|

خالد عماره، رییس دفتر حافظ منافع مصر در تهران:

آزادي مصري‌ها را محدود نمي‌كنيم

جواد مرشدی. عکس‌ها: سمت راست خالد عماره/ عكس: مهدي حسني، شرق و مجتبی امانی/ عكس: امير جديدي، شرق

بعد از 34 سال، با رفتن دیکتاتوری به‌نام «حسنی مبارک» از صحنه قدرت، انقلاب مصر و پیروزی اسلامگرایان زمینه‌ها برای برقراری رابطه بین «تهران- قاهره» بر قرار شد و روسای جمهور دو طرف سفری به کشور مقابل داشتند؛ محمد مرسی در سفری، سه ساعت در تهران و محمود احمدی‌نژاد، سه روز را در قاهره سپری کردند، اما با وجود این سفرها و گذشت دو سال از انقلاب مصر هنوز روابط دو دولت در حد دفتر حافظ منافع است و به زعم یکی از مقامات وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران، برای ارتقای این دفاتر به سفارت، نیازمند زمان بیشتری هستیم. برای بررسی سطح روابط و اینکه چرا هنوز استوارنامه‌ای بین دو طرف ردوبدل نشده، ابتدا به سراغ «خالد عماره» رییس دفتر حافظ منافع مصر در تهران رفتم و پس از چند سوال در مورد اوضاع داخلی مصر به دستاورد سفرها پرداختم، او سخنان رییس دولت ایران در مورد «روادید» را اظهارات صرفا سیاسی می‌داند و می‌گوید: «ما مثل همه کشورها از ایرانیان ویزا می‌خواهیم.» پاسخ‌های او صرفا در قالب ملاحظات معمول دیپلمات‌ها بود و سعی می‌کرد تا فضای مصاحبه را از هر چالشی مصون نگاه دارد. او در پایان گفت‌وگو خواست که مصاحبه کامل و دقیق به چاپ برسد زیرا در آینده روابط دو کشور تاثیر‌گذار خواهد بود. گفت‌وگوی بعدی با «مجتبی امانی» رییس دفتر حافظ منافع کشورمان در مصر بود. مجتبی امانی ضمن اینکه سعی در حفظ چارچوب‌ها داشت با صراحت بیشتری سخن می‌گفت. شما با جایگاه سفیر در ایران فعالیت می‌کنید؟ من دارای درجه سفیری هستم ولی این دفتر، دفتر حافظ منافع مصر است. ‌یعنی استوارنامه ارایه داده‌اید؟ طبیعی است که نه، چون اینجا دفتر حافظ منافع مصر است و استوارنامه برای وقتی است که فعالیت به‌صورت کامل و به نوعی سفارت باشد. ‌آیا این دفتر در حد یک سفارتخانه فعالیت می‌کند؟ سفیر سفیر است و فرقی ندارد جایی‌که کار می‌کند دفتر حافظ منافع باشد یا سفارت. ‌برنامه‌ای برای ارتقای این دفتر حافظ منافع به سفارت دارید؟ با چشم‌پوشی از اینکه اینجا دفتر حافظ منافع است یا سفارت، سعی در ارتقای روابط داریم. ‌از زمان روی‌کارآمدن اسلامگرایان در مصر فشار سکولارها بر ارتش و آقای مرسی برای رابطه با ایران بیشتر نمود پیدا کرده، به نظر شما این فشارها در روابط دوجانبه تاثیر‌گذار بوده‌اند؟ این گفته شما دید زیاد دقیقی از مصر نیست چون نظامی که بعد از انقلاب آمد یک نظام دموکراتیک است و پنج انتخابات یعنی دو همه‌پرسی و سه انتخابات دیگر را بعد از روی کارآمدن انجام داده و مردم مصر هم با سلیقه و حرکت خودشان آنچه را که می‌خواهند، انتخاب می‌کنند. اینکه پس از انتخابات، جریان اسلامگرا قدرت را به دست گرفت، به این معنی نیست که الان مصر اسلامی شده، بلکه مصر از قبل اسلامی بوده است و 14 قرن است که در قلب امت‌های اسلامی جا دارد. و الان در مصر در سایه این تحول قدرت بین نیروهای مصری همه‌جور انتخاب‌هایی داریم که مردم مصر گاهی اسلامی وگاهی سکولار و گاهی جهت‌های دیگر را انتخاب کرده‌اند. در مورد روابط خارجی مصر باید بگویم که مصر در صدد است تا به آن نقش بارز خود از لحاظ منطقه‌ای دست پیدا کند، با توجه به اینکه مجلس نمایندگی بنا بر قانون اساسی جدید هنوز انتخاب نشده، تنها انتخاب مردم همان ریاست‌جمهوری است و تمام جریان‌ها به دنبال این هستند که مجددا نقش خود را در منطقه به دست بیاورند و ارتباطاتشان را با کشورهای منطقه از جمله ایران ارتقا دهند. ‌خواسته اصلی سکولارها در مصر چیست؟ ما تعریفی به‌نام سکولار در مصر نداریم، بلکه لیبرال تعریف ماست. ‌خواسته همان لیبرال‌ها چیست؟ درخواست طبیعی آزادی دارند؛ آزادی بیشتر، یعنی اینکه شهروندان بیشتر در محاسبه مسوولان مشارکت کنند و در یک حالت مدنی (که قبلا سنتی بود) این حرکت تقویت شود و ادامه داشته‌باشد که این خود یک جزو اساسی در تفکر انسان است. مردم مصر می‌دانند که اهداف انقلاب‌های بزرگ در طولانی‌مدت محقق می‌شود و آنها هنوز تا محقق شدن اهدافشان خیلی فاصله دارند. ‌به نظر شما فشار کشورهای حوزه خلیج‌فارس به آقای مرسی برای عدم رابطه با ایران تا چه حد در سیاست‌های او تاثیر‌گذار است؟ هیچ فشاری نیست و هیچ نهاد انتخاب شده در مصر این حرف را قبول نمی‌کند. ‌یعنی آقای مرسی تحت‌تاثیر این شرایط نیستند؟ هیچ فشاری از هیچ جهتی به مصر وارد نمی‌شود واگر هم باشد هیچ وقت مصر قبول نخواهد کرد. مصر براساس منافع و اصول خود حرکت خواهد کرد. در هر حال مصر از طریق انتخابات پیش می‌رود و این دموکراسی در اراده مردم تجلی پیدا می‌کند که اصول و پایه‌های قدرت در نظام نسبت به درخواست‌های مردم تعیین می‌شود. در مورد تضاد نگاه ایران و مصر درخصوص سوریه چه نظری دارید؟ الان گفت‌وگوهایی بین طرف ایرانی و مصری برای حل بحران سوریه در جریان است. گفت‌وگوهایی در جریان است، اما نوع نگاه‌ها متفاوت است. دیدگاه‌ها اجمالا واحد هستند، ولی به هر حال پیشنهاد‌هایی هست که دو طرف درخصوص حل سیاسی بحران سوریه مورد بررسی قرار می‌دهند. ‌آقای«احمدی‌نژاد» در سفرشان به مصر لغو روادید را به صورت یکجانبه از طرف ایران اعلام کردند. آیا مصر هم حاضر به اقدام متقابل برای ایرانیان است؟ اظهاراتی که آقای احمدی‌نژاد کردند صرفا سیاسی است و هنوز به صورت عملی به واقعیت نپیوسته و من امیدوارم به آن جامه عمل پوشانده شود. ‌ یعنی مصر همگام با ایران روادید را لغو می‌کند؟ اقداماتی که مصر برای ایرانیان انجام می‌دهد، اقداماتی است که برای تمام کشور‌های جهان انجام داده و مصر برای بیشتر کشور‌های جهان ویزا می‌دهد، عجیب نیست از ایرانیان هم جهت سفر به مصر ویزا بخواهد. از زمانی که من از مصر به ایران آمدم و مشغول به کار شدم، تسهیلات زیادی را برای سفر به مصر قایل شدم. خیلی هیات‌ها اخیرا به مصر رفتند و کسانی که به نوعی با مصر کار می‌کنند، برای اخذ روادید برایشان تسهیلات زیادی قایل شده‌ام. این اقداماتی است که من واقعا در جهت تسهیلات اعمال کرده‌ام. ‌ من جواب سوالم را نگرفته‌ام، من می‌گویم حال که ایران اعلام کرده از اتباع مصر ویزا نمی‌خواهد، آیا مصر هم حاضر است که در مقابل از ایرانیان برای سفر به مصر ویزا نگیرد؟ من جواب این سوال را دادم. بنابر توافقنامه‌ای که در سفر وزیر گردشگری مصر به تهران انجام شد، بنا شد گردشگران ایرانی به مکان‌های گردشگری خاصی از مصر سفر کنند و این اقداماتی است که قبلا هیچ پیشینه‌ای نداشته‌است. ‌در سفر وزیر خارجه ایران به مصر کنفرانسی در قاهره درخصوص جدایی استان‌های عرب زبان ایران برگزار شد و مشاور آقای مرسی هم آنجا شرکت کردند... این اطلاعات دقیق نیست؛ سیاست کلی مصر در مورد همه کشورها از جمله ایران عدم دخالت در سیاست داخلی کشورهاست. ولی به دلیل آزادی‌های زیادی که در مصر وجود دارد، ‌هزاران سمینار و کنفرانس، از طرف جریان‌هایی که با دولت هم‌پیمان نیستند، انجام می‌شود و دولت مصر نمی‌تواند آزادی مصری‌ها را در انجام این کنفرانس‌ها کم کند. به هر حال این جریان‌ها در سایه آزادی کنفرانس‌هایی را برگزار می‌کنند که هیچ ارتباطی با دولت ندارد. این موضوع به طرف ایرانی هم ابلاغ شده که این کنفرانس هیچ ربطی به دولت مصر ندارد. ‌ولی مشاور آقای مرسی هم در آن کنفرانس شرکت کردند. ایشان مشاور نبودند، بلکه عضو یک هیات مشاوره بودند که ارتباطی به دولت ندارد و برای همین گفتم اطلاعات شما دقیق نیست. ‌آقای مرسی که برای نشست «نم» به تهران سفر کردند سه تا چهار ساعت بیشتر در تهران نماندند، چرا؟ آیا به لحاظ شرایط داخلی مصر بود؟ وقتی ایشان از سفر چین می‌آمدند این تصمیم گرفته شده بود و طرف ایرانی هم از این تصمیم مطلع بود. صرف‌نظر از اینکه ایشان چقدر در تهران بودند، به هر حال این یک سفر تاریخی بود. ضمن اینکه ایشان اصرار داشتند که شخصا به تهران بیایند و ریاست جنبش را تحویل ایران بدهند و مطمئن باشید که مصر هر جایگاهی که در صحنه بین‌المللی داشته باشد، کسی نمی‌تواند فشاری بر آن وارد کند. ‌برای ارتقای سطح روابط اقتصادی تهران‌- ‌قاهره چه تلاش‌هایی انجام داده‌اید؟ گروه‌های تجاری مصری به ایران آمدند و با طرف‌های ایرانی ملاقات‌هایی داشته‌اند و با فرصت‌هایی که در ایران وجود دارد، آشنا شده‌اند، اما به هر حال در ابتدای کار هستیم و زمان لازم داریم. ‌با توجه به کنفرانسی که در استانبول برگزار شد، ترک‌ها در رابطه با قاهره از تهران، پیش‌تر نیستند؟ شرایط فرق می‌کند، چون توافقنامه‌ای بین ترکیه و مصر وجود دارد که بین ایران و مصر وجود ندارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.