|

اصل «تقدم برنامه»

حامد طبیبی

در آغاز تعطیلات نوروزی، سایت‌های خبری نزدیک به اصلاح‌طلبان و سپس برخی خبرگزاری‌های رسمی، قسمت اول از یک برنامه جامع برای اداره کشور را روی خروجی‌های خود قرار دادند که حاوی نکات با اهمیتی بود. این طرح که گویا 28 اسفند، رسانه‌ای شد و سپس سایت به سایت چرخید، اولین بخش از برنامه تحلیلی اصلاح‌طلبان است که «بیم‌ها و امیدها، باید و نبایدها» نام گرفته است؛ مانیفستی جامع که به درخواست رییس‌جمهور دوران اصلاحات توسط جمعی از چهره‌های اصلاح‌طلب تدوین شده و در اختیار وی قرار گرفته است. «متن مزبور به اطلاع صاحب‌نظران و مردم عزیز برسد»؛ این پاسخ وی به حلقه مشاوران خود بود که در ذیل این برنامه به رشته تحریر در آمده است.
1- فقدان برنامه، در راس فهرست بلندبالای انتقادات از عملکرد هشت ساله دولت فعلی قرار دارد. مخاطبان این سطور، حتما مناظره مشهور دو اقتصاددان کشور یعنی محمد باقر نوبخت و محمد خوش‌چهره پیش از مرحله دوم انتخابات ریاست‌جمهوری سال 84 را به یاد دارند. نزدیک به هشت سال پس از آن روزها، از دکتر خوش چهره درخصوص چرایی حمایت از دیدگاه‌های رییس دولت نهم پرسیدم و او در این گفت‌وگو که در یکی از روزنامه‌ها انتشار یافت، از شبی گفت که دو نفر از چهره‌هایی که در دولت فعلی به معاونت رییس قوه‌مجریه و وزارت رسیدند، از ستاد احمدی‌نژاد با او تماس گرفته و تاکید می‌کنند که دو ساعت بعد، مناظره با نماینده ستاد آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی در سیما برگزار می‌شود و فردی‌برای این «مصاف» نیافته‌اند. این استاد دانشگاه نقل کرد «من به آنها یادآور شدم که دیدگاه‌های اقتصادی خودم در انتقاد به عملکرد دولت سازندگی را خواهم گفت و آنها هم تصریح می‌کنند هر آنچه توسط وی گفته شود، همان برنامه‌های اقتصادی کاندیدای مورد حمایت آنهاست.» ناظران بر این باورند آنچه در این هشت سال بر سند چشم‌انداز، برنامه چهارم توسعه، سازمان منحله مدیریت و برنامه‌ریزی، شوراهای عالی تصمیم‌گیری، قوانین رسمی مجلس، لوایح بودجه و اقتصاد، سیاست و فرهنگ ایران گذشته به خوبی، جای خالی «برنامه» را نشان می‌دهد.
2-در انتخابات سال 88 که از چند ماه پیش از آن، تلاش‌های بسیاری برای پذیرش کاندیداتوری توسط رییس‌جمهور دوران اصلاحات در جریان بود، نیز برخی مدیران با سابقه دولت‌های سازندگی و اصلاحات بر آن شدند برنامه‌ای جامع تدوین کنند تا اگر توانستند چهره مورد نظر خود را به پذیرش خواست جمعی جریان اصلاحات متقاعد کنند، با «برنامه» باشند. محمدعلی نجفی و امین‌زاده، از جمله چهره‌های درگیر در این امر بودند. پس از اینکه قرعه فال به نام دو کاندیدای دیگر افتاد با توجه به اینکه هر یک از آنها تیم کارشناسی خود را داشتند، برنامه مذکور مجال ارایه نیافت.
3- اسامی 46 امضا‌کننده این برنامه جامع نیز از ویژگی‌های جالب توجه آن است. مدیران و اساتید دانشگاه که عمدتا از چهره‌های سرآمد در حوزه تخصصی خود به شمار رفته، جملگی در بهترین دانشگاه‌های ایران و جهان تحصیل کرده‌اند و با پشت سر گذاشتن تجارب سه دهه گذشته و مدیریت میانی و کلان در عرصه رسمی، نگاهی کارشناسی به وضع امروز ایران دارند. جامعه ایران با قیاس میان گذشته و حال می‌داند آنها «منتقد صرف» نیستند و تنها در قسمت اول این برنامه، پژوهش جامع صورت گرفته و راهکارهای بهبود شاخص‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاست خارجی به روشنی ارایه شده است. روی سخن این برنامه علاوه بر مردم با کاندیداهای جریان مقابل نیز هست. تبدیل «برنامه‌روزی» موجود به «برنامه‌ریزی» نیازمند بازگشت به «نهادهای برنامه» و وجود «برنامه‌ عملیاتی» است و در صورت راهیابی هر فرد یا جریانی به پاستور، احیای این امر ابتدایی‌ترین تصمیم دستگاه اجرایی باید باشد.
4-در چند ماه اخیر پیرامون آمدن یا نیامدن کاندیدای واحد و شاخص اصلاح‌طلبان در انتخابات آینده ریاست‌جمهوری، مباحثی وجود داشته و دیدگاه‌های موافق و مخالف نیز بعضا به صورت رسمی و عمدتا به شکل غیررسمی، طرح شده‌اند. تاکید بر لزوم ایجاد فضای شایسته، تاکید بر اجرای قانون اساسی، تغییر فضای ایجاد شده پس از انتخابات ریاست‌جمهوری گذشته ...، عمده محورهای مدنظر رهبران اصلاحات و منتقدان وضع موجود برای آغاز گفت‌وگوهای ملی و برون‌رفت از شرایط کنونی است.
5- چرخه نادرست انتخاب کاندیدا در ایران که بیشتر مبتنی بر «انشا محوری» کاندیداها بوده است، در این دوره نیز به چشم می‌خورد. حال انتشار قسمت اول یک برنامه جامع حاکی از آن است که اصلاح‌طلبان فارغ از هر «تصمیم انتخاباتی» و نتایج آن همچنان نیل به توسعه و حرکت در مسیر رساندن ایران و ایرانی به جایگاه حقیقی خود را استفاده از تجارب مشخص جهانی می‌دانند که همانا «اصل تقدم برنامه» است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.