|

سعه‌صدرمديريتي لازمه رشد پايدار توليد

علاءالدين ميرمحمد صادقي . نايب‌رييس اتاق بازرگاني ايران

سال توليد ملي هم گذشت و بايسته و شايسته است هر کس‌که مسووليتي دارد از خود بپرسد در اين سالي که دستور، اقتصاد مقاومتي و مقاومت اقتصادي بوده است، براي توليد ملي و براي حمايت از کار و سرمايه ايراني چه کرده‌ است؟ اين پرسش از آن‌رو اهميت دارد که هر فردي نقطه اثر خاص خود را دارد. وزير، فعال اقتصادي و حتي يک امام‌جمعه آثار خاص خود را دارند. خوشبختانه مقوله‌اي مانند توليد ملي هم قابل اندازه‌گيري است و مي‌توان به راحتي اندازه‌گيري کرد که طي سال گذشته از سال توليد ملي، هر يک از ما چه سهم و نقشي در افزايش توليد ملي داشته است؟
شکي در اين نيست که تحريم‌کنندگان به هدف خودشان که توقف اقتصاد و تغيير رفتار سياسي ايران در مسايل مربوط به هسته‌اي بود، دست نيافته‌اند. اين به معناي آن نيست که تحريم بي‌اثر بوده است، تحريم قطعا آثاري بر اقتصاد ما گذاشته، آثار اجتماعي هم داشته است اما مسلما تحريم‌کنندگان به اهدافشان نرسيده‌اند؛ با وجود تهديدها و تحريم‌ها، توليد و اقتصاد کشور، رشد کرده است. دشمنان تحريم‌کننده مي‌خواستند تجارت کشور را متوقف کنند اما آمارها تا سال گذشته گواهي مي‌دهد که با وجود همه محدوديت‌ها، تجارت ايران با دنيا نه‌تنها کاهش نيافته بلکه افزايش نيز يافته است. با اين وجود اما اين سوال به قوت خود باقي است که آيا ميزان افزايش توليد کشور به اندازه‌اي که مي‌توانست باشد، هست؟ با توجه به نام‌گذاري صورت گرفته براي سال 91، سال گذشته بايد با اين پيام و با عزم ملي، رشد توليد ملي بايد حداقل دوبرابر مي‌شد. ما هنوز با رسيدن به آن هدف هشت‌درصد که در برنامه چهارم و برنامه پنجم مورد تاکيد قرار گرفته بود، فاصله داريم. هفت سال از دوره سند چشم‌انداز گذشته يعني يک‌سوم اين زمان سپري شده است. آماج ما در پايان دوره چشم‌انداز اين است که اولِ منطقه بشويم. از اين‌رو بايد ببينيم ما در مقايسه با ديگراني که در اين گروه هستند کجا قرار داريم؟ آيا از همه امکانات و سرمايه‌هاي طبيعي، اقتصادي و انساني خود استفاده کرده‌ايم يا خير؟
بررسي‌ها نشان مي‌دهد که متاسفانه فاصله زيادي بين ما با رقبايمان وجود دارد چرا که حدود 40‌درصد از واحدهاي صنعتي استان‌هايمان زير 50‌درصد ظرفيت نصب شده، فعاليت مي‌کنند. چنين وضعيتي به روشني نشان مي‌دهد که ما مشکل کمبود سرمايه نداريم اما مشکل مديريت داريم. ما مي‌توانيم با همين سرمايه‌هاي نصب شده، ميزان بي‌کاري را در کشور به اندازه چشمگيري کاهش دهيم اما لازمه مديريت اين منابع اين است که به بازار هم بينديشيم. براي صادراتمان هم بايد فکر کنيم نه اينکه هر روز شاهد ايجاد يک مانع جديد اداري باشيم. بخشنامه‌اي باید از سوي سازمان مالياتي، بخشنامه‌اي از گمرک، بانک مرکزي و... صادر شود. در شرايطي که بايد راه را براي گسترش و جهش صادرات باز کنيم، عده‌اي اين تلاش را باز مشروط به شروطي مي‌کنند و در مسير صادرات محدوديت ايجاد مي‌کنند. اين‌ قبيل مسايل، ازجمله مسايل مديريتي که از جامع‌نگر نبودن برنامه‌ها نشات مي‌گيرد، باعث می‌شود با تصميمات بخشي به حوزه‌هاي ديگر صدمه‌ وارد مي‌شود. با در نظر گرفتن اين مطالب به نظر مي‌رسد ما بايد به دنبال راهکارهايي براي دستيابي به رشد پايدار توليد باشیم و جالب آن است که چنين مفهومي در آموزه‌هاي اسلام وجود دارد و بسيار نيز مورد تاکيد قرار گرفته است. به عنوان نمونه امام‌سجاد عليه‌السلام مي‌فرمايند «پروردگارا مرا بازدار از تضييع، از اسراف، از زياده‌روي و مرا استوار و پايدار قرار بده با ميانه‌روي و با بخشندگي». از اين تعبير امام‌سجاد عليه‌السلام، زيباترين تعريف براي اقتصاد مقاومتي به دست مي‌آيد؛ قوام من و قوام جامعه اسلامي به ميانه‌روي است، به ايجاد حالت بذل و انصاف است. بنا بر آموزه‌هاي ديني ما ميان اخلاق اقتصادي و محيط کسب‌و‌کار و محيط فعاليت اقتصادي رابطه دوسويه بسيار عميقي وجود دارد و گشايش و توسعه در اقتصاد از گشايش و سعه‌صدر آغاز مي‌شود. ما به اقتصادي که مبتني بر بخل و امساک است اعتقاد نداريم. حال پرسش اين است که چگونه فضاي بذل ايجاد مي‌شود و مشکلاتي که در اقشار کم‌درآمد پيدا مي‌شود با روحيه سخاوت و بخشندگي حل مي‌شود؟ پاسخ اين است: تنها در شرايطي سعه‌صدر در فعال اقتصادي ايجاد مي‌شود که در مديريت اقتصادي هم يک روحيه گشادگي ايجاد شود.
با بدبيني نسبت به فعالان اقتصادي، توسعه اقتصادي حاصل نمي‌شود. اگر چند نفري پيدا شدند که با سوءاستفاده بدهي معوقه بانکي پيدا کردند، آيا حکم اين‌ افراد معدود را بايد تعميم داد به انبوه کساني که به علت عوامل خارج از اراده نتوانسته‌اند، بدهي بانکي خود را بدهند، ما در نظام نبايد اين را فهم کنيم؟ اين شرايط عادي نيست. آن وقت براي اين اجراييه صادر، بعد ممنوع‌الخروج کنيم، بعد در بعضي از تريبون‌ها هم با استناد به يک يا دو مورد واقعي، صدها مورد را که مصداق اين نيستند در انظار مردم، محکوم جلوه دهيم. بنابراين اگر ما نخواهيم در شعار و تکرار شعار متوقف بمانيم بايد ببينيم درد توليدکننده چيست و به درد اصلي بپردازيم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.