خوشبینی در بحران بحرین
دو سال پس از درگیری و بحران بین مخالفان و دولت در بحرین، نوعی خوشبینی این روزها خودنمایی میکند. انتخاب امیر سلمان بن حمد بن عیسی آل خلیفه ولیعهد این کشور به معاونت نخستوزیر و احتمال شرکت او پس از این در گفتوگوهای موسوم به آشتی ملی میتواند این خوشبینی را تقویت کند. گفته میشود ولیعهد بحرین شخصی «میانهرو» بوده که با آمدن طرف «تندرو»ی خاندان حاکم به صحنه او به ناگزیر به حاشیه رانده شد. از اینرو ناظران بر این باورند که تعیین او از سوی پادشاه در واقع اشارهای روشن به تمایل جدید حاکمیت برای دست یافتن به نوعی تفاهم با اکثریت شیعه در این کشور است. شیعیان از یک تبعیض طولانی علیه خود گله دارند و میگویند درعین حال از بحران بیکاری و مشکلات مربوط به مسکن رنج میبرند. از سوی دیگر آنان در پارلمان نقشی ندارند. حال بهنظر میرسد خاندان حاکم تمایل دارد اکثریت کرسیهای پارلمان را به شیعیان بدهد تا این پارلمان به معنای واقعی نماینده اکثریت شیعیان باشد. در14 فوریه 2011 میدان مروارید منامه شاهد اعتراضات گستردهای از سوی مردم بود که نیروهای امنیتی با استفاده از گاز اشکآور و چوب و باتوم آنان را سرکوب کردند. این حادثه دو
کشته و دهها زخمی به همراه داشت. فشار عربستان خلیل المرزوق رییس جمعیت الوفاق یعنی مهمترین تشکیلات مخالفان با استقبال از تعیین ولیعهد میگوید: «مساله برسر استفاده از جایگاه رهبری است. ما میخواهیم اصلاحات در عمل انجام شود نه فقط در حرف.» وی نیز تعیین ولیعهد به معاونت نخستوزیر را گامی مهم میداند و معتقد است این اقدام میتواند شروع تازهای برای اصلاحات باشد. وی در همان حال هرگونه گفتوگوی مخفی بین این گروه و عربستان سعودی برای پایان دادن به بحران بحرین را رد میکند، هرچند برخی منابع مستقل در بحرین میگویند چنین گفتوگوهایی صددرصد وجود داشته است. کریستوفر داویسون، کارشناس امور خلیجفارس و استاد دانشگاه دورهام انگلستان میگوید بدون تردید عربستان سعودی فشارهایی را وارد کرده است. به گفته او: «سعودیها میدانند که همپیمانان غربیشان اجازه نمیدهند این وضعیت زیاد استمرار داشته باشد.» به گفته وی نسل جدید سعودیها که محمد بننایف (53ساله) وزیر کشور کنونی عربستان یک نمونه از آنهاست درک و توجه بیشتری نسبت به بطن امور در خاورمیانه دارند. داویسون میافزاید: بحرین یک مسوولیت بزرگ برای عربستان است و
راهحلی دیپلماتیک را میطلبد. از همینرو اگر گفته شود که عربستان سعودی نقش مهمی را در تعیین ولیعهد به مقام معاون نخستوزیری داشته است چندان بیراه نباید باشد. در سال 2011 دخالت عربستان موجب شد که او به حاشیه رانده شده و درعوض بخش افراطی و تندرو خاندان حاکم بر بحرین تقویت شود. از آن پس بحرین شاهد اعتراضات بیشتر بود و در مقابل سرکوبها نیز شدیدتر علیه فعالان دموکراتیک ادامه یافت. این درگیریها تاکنون 35 نفر را کشته است که پنج نفر آنان از عناصر پلیس بودند. در این میان صدها نفر زخمی و هزاران نفر نیز طی این دو سال بازداشت شدهاند، البته مخالفان میگویند بیش از 50 نفر در این درگیریها کشته شدهاند ولی دولت این ارقام و آمارها را رد میکند. اعتراض مخالفان از شهر به روستاهای اطراف پایتخت کشیده شد و جوانان با استفاده از بمبهای دستی موسوم به کوکتل مولوتف به مقابله با نیروهای امنیتی پرداختند. آنها نیز با گاز اشکآور و باتوم و چوب، سرکوب تظاهرکنندگان را در دستور کار خود قرار دادند. در یکی از جمعههای اخیر زمانی که مردم داشتند پیکر نوجوانی به نام محمود الجزیر را تشییع میکردند، پلیس برای متفرق کردن تظاهرکنندگان از
گاز اشکآور و باتوم استفاده کرد. گروه الوفاق با صدور بیانیهای اعلام کرد: «نیروهای حکومت به طرف تشییعکنندگان پیکر الجزیر تیر شلیک کردهادند.» دراین بیانیه آمده بود: «نیروهای امنیتی خشونت مفرطی را علیه مردم به کار برده و دهها نفر را مجروح کردهاند.» اندکی امید حال با تعیین ولیعهد اندکی امید پیدا شده است. یک مشاور نزدیک به او که نخواست نامش فاش شود به بیبیسی گفت: «اینها خبرهای خوشحال کنندهای است. او تنها عضو خانواده حاکم است که هیچکس را کنار نمیگذارد. او به خوبی به حرفهای دیگران گوش میدهد و انتقادها را میپذیرد. من از این انتصاب طرفداری میکنم.» منصور الجمری، سردبیر تنها روزنامه مستقل بحرین یعنی «الوسط» میگوید نسبت به این انتصاب خوشبین است. وی میافزاید: این گامی مهم است و میتوان آن را شروع اصلاحات جدی در بحرین دانست. مخالفان از پادشاه میخواهند در کشور نوعی مشروطه سلطنتی برقرار کند و یک پارلمان منتخب به وجود آورد که به جای اراده حاکم نمایانگر اراده مردم باشد. داویسون میگوید: «خاندان حاکم این انتصاب را برای آن انجام داده که به غرب بگوید در روند اصلاحات جدی است اما آینده نشان
خواهد داد که تا چه حد این اصلاحات جدی و برای بحرینیها معنادار بوده است.»
منبع: بیبیسی عربی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.