|

آشنایی با سیستم دفاع ضدموشکی «تاد»

نابودگر شیرجه‌روها

یاسان زرکوب

سیستم دفاع ضدموشکی «تاد» (Terminal High Altitude Area Defenseکه به اختصار THAAD نامیده می‌شود) یک سیستم تسلیحاتی مستقر در زمین است که امکان جابه‌جایی دارد و از آن برای نابودی موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد و میان‌برد در مرحله پایانی (یعنی مدت کوتاهی پیش از برخورد با زمین) استفاده می‌کنند. این سیستم یکی از آخرین لایه‌های دفاعی در برابر موشک‌های بالستیک است و در برنامه‌های دفاعی سازمان دفاع موشکی آمریکا نقش مهمی دارد. «تاد» پس از تکمیل نهایی می‌تواند موشک‌های بالستیک دشمن را در ارتفاع 200 کیلومتر در داخل یا خارج از جو زمین نابود کند. استفاده از طعمه‌ها و گمراهی ضدموشک‌ها در چنین ارتفاعی، برای موشک‌های بالستیک بسیار مشکل است. همچنین با از بین رفتن موشک بالستیک در ارتفاعات زیاد، خطر خسارات موشک‌های اتمی، شیمیایی و بیولوژیکی به شهروندان یا نیروهای مسلح به‌شدت کاهش می‌یابد. این سامانه که سکوی پرتاب آن بر پشت کامیون‌های مخصوص قرار دارد، چندین موشک را به طور همزمان پرتاب می‌کند که برای برخورد به موشک‌های دشمن در ارتفاع بالا طراحی شده است. این سیستم در دهه 1990 ابداع شد. تاریخچه طراحی و ساخت این سیستم دفاعی طولانی و سرشار از مشکل بود اما اکنون به نظر می‌رسد که موشک‌های «تاد» یکی از بهترین بخش‌های دفاع موشکی آمریکا را تشکیل می‌دهد. اگرچه هدف اصلی طراحی آنها مقابله با موشک‌های بالستیک قاره‌پیما نبود، اما امروزه از این سیستم برای این منظور نیز استفاده می‌کنند. پروژه «تاد» کارش را در سال 1992 و با سرمایه‌گذاری 689میلیون‌دلاری سازمان دفاع موشکی آمریکا آغاز کرد. سیستم «تاد» در دهه 90 میلادی، در شش مورد از هشت آزمایش، ناموفق عمل کرد و به همین دلیل سازمان دفاع موشکی آمریکا تصمیم گرفت این پروژه را لغو کند، اما مهندسان طراح «تاد» در سال‌های 2000 تا 2003 تمامی قسمت‌های سیستم را بررسی و از نو طراحی و بسیاری از مشکلات موجود در سیستم را برطرف کردند و به این ترتیب بسیاری از مشکلات قبلی این سیستم در سال 2004 حل شد. مهندسان «تاد» در این سال توانستند با انجام مجموعه‌ای از آزمایش‌های ویژه (بدون پرتاب موشک) ثابت کنند که این سیستم می‌تواند موشک‌های کوتاه‌برد و میان‌برد را با موفقیت نابود سازد. به این ترتیب این سیستم «تاد» نام گرفت تا کاربرد اصلی آن را بهتر بیان کند: «نابودی موشک‌های بالستیک در فاز نهایی شیرجه». سیستم جدید تاد شامل چهار جزء اصلی است: «رادار باند ایکس»، «واحد فرماندهی، کنترل و مدیریت عملیات»، «لانچرهای متحرک» و «موشک». در زمان درگیری، «رادار باند ایکس»، بدون نیاز به کمک دیگر سامانه‌های راداری، جست‌وجو برای یافتن موشک‌های مهاجم را آغاز می‌کند. این رادار می‌تواند هرگونه تهدیدی را از فاصله هزار کیلومتری تشخیص دهد. هنگامی که سیستم توانست موشک دشمن را تشخیص دهد، رادار اطلاعات مربوط به شناسایی موشک را به واحد «واحد فرماندهی، کنترل و مدیریت عملیات» گزارش می‌کند. «واحد فرماندهی، کنترل و مدیریت عملیات» یک مقر فرماندهی متحرک است که تمامی اجزای سیستم «تاد» را مدیریت و هماهنگ می‌کند. این واحد می‌تواند «تاد» را با دیگر لایه‌های دفاع موشکی مرتبط کند تا کل مجموعه لایه‌های دفاعی، ارتباط‌های بهتری داشته باشند و عملکرد دفاعی‌شان در برابر موشک‌های بالستیک بهتر شود. همچنین این واحد مسوولیت شناسایی و تشخیص دوست و دشمن را نیز برعهده دارد. به‌طور معمول، هر آتشبار «تاد»، 9 «لانچر» (کامیون حمل‌کننده) دارد که برای حمل و شلیک موشک‌های «تاد» به کار می‌رود. هر «لانچر» 12 متر طول و 25/3 متر عرض دارد و ده موشک را حمل می‌کند. نیروهای نظامی می‌توانند این «لانچر»ها را با هواپیماهای باری مانندC-130 جابه‌جا کنند تا عوامل دفاعی سریع‌تر در منطقه مستقر شوند. البته بارگذاری مجدد «لانچر»، پس از هر بار شلیک موشک، 30 دقیقه زمان لازم دارد. خود موشک 17/6 متر طول، 34/0 متر قطر و 900 کیلوگرم وزن دارد. پیشران موشک یک موتور راکتی تک‌مرحله‌ای با سوخت جامد است که قابلیت تغییر بردار رانش را دارد. پس از پرتاب موشک «تاد»، «رادار باند ایکس» اطلاعات هدف برای آن ارسال می‌کند. هنگامی‌که سوخت موشک پایان یافت، سر جنگی از پیشران جدا می‌شود. سر جنگی سیستم هدایت و کنترل وضعیت پرواز مجزایی دارد که مسوولیت انجام مانورهای لازم را برای رسیدن به هدف بر عهده دارد. جست‌وجوگر زیر قرمز موجود در دماغه، سر جنگی را به سمت هدف هدایت می‌کند. در نقطه برخورد یا هدف، سر جنگی همانند یک گلوله به موشک بالستیک برخورد می‌کند و با استفاده از انرژی جنبشی خود، آن را نابود می‌کند. (یعنی مواد منفجره‌ای برای نابود کردن هدف با خود ندارد.) نیروهای نظامی آمریکا در نظر داشتند تا سال 2008، 80 تا 90 «لانچر»، 18 رادار و 1422 موشک آماده کنند. گفتنی است سیستم تسلیحاتی «تاد» یک برنامه رو به رشد و در حال تغییر است که در دوره‌های زمانی مختلف آزمایش‌های بسیاری انجام شد که عملکرد آن بررسی و قابلیت‌های این سیستم بهتر مشخص شود. نوامبر 2005: تست موفق پرواز موشک می 2006: مجتمع‌سازی کامل چهار جزء اصلی سیستم تسلیحاتی «تاد» (رادار، فرماندهی کنترل آتش، لانچرها و موشک‌ها) جولای 2006: اولین موفقیت در انهدام یک هدف در ارتفاعات بالای جو سپتامبر 2006: بررسی داده‌های سیستم «تاد» از نظر تشخیص موشک‌های بالستیکی که تهدیدی به حساب نمی‌آیند. (مثل موشک‌های بالستیکی که از کنترل خارج شده‌اند یا به منطقه بی‌خطری در زمین اصابت می‌کنند.) ژانویه 2007: آزمایش موفق انهدام یک موشک شبه اسكاد در ارتفاعات زیاد جو آوریل 2007: انهدام موفق یک موشک شبه‌اسکاد در ارتفاعات میانی جو ژوئن 2007: تست پرواز موفق موشک در ارتفاعات کم جو اکتبر 2007: انهدام موفق یک موشک شبه اسکاد در خارج از جو ژوئن 2008: انهدام موفق یک موشک شبه اسكاد با کلاهک جداشونده در ارتفاعات میانی جو. موشک‌های چندمرحله‌ای موشک‌هایی هستند که در آن سر جنگی از پیشران یا پیشران‌ها جدا می‌شود. سیستم «تاد» در این آزمایش، موفق شد هدف اصلی را از بین قطعات موشک شناسایی و رهگیری کند و نقطه برخورد را انتخاب کند. مارس 2009: شلیک دو موشک «تاد» به سمت یک موشک بالستیک با کلاهک جداشونده. اولین موشک «تاد» توانست موشک بالستیک را نابود کند و دومین موشک توسط افسران کنترل آتش منهدم شد. این تاکتیک برای افزایش ضریب اطمینان انهدام اهداف با کلاهک جدا‌شونده صورت گرفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.