|

سفر جان کری به آنکارا

میانداری ترکیه در میدان نفت خاورمیانه

شرق ، محمد آزاد: پس از سفر رییس‌جمهوری ایالات متحده به اسراییل، بنیامین نتانیاهو بابت حمله سال 2010 به کشتی امدادرسانی ترکیه به غزه پوزش خواست. متعاقب عذرخواهی آقای نتانیاهو از ترکیه، تانر ییلدیز، وزیر انرژی ترکیه گفت یکی از نتایج این عذرخواهی می‌تواند همکاری دو طرف در زمینه انرژی باشد. آقای ییلدیز اعلام کرد دلیل عذرخواهی اسراییل از ترکیه تلاش برای آغاز همکاری در زمینه انرژی نیست بلکه این همکاری می‌تواند از نتایج آن باشد. روزنامه «تودیز‌زمان» ترکیه به نقل از آقای ییلدیز نوشت: «پس از آنکه اسراییل به تعهدات خود در برابر ما عمل کرد، آنگاه می‌توان طرح انتقال گاز اسراییل از طریق ترکیه را در دستور کار قرار داد.» جز انتقال گاز از میادین اسراییلی، ترک‌ها انتظارات دیگری نیز از عادی‌سازی روابط با اسراییل دارند. یکی انتقال نفت روسیه به اسراییل. چنانچه روابط اسراییل و ترکیه به حالت گرم و دوستانه سابق بازگردد این طرح یکی از طرح‌هایی است که بار دیگر احیا خواهد شد: انتقال نفت روسیه به بندر «سامسون» ترکیه واقع در دریای سیاه و انتقال آن از طریق خط لوله یا تانکر به ترمینال «الیات» اسراییل در دریای سرخ. به نوشته روزنامه «حریت» ترکیه، اجرای این طرح هم قیمت نفت روسیه را برای عرضه به چین و هند پایین خواهد آورد. به نوشته این روزنامه اگر در سوريه دولتی با روابط دوستانه‌تر با ترکیه و اسراییل سرکار بیاید، اجرای این طرح معقول‌تر و امن‌تر هم خواهد بود. پس از سفر آقای اوباما، حالا جان کری، وزیر خارجه ایالات متحده به ترکیه سفر کرده است؛ سفری که به گفته رسانه‌ها به منظور رایزنی درباره اوضاع خاورمیانه است. رسانه‌ها به نقل از یک مقام ارشد وزارت خارجه که نخواسته است نامش فاش شود اعلام کردند در این سفر آقای کری از ترکیه می‌خواهد «سریعا» روابط خود با اسراییل را به حالت عادی درآورد و مرزهای خود را به روی پناهجویان سوری بگشاید. همچنین گفته شده آقای کری از ترکیه خواهد خواست روابط خود با عراق را ارتقا دهد و در ایجاد ثبات در آن کشور نقش سازنده داشته باشد. در همین زمینه آقای ییلدز هفته گذشته اعلام کرد کشورش در حال بررسی پیشنهاد عراق برای احداث خط لوله سوم میان دو کشور است. هم اکنون دو خط لوله میان دو کشور وجود دارد. یکی میان میادین نفتی کرکوک و ترکیه ساخته شده در سال 1977 و دیگری میان موصل و ترکیه که در سال 1987 ساخته شده است. روزنامه «حریت» به نقل از آقای «ییلدیز» نوشته: پيشنهاد ایجاد خط لوله سوم از جانب وزیر نفت عراق، عبدالکریم لعیبی، مطرح شده است. به گفته آقای ییلدیز، لعیبی این پيشنهاد را در تاریخ 21‌ژوئن در سن‌پترزبورگ به طرف ترک منتقل کرده است. ظاهرا توجیه وزیر نفت عراق این بوده که استفاده فزاینده از میادین نفتی و گازی بصره در آینده‌ای نه چندان دور، استفاده از آنها را ناممکن خواهد ساخت. بصره در جنوب عراق قرار دارد و کنترل میادین آن مستقیما در اختیار دولت فدرال عراق است. ظاهرا این خط لوله سوم 1200 کیلومتر درازا خواهد داشت؛ یعنی به اندازه کل اندازه دو خط لوله دیگر. مقصد این خط لوله سواحل مدیترانه‌ای ترکیه است؛ جایی در نزدیکی اینچرلیک، یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های ناتو در جهان. به نوشته «حریت»، اگر عراق پیشنهاد خود را پیگیری کند به این معنی است که می‌خواهد بازار خود را متنوع‌تر کند و از انحصار منطقه شیعه‌نشین بصره بیرون آورد و در این راه از چتر حمایتی ناتو و انتقال مستقیم و امن نفت و گاز خود به بازارهای اروپایی نیز مطمئن است. همچنین اگر این طرح پیگیری شود می‌تواند نشان حسن نیت دولت ترکیه در برابر دولت آقای مالکی تعبیر شود؛ چرا که به دولت عراق نشان خواهد داد سرمایه‌گذاری ترکیه در کردستان و برقراری روابط مناسب میان ترکیه و کردستان عراق به معنای حمایت ترکیه از بی‌ثباتی و ناامنی و تجزیه عراق نیست بلکه ترکیه بیشتر به دنبال تثبیت موقعیت خود در مناطق نفت‌خیز کردستان است، چرا که اقتصادی روبه رشد و نیازی روزافزون به انرژی دارد. به‌علاوه ترکیه به دنبال تثبیت نقش منطقه‌ای خود نیز هست. چنانچه ترکیه بتواند در ایجاد ثبات در عراق نقش ایفا کند، به حل بحران سوریه کمک کند و به امنیت اسراییل کمک رساند، دیگر به یک قدرت بلامنازع منطقه‌ای تبدیل شده است. در این راه کسب منافع وافر از راه دریافت و ترانزیت انرژی مشوقی مناسب برای ترکیه است که از نظر انرژی کشوری است بسیار فقیر. به نظر، این همان نقشی است که ایالات متحده انتظار دارد ترکیه در خاورمیانه ایفا کند. در ماه‌های گذشته و در پی بالا‌گرفتن اختلافات در عراق میان دولت فدرال و اقلیم کردستان بر سر مناطق نفت‌خیز، ترکیه در نقش حامی کردستان ظاهر شد. در همان دوران رسانه‌ها از مخالفت شدید آمریکا با حمایت ترکیه از کردستان خبر دادند. چندی بعد سفیر آمریکا در آنکارا (پس از آغاز دور دوم ریاست‌جمهوری باراک اوباما)، در مراسم معارفه خود اعلام کرد کشورش، ترکیه را به چشم پل انرژی می‌نگرد. اکنون رسانه‌ها سفر آقای کری به آنکارا را سفری در راستای گوشزد کردن همین نقش به ترکیه تعبیر می‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.