۵۲ سال از سفر انسان به فضا گذشت
«یوری گاگارین»، قهرمان همه دورانها
سیروس برزو . روزنامهنگار علمی
در روز 12 آوریل 1961 (23 فروردین 1340) اطلاعیه خبرگزاری تاس همه جهان را در تعجب فرو برد: «روز 12 آوریل 1961 در اتحاد شوروی اولین ناو کیهانی سرنشیندار جهان به مدار زمین فرستاده شد. تبعه اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، سرگرد خلبان، «یوری الکسیویچ گاگارین» خلبان-کیهاننورد ناو کیهانی وستک است...»صبح زود روز 12 آوریل، فضانوردان پس از خوردن صبحانه، لباس پوشیدند و به سوی سکوی پرتاب راه افتادند. زمانی که «یوری گاگارین» در صندلیاش قرار گرفت و میخواستند در ناو را ببندند، مشخص شد که در کاملا کیپ نمیشود. مجبور شدند یکبار دیگر همه پیچها را باز و عملیات بستن دریچه ناو را تکرار کنند. وقتی سفینه در مدار قرار گرفت، مشکلات آغاز شد. از مشکلات کوچک مثل به پرواز درآمدن مداد و گم شدن آن تا مشکلات بزرگ مثل قطع و وصل ارتباط با زمین و حرکت دورانی پیشبینینشده ناو. وستک در مداری بالاتر از مدار پیشبینیشده، یعنی 370 کیلومتری زمین قرار گرفته بود. ناو برای بازگشت، تنها یک موتور ترمز داشت اگر این دستگاه از کار میافتاد، ناو در مسیر طبیعی، بعد از حدود 12 شبانهروز به زمین بازمیگشت به همین دلیل، در ناو همه چیز برای 12
شبانهروز ذخیره شده بود، اما کارشناسان بعد از محاسبه مدار جدید متوجه شدند که نه 12 شبانهروز بلکه 50 شبانهروز طول خواهد کشید تا ناو به زمین برگردد. خوشبختانه دستگاه ترمز از کار نیفتاد و بهموقع کارش را انجام داد. از همان نخستین لحظههای پرواز و در زمانی که وستک در مدار قرار گرفت، ناو تکانی شدید خورد و با سرعت زیاد شروع به چرخش کرد. منظره زمین در پنجره سفینه مرتب جایش را عوض میکرد، از بالا به پایین و از راست به چپ. ناو کیهانی وستک شامل دو قسمت موتوری و سرنشیندار بود. در پایان ماموریت و زمان بازگشت به زمین، بند و قفلهایی که این دو قسمت را به هم وصل کرده بودند، باید باز شده و بخش سرنشیندار را آزاد میکردند. پس از پایان یافتن ماموریت «گاگارین» و زمانی که باید به زمین بازمیگشت، جعبه تقسیمی که کابلهای بخش فرودی و موتوری در آنجا به هم وصل میشدند، جدا نشد و بخش موتوری همراه بخش فرود میآمد و تنها زمانی از بخش فرودی جدا شد که تمامی کابلها در اثر اصطکاک با لایههای فشرده جو و حرارت ناشی از این برخورد، سوختند. طبق برنامه، کیهاننورد باید با صندلی در ارتفاع تقریبی 7هزارمتر از ناو به بیرون پرتاب میشد و با
چتر نجات، فرود میآمد (جدا از دستگاه فرودی) اما اینجا هم مشکلی وجود داشت. طبق قوانین آن زمان سازمان بینالمللی هوا-فضا، تنها وقتی کیهاننورد با ناو به زمین بازمیگشت، سفر او، سفر فضایی موفقی به حساب میآمد. در صورتجلسه فرود، این مطلب بهگونهای مبهم نوشته شده بود که نشان میداد «گاگارین» با ناو فرود آمده است. دقایقی بعد این خبر پخش شد: «... در ساعت 10 و 55 دقیقه به وقت مسکو، سفینه وستک شوروی، در نقطه حسابشده با موفقیت فرود آمد.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.