|

گفت‌وگو با «هدیه سالارکیا» قهرمان یخ‌نوردی کشور

صعود ارتفاعات یخی

مهشید فرجی

کوهنوردان حرفه‌ای طی مسیر پرپیچ‌وخم راه صعود، به آبشارهای یخ‌زده و مسیر‌های یخبندان در قله کوه برخورد می‌کردند و برای مبارزه با این احجام سرد و سخت از ابزار خاصی استفاده می‌کردند که کم‌کم آنها را به یخ‌نوردان حرفه‌ای تبدیل کرد و به این ترتیب شاخه‌ای از کوهنوردی به نام یخ‌نوردی به وجود آمد. حدیث مبارزه با یخ و سنگ آن هم در ارتفاعی زیاد، داستانی پر از هیجان و جنجال است! که برای بانوان ایرانی از سال 1380 نوشته شد. یکی از این بانوان یخ‌نورد هدیه سالار کیا‌ست که فعالیت خود را از سال 1382 و در مدرسه یخ‌نوردی هملون در میگون لواسانات شروع کرد. او دو بار در سال‌های 1385 و 1388 به روی سکو رفته و از برترین‌های این رشته در سطح کشور بوده است. هدیه سالارکیا در سال 1385 و در دومین تورنمنت یخ‌نوردی کشور، زمانی که فقط 15سال بیشتر نداشت، سکوی چهارم کشور را تصاحب کرد اما غائله در اینجا ختم نشد و او در سال 1388 به آن چیزی که استحقاقش را داشت و برایش بی‌تابی می‌کرد دست یافت و در نخستین تورنمنت یخ‌نوردی هیات کوهنوردی «رودبار قصران»، صاحب گرد‌ن‌آویز طلا شد، هدیه سالارکیا در این تاریخ 17 ساله بود! ما این بار پای صحبت‌های گرم یک یخ‌نورد ماجراجو نشسته‌ایم و از همه جا و همه کس حرف زدیم؛ پای صحبت هدیه سالارکیا، قصه یخ‌نوردی ایران را مرور می‌کنیم. ‌ برای شروع لطفا خودتان را کامل برای ما معرفی کنید؟ دانشجوی ترم‌ چهارم کارشناسی رشته «مامایی» و متولد سال 1370 و ساکن میگون از توابع لواسانات هستم و در رشته ورزشی یخ‌نوردی فعالیت می‌کنم و پیش از آن هم دان یک کمربند مشکی کاراته ‌را دارم. ‌ کاراته یا یخ‌نوردی، کدام را ادامه می‌هید؟ به طور یقین هر دو. من به هر دو رشته علاقه دارم و وقتی می‌بینم که تداخلی با هم ندارند، سعی می‌کنم هر دو رشته را تا سطح ملی ادامه دهم. ‌ مردم اصولا اطلاعات زیادی از اینگونه رشته‌های ورزشی ندارند، درباره این رشته بگویید. یخ‌نوردی رشته‌ای کاملا مهیج و نفسگیر است، التهاب و نفسگیر بودن آن بسیار شیرین و دلچسب است، شاید کمتر رشته ورزشی را سراغ داشته باشیم که این هیجان و این استرس را بتواند در کنار قدرت تمرکز و آموزش اعتماد به نفس در آن واحد به آدمی ارایه دهد. اولا که یک یخ‌نورد باید صاحب قدرت بدنی بالا باشد و بتواند به‌طور مناسبی از مچ دست و مچ پایش بهره ببرد. هیجان و لذت‌های جانبی مقوله جدا از واقعیت‌های یخ‌نوردی است؛ شما در این رشته وقتی به ارتفاع می‌رسید و فقط نیروی تمرکز و داشته‌های بدنی خودتان را در اختیار دارید، آموزش می‌بینید که چطور در برابر موانع و... سختی‌های زندگی روزمره که همان شکل یخی را هم در ذهن ما دارد ایستادگی کنید. من از یخ‌نوردی آموز‌ه‌های زیادی را آموخته‌ام و از اینکه یخ‌نورد هستم بسیار خوشحالم. ‌ شکل تمرینات این رشته ورزشی به چه صورت است؟ یک یخ‌نورد حرفه‌ای باید دو روز در هفته حداقل زیر نظر چهار مربی تمرین کند که هرکدام از این مربیان بخش خاص و متفاوتی را با یخ‌نورد کار می‌کنند. تمرینات معمولا با نرمش و گرم‌کردن عضلات به منظور پایین آمدن درصد آسیب‌دیدگی یا کوفتگی عضلانی صورت می‌گیرد و سپس کار اصلی روی سنگ و یخ آغاز می‌شود. تمرینات با تقسیم یخ‌نوردها با گروه‌های دونفره شروع می‌شود، به این صورت که یک نفر صعود می‌کند و یک نفر هم صعودکننده را حمایت می‌کند، البته وقتی به شرایط قهرمانی و کاملا حرفه‌ای در این رشته دست پیدا کنید، می‌توانید به تمرین تک‌نفره هم بپردازید. در تمرین دونفره حمایت‌کننده با متصل‌کردن یک طناب به صعودکننده بر نحوه صعود یخ‌نورد تاثیر بسزایی می‌گذارد؛ از وسایل اصلی که یک یخ‌نورد از آنها استفاده می‌کند باید به «کلاه ایمنی»، «تبریخ»، «کانابین» «صندلی» و «کفش کرامپون» اشاره کنم که هر کدام قابلیت‌های یخ‌نورد در بخش‌های مختلفی از روند صعود را افزایش می‌دهند. ‌ آیا از مربی اختصاصی هم استفاده می‌کنید؟ خب، من از مربیان زیادی در طول این سال‌ها که یخ‌نوردی کرده‌ام، سود برده‌ام اما اگر بخواهم به سوال شما با ذکر یک نام پاسخ بدهم باید به آقای «اسحاق علی‌سالارکیا» اشاره کنم. در هر موردی که دچار بن‌بست و مشکل باشم، قطعا با ایشان مشورت می‌کنم؛ ایشان از ابتدا با من کار کرده‌اند و هم از ویژگی‌های فنی و هم از ضعف‌های من اطلاع کامل دارند و می‌توانند بیشتر از دیگر مربیان به من مشاوره و کمک ارایه دهند. نقش یک مربی در پیشرفت ورزشکار بسیار مهم و این نکته‌ای است که باید خیلی به آن توجه داشت و با بررسی و مطالعه مربی را انتخاب کرد. ‌ اولین‌بار چطور با این رشته ورزشی آشنا شدید؟ فکر کنم حدود سال 1382 بود که با این رشته آشنا شدم و در مدرسه یخ‌نوردی «هملون» که اولین مدرسه یخ‌نوردی در ایران است، ثبت‌نام کردم. همان‌طور که گفتم من کاراته‌کا بودم و وقتی درباره یخ‌نوردی و این مدرسه شنیدم، از جایی که از کودکی به ماجراجویی و هیجان تا سرحد مرگ علاقه داشتم، به این رشته ورزشی روی آوردم و از این انتخاب هم به هیچ‌وجه پشیمان نیستم. ‌ گفتید مدرسه هملون اولین مدرسه یخ‌نوردی در کشورمان بوده است، درباره این مدرسه یخ‌نوردی صحبت کنید؟ هملون اولین مدرسه یخ‌نوردی ایران است که در سال 1380 تاسیس شد که کمیته فنی این مدرسه، جمعی از اعضای فعال گروه کوهنوردی میگون که مجوز ورزش در طبیعت را دارند و تعدادی از مربیان این رشته با تلاشی عاشقانه و شبانه‌روزی مکانی را در ابتدای دره هملون که صخره‌های دیواره آن کاملا پشت به آفتاب است را انتخاب و مدرسه یخ‌نوردی را در آنجا تاسیس کردند. باید بگویم این انتخاب با یک برنامه‌ریزی بسیار حساب‌شده و قابل‌ستایش صورت گرفته است و دلیل این حرف من این است که دیواره سنگی آن از کف دره حدود 60 متر فاصله دارد و سرمای وحشتناکی را در خودش نگه می‌دارد که سبب به وجود آمدن یخ طبیعی برای صعود و تمرینات ما می‌شود. ‌ مهم‌ترین آرزوی ورزشی شما چیست؟ قهرمانی جهان برای من شب و روزی باقی نگذاشته است، گردن‌آویز خوش‌رنگ و بالا بردن پرچم ایران در آسیا و جهان خیلی برایم مهم است؛ رنگ داغ طلا در بازدم سرد یخ طعم عجیبی دارد که یک یخ‌نورد می‌تواند حسش کند؛ امیدوارم روزی برسد که بتوانم مدال طلای این رشته را اول به بانوان سرزمینم و بعد به ملت خوب ایران پیشکش کنم. در سال گذشته جمعی از یخ‌نوردان به روسیه و کره جنوبی رفتند که در مسابقات تیمی روسیه مقام ششم را کسب کردند. ایران تنها یک‌بار در رشته یخ‌نوردی ورزشکار به مسابقات جهانی اعزام کرده بود و هرچند این اولین تجربه برون‌مرزی برای این ورزش نوپاست. ما باید روی سکوی اول انفرادی و تیمی حضور داشته باشیم. ‌ یخ‌نوردی و سنگ‌نوردی چه تفاوتی با هم دارند؟ یخ‌نوردی شکل دیگری از سنگ‌نوردی است، به همان اندازه دشوار و مهیج، اما دو عامل سرما و یخ را نیز باید به آن افزود. کسانی که به دنبال نوع دیگری از صعود هستند و فقط رفتن به برنامه‌های زمستانی راضی‌شان نمی‌کند، شاید بخواهند ورزش هیجان‌انگیز و لذت‌بخش یخ‌نوردی را امتحان کنند. در یخ‌نوردی در فضای باز، ورزشکار از توده‌های یخی مانند شیب‌های پوشیده از یخ و آبشار‌های منجمد صعود می‌کند. بسته به میزان شیب و نوع یخ می‌توان از ابزارها و تکنیک‌های گوناگونی استفاده کرد. به طور کلی یخ‌نوردی به دو گروه عمده تقسیم می‌شود. یک نوع آن شامل صعود آب‌های جاری یخ‌زده، مانند آبشار‌ها و نوع دیگر شامل سطوح برفی فشرده و شیب‌دار یا یخ‌هایی می‌شود که معمولا در ارتفاعات بالای کوه‌ها یافت می‌شود. شروع یخ‌نوردی در همان روزهای اول که کوهنوردان با راه آب‌ها و دامنه‌های یخ بسته روبه‌رو می‌شدند، بود. با گذشت سال‌ها، تکنیک‌ها پیشرفت کرد و صعودهای انجام شده دشوارتر و دشوارتر شد. در نتیجه برای رفع نیازهای جمع در حال افزایش یخ‌نوردان، ابزارها و لوازم مختلفی تولید شد و گسترش یافت. تبر یخ و کرامپون مهم‌ترین ابزارهای یخ‌نوردی هستند. اگرچه لوازمی که در یخ‌نوردی و سنگ‌نوردی به کار می‌روند تقریبا یکسان هستند، اما محیطی که صعود می‌کنید کاملا متفاوت است. در حالی که نوع و کیفیت سنگ در طول سال تغییر بسیار اندکی می‌کند، یخ، روزانه یا حتی در هر ساعت تغییر شکل می‌دهد. ‌ فقط در زمستان می‌توانید به این ورزش بپردازید؟ به هر حال باید یخ وجود داشته باشد تا بتوان یخ‌نوردی کرد. البته نمی‌توان گفت فقط در زمستان مدرسه یخ‌نوردی باز است؛ بیشتر به سرمای زودرس زمستان بستگی دارد که از 15 آذر تا 15 دی‌ برای بازگشایی مدرسه متغیر است. بستن مدرسه هم بستگی به سرما دارد، تا وقتی یخ‌ها خطر ریزش ندارند می‌توان از آنها استفاده کرد. مثلا امسال دهم فروردین دیگر نمی‌‌شد از یخ استفاده کرد. من تا اوایل اردیبهشت هم یخ‌نوردی کرده‌ام. ‌ اگر بخواهید یخ‌نوردی را در یک جمله خلاصه کنید چه می‌گویید؟ بهترین جا برای فکرکردن به آرزوهاست چرا که آرزوهای آدم همیشه ارتفاع بلندی دارد! ‌ در مورد هدیه سالارکیا چه حرفی برای زدن دارید؟ بقال که نمی‌گوید ماستش ترش است! اما هدیه دوست دارد شجاع باشد مثل تمام ایرانی‌ها، از هیجان دور نشود چون بدون هیجان زنده نیست، تحصیلات عالیه داشته باشد آن هم به مفهوم اصلی آن نه فرمت پز و این مزخرفات! همیشه بتواند با پیرامونش ارتباط مستقیم و عمیقی برقرار کند. ‌ آیا در هنگام یخ‌نوردی اتفاق بدی برای شما رخ داده است؟ این ورزش به دلیل اصطکاکی که با یخ دارد، به طور حتم خطرآفرین هم هست ولی وقتی یک یخ‌نورد حرفه‌ای باشید از این خطرات مصون خواهید شد. در یکی، دو سال اول که هنوز کارآموز بودم با یک حمایت‌کننده صعود می‌کردم که اگر لغزشی هم پیش می‌آمد، از طریق طنابی که به این حامی متصل بود رفع خطر می‌شد. بعد از آن هم تنها صعود می‌کردم و خدا را شکر هیچ اتفاقی تهدیدم نکرد. البته حوادث غیرمترقبه مثل شکستن یخ زیاد پیش آمد که از برخورد یخ به صورتم جلوگیری کردم. مسابقات یخ‌نوردی سالانه در سراسر دنیا برگزار می‌شود چرا در مسابقات جهانی بانوان، نامی از ایران شنیده نمی‌شود؟ مسابقات یخ‌نوردی در آسیا برگزار می‌شود و ما به عنوان شرکت‌کننده تمام هزینه‌ها را متقبل می‌شویم، از هزینه سفر گرفته تا شرکت در مسابقه و خوراک و مسکن، همه به دوش خودمان است. متاسفانه ما به مسابقات اروپایی اعزام نمی‌شویم در حالی که حضور در این رقابت‌ها فرصت خوبی برایمان هست تا تجربه کسب کنیم چون المپیک زمستانی ورزش‌های زمستانی برگزار می‌شود، حضور در چنین رقابت‌هایی قبل از المپیک زمستانی، می‌تواند محک خوبی باشد. مسابقات داخلی هم اگر برگزار شود می‌تواند تمرین و آزمون خوبی باشد ولی سه سال است که این مسابقات هم به دلیل هزینه نکردن انجمن انجام نشده است. ‌ در مورد مسابقاتی که خانم عبدالله‌خانی برگزار کردند، مطلع هستید؟ زهره عبدالله‌خانی همراه با یک تیم شش نفره به مسابقات کره‌جنوبی و روسیه رفتند که در مسابقات کره متاسفانه نتوانستند رتبه‌ای کسب کنند ولی در مسابقات روسیه رتبه ششم تیمی را به خود اختصاص دادند. اگر گروه اعزامی یخ‌نوردی مورد حمایت فدراسیون کوهنوردی قرار می‌گرفت، شاید می‌توانست در رتبه‌های بالاتری قرار گیرد. برای تیم یخ‌نوردی حتی محلی برای تمرین وجود ندارد و آنها باید در سایت‌های خصوصی با پرداخت هزینه تمرین کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.