|

آیا «مونیتورینگ» جواب می‌دهد؟

آخرین فرصت برای «تیکی‌تاکا»

بازی برگشت بارسلونای اسپانیا و میلان ایتالیا امشب درحالی برگزار خواهد شد که بارسلونا و لیونل مسی درصورتی که بتوانند از سد میلان عبور کنند و به نیمه‌نهایی لیگ‌قهرمانان اروپا برسند، رکورد‌شکنی خواهند کرد و در رسیدن به مرحله یک چهارم نهایی لیگ‌قهرمانان رکورد جدیدی ثبت می‌کنند. . سه شکست در دو هفته از بهترین تیم چند سال اخیر، دنیای فوتبال را به شوک فرو برده است. «تیکی‌تاکا»ی بارسلونا که تاکتیکی بی‌بدیل در فوتبال روز دنیا محسوب می‌شد، حالا با شکست‌های این تیم مقابل رئال‌مادرید و ‌میلان، با تردید کارشناسان و تئوریسین‌های فوتبال مواجه شده است. در این میان، تئوری «پایان عصر تیکی‌تاکا» یکی از تئوری‌های انقلابی است. به عقیده کارشناسان فوتبال تیکی‌تاکای بارسا تکامل‌یافته‌ترین مدل اجرای این سبک از فوتبال شناور است، اما ظاهرا ارایه این سبک از فوتبال برای بارسا به انتهای خط رسیده است و نسخه جدید آن را باید در تیم‌های دیگری جست‌وجو کرد. سبکی که تا پیش از این با احترام و ستایش از آن یاد می‌شد حالا ظاهرا بلای جان آبی‌اناری‌ها شده است. کاتالان‌های نیوکمپ در اکثر بازی‌های بزرگ نتوانستند تئوری برتر تیمشان را به تیم‌های حریف دیکته کنند و در اکثر بازی‌های بزرگ فصل چه در بازی‌های لیگ اروپا و چه در لالیگا و به‌خصوص در برابر رقیب دیرینه‌شان، رئال دچار لغزش شدند و قافیه را در حساس‌ترین مراحل باختند. گرچه برخی گناه این شکست تیمی و تاکتیکی را به گردن «تیتو» می‌اندازند، مردی که کماکان با سرطان غدد بزاقی‌اش دست و پنجه نرم می‌کند اما هنوز حاضر نشده هدایت این تیم را به دست یک مربی کاربلد بسپارد و از راه دور تیکی‌تاکا را مونیتورینگ می‌کند. شاید بسیاری بر این باور باشند که با حضور بازیکنانی چون مسی، ژاوی و اینیستا این مجموعه رویایی نیازی به مربی ندارد اما به هر حال حضور فیزیکی یک مربی صاحب سبک حتی برای قدرتمندترین تیم‌ها هم قوت قلب بزرگی است تا سکان هدایت تیم به دست باد سپرده نشود. شاید اگر سایه یک مربی صاحب قدرت بر سر این مجموعه بود داغ ننگ شکست‌های چندباره برابر حریف دیرینه به این آسانی‌ها بر پیشانی کاتالان‌ها و تئوری تکامل یافته تیکی‌تاکا نمی‌خورد. با این همه شکست برابر رئال‌مادرید تنها باخت بارسا به مادرید نبود. این شکست در واقع پیروزی تفکر فوتبال مستقیم بر فلسفه لذت‌بردن از فوتبال با پاس‌های پرتعداد اما هدفمند بود. شاید تا دیروز همه می‌خواستند شبیه بارسا شوند و با فوتبال چشم‌نواز مقدمات دفاع تیم میزبان در خانه‌اش را مهیا کنند حالا همه بر تفکری دیگر پافشاری می‌کنند. شاید این روزها آنهایی که می‌خواهند از فوتبال روز لذت ببرند بازی تیم مورینیو را ترجیح می‌دهند هر چند که اسپانیا با همین تیکی‌تاکای وام گرفته از بارسا در فوتبال اروپا و جهان به اوج رسید، اما ژابی آلونسو در دفاع از فوتبال فعلی مادرید می‌گوید: «تیم ما فلسفه‌اش با بارسا فرق دارد و ما می‌خواهیم در کمترین زمان ممکن توپ را به 18 قدم حریف برسانیم. تا دیروز یکی مثل گواردیولا بود که می‌دانست روش تقابل با این فوتبال چیست و از این رو در مجموع دیدارهایش با مورینیو برتری داشت اما حالا تیتو ویلانوا معجونی را به عنوان تیکی‌تاکا مقابل طرفداران بارسا می‌گذارد که قطعا کاریکاتوری از فوتبال مبتنی بر مالکیت توپ و زمین است.» فوتبال تیتو ویلانوا همان روزی هم که قاطعانه رقبای متوسط و ضعیف را شکست می‌داد مقابل دانه درشت‌ترها مشکل جدی داشت. همان روزی که تیمی مثل سلتیک هم در نیوکمپ و هم در سلتیک پارک فلسفه تیکی‌تاکا را به چالش کشید و با وجود اینکه بارسا موفق به صعود مقتدرانه از گروهش در اروپا شد اما در دور بعد میلان با همان روش کار را تقریبا یکسره کرد. سقوط حکمروایی مطلق کاتالان‌ها البته از مدت‌ها پیش قابل پیش‌بینی بود. با این همه آبی‌‌اناری‌ها به احتمال فراوان مهم‌ترین جام داخلی این فصل اسپانیا را از آن خود می‌کنند و تا روزی که مثلث تاریخ‌ساز مسی، ژاوی و اینیستا به سقوط واقعی برسد دست‌کم چند فصل دیگر باقی مانده است. بنابراین آنچه امروز برای بارسا رخ داده یک سکته موقتی در دوره اوج است؛ دوره‌ای که تیکی‌تاکا در بازی‌های بزرگ به پاس‌های بی‌کیفیت میانه میدان تبدیل شده و ماحصل 180دقیقه مالکیت مطلق توپ و زمین برابر رئال منجر به دو باخت شد آن هم با کمترین موقعیت گل برای آبی‌‌اناری‌ها. تاریخ بعدها امروز را اینچنین به یاد می‌آورد؛ دوره‌ای که تیتو ویلانوا خودخواهانه زیر برگه استعفا را در اوج قدرت بارسا در لالیگا، اروپا و کوپا دل‌ری امضا نکرد و با سیستم من درآوردی و منحصر به فرد مانیتورینگ از ‌هزاران کیلومتر دورتر از خانه به مدیران بزرگ دنیا آموخت چگونه می‌توانند تنها با یک تصمیم اشتباه، مقدمات یک سقوط باورنکردنی را آماده کنند. تا یک ماه قبل ارمغان تیتو برای بارسا یک قهرمانی زودهنگام در لالیگا بود که البته چندان هم ربطی به ترفندهای تاکتیکی او نداشت و بازمانده تفکرات تزریقی پپ از دوران درخشان حضورش در نیوکمپ بود. اما حالا به لطف مونیتورینگ‌های نه‌چندان موثر آقای تیتو از راه دور بقا در کورس اروپا تقریبا محتاج معجزه است و دو شکست متوالی برابر رئال به خودی خود به اندازه چند فصل ناکامی، اندوه و بار منفی دارد. شاید حالا تئوریسین‌هایی که پیش از این برای کوچک شمردن شاهکارهای پپ گواردیولا ادعا می‌کردند این مجموعه بدون مربی هم همواره برنده است؛ اشتباه بزرگ راسل، خودخواهی شگفت‌انگیز تیتو ویلانوا و دست و پا زدن مضحک یوردی رورآ را دلیلی بر رد ادعای نه‌چندان مستدل شان ببینند. میلان و رئال برای متوقف کردن بارسا از تاکتیک مشابهی استفاده کردند؛ متوقف کردن بارسا با تحت فشار قرار دادن و استفاده از ضدحملات سریع. آیا این برای بارسا تازگی داشت؟ نه مطمئنا زیرا تیم‌های زیادی هستند که مقابل آنها از چنین استراتژی‌ای استفاده می‌کنند اما رئال و میلان از خیلی از آنها بهتر این تاکتیک را به اجرا گذاشتند. ضمن اینکه بارسا به‌تازگی در گلزنی و حفظ آن دچار مشکل شده است. سابقا آنها برای غلبه بر رقبا کار راحت‌تری داشتند. بارسا در دفاع وسط مشکل داشته و دارد. این نکته‌ای کاملا مبرهن بوده و هست. اما تعصب بیش از حد روی بازیکنی مثل پویول کمی مسن و به خدمت نگرفتن یک دفاع وسط خوب این نتایج را دارد. یا‌‌ همان پیکه که کاملا مشخص بود که در چندماه اخیر بیشتر تمرکزش روی مسایل خانوادگی‌ و به دنیا آمدن پسرش بوده تا بارسا. یکی از مشکلات تیکی‌تاکای بارسایی‌ها این است که نیاز به تمرکزی بالا در طول ۹۰ دقیقه دارد. نکته دیگر این است که در عمل تیکی‌تاکای بارسایی‌ها بدون خلاقیت بالای ژاوی، اینیستا و مسی در ارسال پاس‌های آخر با پاسکاری تیم‌های دیگر تفاوتی ندارد. مثل همین الان که تیم‌هایی نظیر رئال و میلان که راه قطع ارتباط بین این مثلث آتشین را آموخته‌اند، در واقع بر بارسا چیره شده‌اند. نکته دیگر این است که تیکی‌تاکای بارسا در مقابل تیم‌های دارای بازیکنان تنومند خلع سلاح می‌شود مثل شکست بارسا مقابل چلسی، شاختار و میلان. شاید راه چاره خریدن یک مهاجم تنومند و تاکتیک‌پذیر و کمی سرزن بود که سران بارسا سرانجام از کنار آن بی‌تفاوت گذشتند. اینها نشانه‌های همان سکته آبی‌‌اناری هستند. شاید نباید همه چیز را به گردن مسی و ژآوی و اینیستا انداخت. به نظر می‌رسد که سرعت تمام بازیکنان بارسلونا کم شده. تکنیک بالا و مالکیت توپ در این تیم کمرنگ شده. هنوز هم شاهد حضور پررنگ تیکی‌تاکا در فوتبال این تیم هستیم ولی آنها در زمینه گلزنی راهکارهای خوبی نمی‌یابند. بازی کنونی بارسلونا از نظر تهاجمی دچار افت شده و راهکارهای کمی از این بابت یافت می‌شود. به هر حال آنطور که از شواهد پیداست بازیکنان بارسلونا در روزهای اوجشان نیستند و این باعث می‌شود که آنها با وجود ارایه یک بازی معمولی، از سرعت کمتری برخوردار باشند. این به تیم‌های حریف فرصت می‌دهد تا بازی را ببندند و شرایط بهتری برای پیاده‌سازی تاکتیک‌هایشان داشته باشند. شاید یکی از دلایل این فاصله گرفتن بازیکنان بارسا از روزهای اوج فشار بیش از اندازه روی بازیکنان محوری آنها را دچار خستگی کرده است. بارسلونا حتی زمانی که اختلاف امتیازش با جدی‌ترین تعقیب‌کنندگان دو رقمی شده به بازیکنان کلیدی خود استراحت نمی‌دهد و این فشار بیش از اندازه باعث شده بازیکنان در مقطع پرفشار کنونی خسته و ناآماده باشند. از سوی دیگر اتکای بیش از حد بر بازی مسی سبب شده که هر بار این بازیکن در اوج آمادگی نباشد و بازی بارسا هم کسل‌کننده شود. این روزها دست بر قضا روزهای خستگی مسی است. مسی تا آخرین روزهای ماه دسامبر برای به‌جا گذاشتن رکورد گلزنی مولر بی‌وقفه بازی کرد و بعد از تعطیلات ژانویه هم در تمام بازی‌ها به میدان رفت. این تعداد زیاد بازی مسی را خسته کرده و به نوعی تخلیه انرژی شده است. بارسلونا باید به او استراحت دهد تا هم نفسی تازه کند و هم جلو مصدومیت او در اثر فشار باز‌ها را بگیرد. حتی شاید بهتر این بود که در بازی با رئال هم به او استراحت دهند که البته این‌گونه نشد. آنچه این روزها از نان شب هم برای بارسلونا واجب‌تر است صعود به مرحله بعد لیگ‌قهرمانان و پیروزی پرگل مقابل میلان است. در بازی رفت این دو تیم بارسا نشان داد که قطعا نمی‌تواند بهترین تیم جهان باشد. مسی در آن بازی ناپیدا بود. ژاوی کم‌اثر و دفاع بارسا پر اشتباه بازی کرد. گوش‌های این تیم که همیشه در حملات حضور دارند در بازی رفت به‌ندرت در نزدیکی محوطه جریمه میلان آفتابی شدند و ماسیمو آلگری مربی میلان به دنیا نشان داد چگونه بارسلونا را می‌توان با راه‌حل‌های تاکتیکی از پیش رو برداشت. با این همه برای بازی امشب ظاهرا در طول هفته تلاش زیادی روی تقویت روانی و بازیابی آمادگی فیزیکی بازیکنان انجام گرفته تا بارسایی‌ها بتوانند از روی زمین بلندشده و مقابل روسونری بازی قابل قبولی به نمایش بگذارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.