اروپا نیازمند فدرالیسم مالی و اتحادیه بانکی
ریاضت هنوز هم جواب نمیدهد
جوزف استیگلیتز . ترجمه: حمیدرضا آریان پور
برآمد انتخابات ایتالیا فرستادن پیامی روشن به رهبران اروپایی است: سیاستهای ریاضتیای که آنان پیگرفتهاند از سوی رایدهندگان پس زده میشود. طرح اروپایی، با آرمان گراییاش، همیشه کوششی از بالا به پایین بوده است. اما بهطورکلی ترغیب کردن اداره کشورها از سوی تکنوکراتها، فرآیندهای دموکراتیک بهظاهر گولزننده و به زور جا دادن سیاستهایی که به بدبختی عمومی گسترده میانجامند؛ موضوع دیگری است. در حالی که رهبران اروپا در پیش دنیا محتاطانه موضع میگیرند، واقعیت این است که بیشتر اتحادیه اروپا در رکود است. فقدان برونداد از زمان آغاز بحران در ایتالیا به شدت دهه 1930 است. نرخ بیکاری یونان اکنون از 60درصد فراتر رفته و نرخ بیکاری اسپانیا بالای 50درصد است. با تباهی سرمایه انسانی، استخوانبندی اجتماعی اروپا در حال گسست است و آینده آن به سوی مخاطره میرود. پزشکان اقتصادی میگویند که بیمار باید این دوره را بگذراند. رهبران سیاسی که روشهای دیگری را پیشنهاد میدهند پوپولیست نام میگیرند. واقعیت ولی این است که درمان جواب نداده و امیدی هم نیست که جواب دهد. درواقع، احیای زیانهای
متحمل شده در این فرآیندهای ریاضت یک یا چنددهه زمان خواهد برد. در کوتاهمدت، نه پوپولیسم و نه نزدیکبینی است که منجر به رد سیاستهای تحمیلی شده است. درک اینکه این سیاستها بهشدت گمراه کنندهاند چنین کرده است. استعدادها و منابع اروپا - سرمایه فیزیکی، انسانی و طبیعی آن- امروز همان هستند که پیش از آغاز بحران بودند. مشکل این است که دستورکارهای تحمیل شده، به کارکشیدن کمتر از توان این منابع منجر شدهاند. مشکل اروپا هرچه باشد، واکنشی که اتلاف در چنین مقیاسی را باعث میشود نمیتواند راهحل ما باشد. تشخیص سادهانگارانه پریشانیهای اروپا- که کشورهای در بحران ورای توانایی خود میزیند- آشکارا دستکم در بخشی نادرست است. اسپانیا و ایرلند پیش از بحران مازاد مالی و نسبت پایین بدهی به تولید ناخالص ملی داشتند. اگر یونان تنها مشکل اروپا بود، اروپا به سادگی میتوانست از پس آن برآید. مجموعهای از جایگزینهای سیاستی به خوبی مورد بحثقرارگرفته، میتواند جواب دهد. اروپا نیازمند فدرالیسم مالی بزرگتر است، نه فقط نظارت مرکزی بر بودجههای ملی. اروپا ممکن است مانند آمریکا به نسبت دو به یک هزینههای فدرال به هزینههای ایالتی
نیاز نداشته باشد اما به وضوح نیازمند هزینههای بسیار بالاتری در سطح اروپاست، خلاف بودجه خرد کنونی اتحادیه اروپا. یک اتحادیه بانکی هم مورد نیاز است. اما باید اتحادیهای واقعی باشد با بیمه معمول سپرده و روندهای معمول تفکیک، در کنار نظارتهای معمول. همچنین باید اوراق قرضه اروپایی یا سندی معادل آن وجود داشته باشد. رهبران اروپایی تشخیص میدهند که بدون رشد، بار بدهی به رشد ادامه خواهد داد و ریاضت به تنهایی یک استراتژی ضدرشد است. با وجود این، سالها گذشته و هیچ استراتژیای برای رشد روی میز نیست، گرچه مولفههای آن همه شناخته شدهاند: سیاستهایی که عدم توازن داخلی در اروپا و مازاد مالی عظیم آلمان را هدف بگیرند که حالا با چین برابر است (و دو برابر تولید ناخالص داخلی است). به طور عینی، این به معنی افزایش حقوق در آلمان و اعمال سیاستهای صنعتی است که صادرات و بهرهوری را در اقتصادهای محیطی اروپا ترقی میدهد. آنچه جواب نخواهد داد، دستکم برای بیشتر کشورهای حوزه یورو، تضعیف پولی است -که برابر اعمال حقوق و قیمتهای پایین است- چرا که این اقدام بار بدهی را برای خانوارها، شرکتها و دولتها افزایش خواهد داد. با تعدیلهای
صورتگرفته در بخشهای مختلف و با سرعتهای مختلف، تورم، سوختر سان انحرافات عظیمی در اقتصاد خواهد شد. اگر تضعیف پولی راهحل بود، استاندارد طلا در «رکود بزرگ» دردسرساز نمیشد. تضعیف پولی همراه با ریاضت و اصل تک بازاری (که پرش سرمایه و خونریزی نظامهای بانکی را تسهیل میکند) ترکیبی سمی است.رهبران اروپا مکررا نوید میدهند که هرکاری برای حفظ یورو ضروری باشد انجام خواهند داد. ماریو دراگی، رییس بانک مرکزی اروپا، در فراهم آوردن آرامشی موقت موفق بوده است. اما آلمان پیوسته هر سیاستی را که راهحلی درازمدت را عرضه کرده، رد کرده است.
آلمانها به نظر میرسد هرکاری میکنند بهجز کاری که لازم است. البته آلمانها با اکراه ضرورت اتحادیهای بانکی که شامل بیمه معمول سپرده شود را پذیرفتهاند. اما آهنگ گام برداشتن آنها در مسیر چنین اصلاحاتی دور از انتظام است. نظامهای بانکی در چندین کشور در حال دست و پا زدن برای ادامه حیاتند. چند کشور دیگر باید تحت مراقبتهای ویژه قرار گیرند تا اتحادیهای بانکی تبدیل به واقعیت شود؟ آری، اروپا چنان که مدافعان ریاضت پافشاری میکنند به اصلاحات ساختاری نیاز دارد. اما اصلاحات ساختاری ترتیبات سازمانی منطقه یورو و نه اصلاحات در کشورهاست که بیشترین تاثیر را خواهد داشت. اروپا باید این اصلاحات را انجام دهد وگرنه ممکن است برای حفظ خود ناچار به تن دادن به مرگ یورو شود. اتحادیه اقتصادی و مالی اتحادیه اروپا، وسیلهای برای پایان دادن بود نه پایان خود. حوزه انتخابیه اروپا به نظر میرسد تشخیص داده که تحت ترتیبات حاضر، یورو در حال از زیر نقبزدن اهدافی است که برای آنان ایجاد شده بود. این واقعیتی ساده است که رهبران اروپا هنوز درک نکردهاند.
*برنده نوبل اقتصاد
منبع: پراجکت سیندیکیت
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.