|

لینچِ درون

امید بلاغتی

رفیقی داشتیم ما آن زمان که سینما می‌خواندیم به صورت بالقوه لینچ بود و فون‌تریه و خیلی آرتیست. ارادت غریبی به لکان داشت و اصلا علاقه داشت بداند کلا پس پشت آدمی از ابعاد مختلف و در موقعیت‌های مختلف چیست. کلا هم در مجالس غریبی حضور می‌یافت و مجالس غریبی را هم برپا می‌کرد. مثلا خوب یادم هست یک‌بار بنده حقیر را به جشن تولدی دعوت کرد و هر چه پرسیدم تولد کیست؟! نگفت و ما رفتیم و از اول هی حرکات موزون از خودمان درآوردیم و اصلا یک وضعی و خوب که بدن را لرزاندیم، دیدیم در انتهای مجلس یک کیک آوردند که عدد 65 روی آن بود هر چه در مجلس نگاه کردیم، این‌ور را آن‌ور را نگاه کردیم دیدیم بزنم به تخته همه سن و سال‌ها و دل‌ها جوان است و کسی را در این سن ندیدیم. یکهو رفیقمان رفت روی میز نگاهی غمگنانه به افق کرد و با صدایی لرزان و خش‌دار اما با ابهت مانیفستی را خواند و گفت ما امروز در اینجا جمع شده‌ایم تا تولد یگانه فیلمساز عالم بشریت مارتین اسکورسیزی را جشن بگیریم. البته مارتین اسکورسیزی را با اکسنت بی‌نظیری گفت که شخصا خودم تحت‌تاثیر قرار گرفتم. (مارین اسکورسِیزی). ما خودمان بی‌اطلاع بودیم در چنین مجلس باشکوهی هستیم وگرنه سنگین‌تر برخورد می‌کردیم و این را هم بنده نسبت به جمع خطاب کردم.
خلاصه این رفیق ما داشت زندگی‌اش را می‌کرد بنده خدا که یکهو در اثر مداقه زیاد در لینچ و لکان پرتاب شد در مبانی دلفریب پسامدرنیته. خلاصه یک مداقه پیگیر از سوسور تا دریدا از هایدگر تا فوکو را از طریق یکسری مقالات در مجله‌ها پی‌گرفت و عمیقا پست‌مدرن شد. برای مثال لباس‌های سنتی تن درست را می‌پوشید و کفش آل‌استار. در بحبوحه خواندن این نظریات بعد از مدرن بود که یکهو با مقوله بومی‌گرایی و گفت‌وگو با تاریخ و سنت هر بوم و جغرافیایی روبه‌رو شد. مدتی غیبش زد و بعد از بازگشت جویا شدیم کجا بوده است، گفت با گروهی رفته بودند نزدیک تخت‌جمشید چادر زده بودند و هر روز روزی سه ساعت می‌رفتند و روبه‌روی تالار آپادانا و تالارآینه مراقبه می‌کردند و روزه سکوت. دانستیم گرایش غریبی پیدا کرده است به ایران باستان و زرتشت و کوروش. اصلا به یک وضع غریبی زرتشتی شد. مدام و مدام درباره ایران باستان سخن می‌گفت و ردپاهایی از اندیشه فوکو را در زرتشت یافته بود. در عین حال اعتقاد پیدا کرد که ریشه اندیشه‌های پست‌مدرن در همین عرفای خودمان است و منبع اصلی نوشتن هستی و زمان همان مقالات شمس خودمان است. خلاصه یک رابطه غریبی پیدا کرد بین همه این اندیشه‌ها. اما یک چیزیه ته‌دلش و وجودش رهایش نمی‌کرد و آن لینچ بودن بالقوه‌اش بود. جاده مالهالند درونش ماشین‌سواری می‌کرد و صدبار در بزرگراه گمشده، گمشده بود. حالا بماند بالشت زیر سرش که از مخمل آبی مرغوب بود. (نگارنده از عدم کیفیت این تعابیر و دم‌دستی بودنشان آگاه است اما در بیان منویات این رفیق از دست رفته ترجیح داده به جای درگیری با امر خلاقه واژه‌سازی به بیان واقعیت درونی سوژه بپردازد.) باید یک مکالمه هم بین لینچ و همه این تفکرات و به‌ویژه ایران باستان پیدا می‌کرد. پس با یک نگرش زبانی ساده و خاص پروسه پیچیده از دلبری و دل‌ستاندن را بنا گذاشت و در این کار به کمال رسید. در واقع برای رسیدن به نوعی سیروسلوک عرفانی که به آرای زرتشت نزدیک باشد و در عین حال ردپایی از لینچ بزرگوار در آن باشد و اندکی خشونت اسکورسیزی و یک جورهایی هم سوءتفاهمات زبانی دریدایی، ایشان در شعار معروف زرتشت تغییری ساده ایجاد کرد و بنیان‌های یک نحله فکری بومی‌گرا را بنا نهاد. در این چند سال نه‌تنها بسیاری به مکتب فکری ایشان گراییده‌اند که چه فیلم‌های زمینی و زیرزمینی، موسیقی‌های زمینی و زیرزمینی از دل این نحله فکری تولید شده است باقلوا...
نوستالژیا/ جلد 576 / روایت «گفتار نیک، پندار نیک، کردار نیک» (در واقع این عنوان روایت همان نگرش زبانی و در واقع بازی زبانی رفیقمان است که دستاورد مهمی در هنر معاصر ایران‌زمین است) یا «فاصله یه حرف ساده‌ست بین یه کسره و فتحه»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.