|

مرگ مبهم مرد افسرده روس

شرق: در فاصله روزهای نوروز 1392 در روسیه اتفاقات زیادی افتاد ولی خبر مرگ مشکوک بوریس برزوفسکی، سرمایه‌دار مخالف پوتین، از برخی جهات توجه همگان را به خود جلب کرد. جنازه او روز 23 مارس (هفتم‌فروردین) در خانه‌اش در لندن کشف شد. اولین ظن پلیس بریتانیا مسموم شدن او با مواد رادیواکتیو بود. همان روشی که قتل آلکساندر لیتونینکو، دوست نزدیک برزوفسکی در سال 2006 را رقم زد. لیتونینکو مامور سابق ک‌گ‌ب بود که همچون برزوفسکی مورد غضب کرملین واقع شده بود. چند روز پس از واقعه، پلیس کشف کرد که مرگ در اثر حلق‌آویز شدن رخ داده است. همین امر با توجه به ناکامی‌های مالی بزرگ برزوفسکی احتمال خودکشی او را قوت داد. برزوفسکی شب قبل از مرگش به خبرنگار مجله فوربس گفته بود که نظرش درباره بسیاری از مسایل تغییر کرده و زندگی‌اش بی‌معنی شده است. همچنین گفته می‌شود او نامه‌ای به پوتین نوشته و خواهان برگشت به روسیه شده بود. برزوفسکی در روند خصوصی‌سازی پس از سقوط شوروی، به ثروت یک‌شبه هنگفتی رسید و تا اواخر دهه 90 آن را برای حمایت همه جانبه از سیاست‌هایی که او را چنین خوشبخت کرده بود به کار گرفت ولی ستاره اقبالش نزد ساکنان کرملین افول کرد. در سال 2000 ثروت افسانه‌ای‌اش را برداشت و به بریتانیا گریخت. امثال برزوفسکی در سال‌های نخست پس از فروپاشی شوروی کم به وجود نیامدند. وجود همین افراد که به واسطه ثروت هنگفت نفوذ زیادی در قدرت سیاسی هم داشتند، باعث شد دولت وظیفه پاسداری از ثروت آنها را برای خود تعریف کند. چیزی که روسیه را همواره با فاصله‌ زیادی از استانداردهای حقوق بشری اروپا نگه داشته است. سال گذشته پارلمان روسیه قانونی تصویب کرده بود که طبق آن به سازمان‌های غیردولتی که از کشورهای خارجی کمک مالی بگیرند و فعالیت‌های سیاسی داشته باشند، «مامور خارجی» اطلاق می‌شود. در هفته‌های اخیر به نام این قانون بسیاری از موسسات غیردولتی در روسیه به‌طور سرزده تفتیش شده و در برخی موارد اموالشان ضبط شده است. موسسه‌هایی که دلیل وجودی بسیاری از آنها رصد وضعیت حقوق بشر و مبارزه با فساد اقتصادی در روسیه است. بنیانگذار یکی از همین موسسه‌ها می‌گوید: «هدف این کار دقیقا سرکوب جامعه مدنی است. هیچ دلیل‌ موجهی برای این کارها ندارند.» یک کارشناس اقتصادی می‌گوید در سیستم سیاسی و اداری روسیه، هیچ چیز به اندازه سوء‌استفاده اقتصادی سهل نیست. چیزی که به تازگی دولت را به فکر انداخته چاره‌ای بیندیشد. به نوشته فایننشال تایمز، پوتین دستور داده همه مقامات ارشد دولت طی سه ماه، حساب‌های بانکی و سرمایه‌گذاری‌های خود در موسسات مالی را که خارج از کنترل معمول هستند مسدود کنند در غیر این صورت برکنار خواهند شد. در حالی که دولت سعی دارد به هر بهانه جامعه مدنی و رکن آن یعنی موسسه‌های غیردولتی را که در ذات خود باید ناظر رفتار دولت باشند، محدود کند، باید دید آیا دستورات اینچنینی می‌تواند بر فساد بی‌حد اقتصادی در روسیه افسار بزند یا خیر. نگاه کارشناس بهرام امیر‌احمدیان، کارشناس روسیه: در هفته‌های اخیر حلق‌آویز شدن برزوفسکی، میلیاردر سرشناس مخالف پوتین فضای رسانه‌ای را به خود اختصاص داد. برخی آن را خودکشی اعلام کردند اما مخالفان می‌گویند که این نوع مرگ‌و‌میرها کار دولت روسیه است، با این حال هنوز تحقیقات کامل نشده است. اما این موضوع بازتاب شدیدی در خود روسیه نداشته است. به طور کلی دولت روسیه به دلیل تمامیت‌خواهی در طول این سال‌ها فضا را مدیریت کرده و با سرکوب و خفقان به مخالفان اجازه فعالیت نداده است. تنها راه مخالفان این است که در تشکل‌های سیاسی به صورت احزاب شرکت کنند اما سازماندهی این احزاب و به قدرت‌رسیدن آنها سال‌ها طول می‌کشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.