|

گفت‌وگو با دانشجوی ارایه‌کننده طرح سازمان ملل دریایی

زنان ایرانی هم می‌توانند دریانورد شوند

در سال‌های اخیر، نظام سهمیه‌بندی جنسیتی، ورود دختران دانشجو را به رشته‌ها و به‌تبع آن مشاغلی که «مردانه» محسوب می‌شوند، سخت‌تر از قبل کرده است، اما باز هم کم نیستند زنانی که با تحمل هزینه و سختی‌های مضاعف، راه ورود خود را به این عرصه‌ها باز می‌کنند. هاجر حجازی دهاقانی، یکی از دانشجویان جوانی است که به‌رغم محدودیت‌های بسیار برای زنان، موفق به ارایه طرح سازمان ملل دریایی شده است؛ طرحی که می‌تواند نوید‌دهنده صلح و امنیت در آب‌های آزاد جهان باشد. هاجر حجازی، متولد سال 1364 است و در یکی از دانشگاه‌های شهر پونا در هند، کارشناسی ارشد حقوق بین‌الملل می‌خواند. از او می‌پرسم که چگونه جذب رشته حقوق بین‌الملل دریایی شده است. می‌گوید: «چهارسال در رشته حقوق قضایی در دانشگاه آزاد شهرکرد تحصیل کردم و بعد از آن تصمیم گرفتم که در رشته حقوق بین‌الملل ادامه تحصیل بدهم ولی وقتی که می‌خواستم موضوع پایان‌نامه‌ام را انتخاب کنم، تصمیم گرفتم که در زمینه حقوق دریایی مطالعه و تحقیق کنم. چون در ایران، کتاب‌ها و منابع بسیار اندکی در این زمینه وجود دارد و فکر کردم از این طریق می‌توانم نتایج مطالعاتم را به ایران منتقل کنم، از طرف دیگر چون زنان در ایران در رشته دریانوردی و مسایل مرتبط با آن فعالیت نمی‌کنند، بیشتر مصمم شدم تا در این حوزه کار کنم تا ثابت کنم زنان می‌توانند در همه رشته‌ها و مشاغل، حضور داشته باشند.» بحث تغییر نام خلیج‌فارس، یکی از دیگر از موارد مهمی است که باعث شده وی جذب حقوق بین‌الملل دریایی شود: «ما مناطق استراتژیک خلیج‌فارس و دریای عمان را داریم و مسلما نمی‌توانیم امنیت آن را فقط با مانورهای دریایی تامین کنیم و احتیاج به استفاده از حقوق بین‌الملل دریایی داریم. از طرف دیگر از وقتی بحث تغییرنام خلیج‌فارس مطرح شده، اعتراض‌های زیادی به این مساله صورت گرفته است ولی از لحاظ قانونی، اقدامات مثبت چندانی صورت نگرفته است و مثلا بارها در جلسات مختلف، هیات ایرانی یا اعضای ایرانی شرکت‌کننده در جلسه، در اعتراض به استفاده از نام خلیج‌فارس، جلسه را ترک کرده‌اند و نتوانسته‌اند از لحاظ قانونی و تئوری، کاری انجام دهند و با استناد به حقوق دریایی و منابع مستدل این مساله را مطرح کنند که نباید نام خلیج‌فارس تغییر کند.» او در مورد پروژه‌اش توضیح می‌دهد: «موضوع پروژه و پایان‌نامه دانشگاهم درخصوص حقوق دریایی بین‌المللی است و بیشتر از 18ماه به صورت تخصصی به بررسی مشکلات و موانع تجارت بین‌الملل دریایی و استفاده از گارد نظامی برای تامین امنیت کشتی‌های تجاری پرداخته‌ام. مناطق پرخطر از حوالی خلیج گینه شروع می‌شود و بعد از خلیج عدن به اقیانوس هند می‌رسد و بخش‌هایی از آب‌های اندونزی و استرالیا را در برمی‌گیرد. در این مناطق، دزدان دریایی مستقر هستند و بیشترین حملات به کشورهای تجاری در این مناطق صورت می‌گیرد. همین امر باعث شده که ایجاد امنیت در این کشتی‌ها از طریق هزینه‌های فراوان و با ساپورت‌های نظامی صورت گیرد. البته در مورد آب‌های آزاد، کنوانسیون‌های بین‌المللی وجود دارد ولی تعارض‌های قانونی بسیاری در زمینه ترانزیت و حمل و نقل‌های دریایی در مناطق استراتژیک و پرخطر، وجود دارد و کشورهای مختلف از قانون‌های مختلف پیروی می‌کنند و همین مساله باعث شد که بعد از انجام مطالعات بسیار در نهایت طرح قانونمند کردن دریاهای آزاد یا ایجاد سازمان ملل دریایی را ارایه کنم.» هاجر دهاقانی در مورد مشکلاتی که برای ارایه طرحش با آن مواجه شده، می‌گوید: «در زمینه استفاده از منابع مکتوب با مشکلات زیادی مواجه شدم و در برخی موارد هیچ اطلاعاتی در این مورد در دسترس نبود و در برخی موارد هم به‌عنوان یک دانشجوی خارجی، امکان دسترسی به این اطلاعات را نداشتم و تمام بحث‌هایی هم که در مورد تحریم و بقیه موارد مطرح است، دسترسی‌ام به این اطلاعات را سخت‌تر و حتی ناممکن کرده بود. مدت طولانی‌ای را صرف جمع‌آوری اطلاعات و منابع اینترنتی کردم و بعد پرسشنامه‌هایی را بر این اساس تنظیم کردم و از شرکت‌های کشتیرانی و دریانوردها، تقاضای کمک کردم که برای کسب اطلاعات درست و تایید صحت و سقم منابع اطلاعاتی، به من کمک کنند اما به راحتی نمی‌توانستم با دریانوردها و شرکت‌های دریایی ارتباط برقرار کنم و مجبور شدم که برای دریافت اطلاعات و آمار، مراحل اداری زیادی را پشت سر بگذارم و حتی به شهرهای مختلف سفر کنم ولی گاهی حتی اجازه ورودم به داخل سازمان را هم نمی‌دادند. وقتی هم که بالاخره از طریق گروه‌ها و آدرس‌های اینترنتی، پرسشنامه‌ها را برایشان می‌فرستادم، در ابتدا فکر می‌کردند که شوخی می‌کنم. حتی مرا جدی نمی‌گرفتند، البته این مساله بیشتر به ایرانی‌بودنم برمی‌گشت و اینکه می‌دانستند در ایران، زنان در حوزه علوم دریایی فعالیت نمی‌کنند. وقتی تلاش می‌کردم تا با شرکت‌های بین‌المللی کشتیرانی ارتباط برقرار کنم، به دلیل مسایل امنیتی جوابم را نمی‌دادند. حتی تقاضا کردم که یک دوره برای کارآموزی به ایران بروم تا بتوانم از صحت و سقم اطلاعات جمع‌آوری‌شده مطمئن شوم ولی در ایران، نه چنین رشته‌ای وجود داشت و نه استاد خاصی که بتواند راهنمایی و کمکم کند اما در نهایت، دریانوردانی حاضر شدند پرسشنامه‌ها را پاسخ دهند و تا از صحت اطلاعات مطمئن شوم و خوشبختانه بعد از مدتی، خودشان در مراحل مختلف انجام طرحم، تجربیات و اطلاعات بیشتری را از طریق ایمیل در اختیارم می‌گذاشتند و سعی می‌کردند تا جایی که می‌توانند کمکم کنند. بعد از جمع‌آوری اطلاعات، نوبت به بحث‌های جغرافیایی، تئوریک و حقوقی می‌رسید اما در نهایت با استفاده از تجربیات دریانوردان و مطالعات دقیق حقوقی و جغرافیایی موفق به طراحی منطقه قانونی در دریاهای آزاد شده‌ام به نام‌ام‌یو آن یا سازمان ملل دریایی که یکی از بزرگ‌ترین طرح‌های برقراری صلح و امنیت است.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.