تولدي ديگر
«رضا سقایی*» 74ساله شد
برارونم خیلیین هزار هزارن
علیاکبر شکارچی
هر که مُرد بارِ هَنی دِ زِنه نی وُو
(شعر بختیاری)
ترجمه:
بزنید چوب بر دهل، دهل را با چوب بزنید
و اعلام کنید هر کس مُرد بار دیگر زنده نمیشود
در سرزمین ما ایرانزمین، بهخصوص ایلات و عشایر، رسم بر این بوده است که تا سالمرگ انسان متوفی لباس سیاه از تن بِدَر نکنند و مراسم جشن و سرور بهخصوص عروسی متوقف میشده یا با اجازه خانواده متوفی صورت میگرفته است. هیچ صدا یا نغمه شادیانه در کوهسار شنیده نمیشد. آمدورفت مردان و زنان اقوام مختلف به خانه متوفی در طول یکسال، همراه با مویهخوانی جمعی زنان، انجام میگرفته؛ شاید بیدلیل نباشد که صدها شعر و مویههای حزنانگیز سوگ، همراه با رقص و دُهل و سُرنا و کرنا بهخصوص در دامنههای زاگرس خلق شده؛ شعر و آهنگهایی که همسنگ مویههای سوگ سیاوش و مرگ سهراب در شاهنامهاند. درگذشت آوازخوان مشهور لرستان «رضا سقایی» اگر در دورانی به غیر از عصر فوت او میبود، بیشک مردم، آداب تجلیل از مردان بزرگ ایل را برای او بجا میآوردند.
از روزنامه «شرق» سپاسگزارم که در زادروز مرد بزرگ موسیقی لرستان، در میان هیاهوی زندگی شهری که همه آداب و رسوم کهن و همه خاطرهها و ویژگیهای نیک انسانهای این سرزمین را بلعیده، از من خواستند راجع به «سقایی» مطلبی بنویسم. گرچه مطمئنم بسیاری از وقایع تاریخ را کسانی بازخوانی خواهند کرد و آنچه شایسته و بایسته کسانی که حق بزرگی بر گردن فرهنگ و هنر این آب و خاک دارند را بهجا خواهند آورد.
نقش صدای پروسعت و پرقدرت و اثربخش «سقایی» و حضور مستمر او در صحنه اجرا و تولید موسیقی بر کسی پوشیده نیست. «سقایی» یکی از چهرههای ماندگار موسیقی بود که در معرفی موسیقی لری، هم در لرستان و هم در خارج از سرزمین لرستان نقش مهمی داشته است.
من هم در کنار مردم فرهنگدوست ایران و لرستان یاد این بزرگمرد موسیقی لری را گرامی میدارم. روحش شاد و یادش گرامی باد.
*تولد 20 فروردين 1318 . مرگ 27 تير 1389 --------------------
صدای چپ کوک موسیقی لُر
علیاکبر مرادی
برای اظهارنظر درباره جایگاه هنری استاد «سقایی» حتما اهالی موسیقی لرستان شایستهترند اما آن چه که من به عنوان طرفدار موسیقی او میدانم این است که این هنرمند نقطه عطفی در موسیقی نواحی لرستان محسوب میشود چرا که در دوران پیش از انقلاب او شاخصترین آوازخوان لر بود و در شرایط و اوضاع و احوال آن روزگار به نحوی عمل کرد که موسیقی آن خطه را با صدای دلنوازش به همگان شناساند.
بیشک او، جدا از جایگاهی که در موسیقی لری دارد یکی از چهرههای موسیقی نواحی در سراسر ایران به شمار میرود و ویژگی شاخص او صدای چپ کوک و دلنشینش است که در حافظه همگان مانده. او شعر لری را به خوبی میشناخت و موسیقی این منطقه را رنگ و بوی دیگری داد و اصلا به نوعی پیکرهبندی کرد. نمیدانم که اساتید او در موسیقی چه کسانی بودند اما دست مریزاد به آنها که از هنرکده خود، چنین هنرمند شایستهای را به جامعه موسیقی ایرانی هدیه کردند.
موسیقی لری همواره با آوای او در اذهان مترادف است. یادش گرامی و زادروزش خوش باد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.