|

اعتراض ساسان توکلی به نمایشگاه «به روایت یک شاهد عینی»:

حقوق معنوی‌ام نادیده گرفته شده

سحر آزاد: نمایشگاه «به روایت یک شاهد عینی» مجموعه عکس‌هایی از مرگ‌های تراژیک تاریخ معاصر ایران است که تا 23 اسفند در گالری محسن درحال برپایی است. در این پروژه اعدام جهانگیرخان صوراسرافیل، محمد مصدق، تصادف فروغ فرخزاد، ترور میرزاده عشقی، صمد بهرنگی، درگذشت آیت‌الله طالقانی، شریعتی، تختی، مهدی باکری و... بازسازی و عکاسی شده است. با همه جذابیت و استقبالی که این پروژه داشته اما به دلیل اعتراض ساسان توکلی‌فارسانی درگیر حواشی شده است. توکلی، عکاس این مجموعه که این روزها در آمریکا به سر می‌برد، نسبت به نادیده گرفتن حقوق معنوی‌اش معترض است. «شرق»، برای دیگر عوامل این پروژه به خصوص آزاده اخلاقی، ایده‌پرداز و کارگردان و احسان رسول‌اف تهیه‌کننده پروژه این حق را محفوظ می‌دارد که واکنش خود را نسبت به این موضوع داشته باشند. دقیقا اعتراض شما به این نمایشگاه چیست؟ اصلا نمی‌خواهم نمایشگاه به حاشیه کشیده شود و مسایل فرعی را بیان کنم اما شرایطی پیش آمد که مجبور شدم برای دفاع از خودم صحبت کنم. من به احسان رسول‌اف، تهیه‌کننده این پروژه، گفته بودم اسمم در بروشور، کتاب، مصاحبه‌ها یا هر جای دیگری که قرار است از این طرح نام برده شود، به عنوان عکاس و جلوه‌های بصری عنوان شود. این کار قرار بود Stage باشد اما اصلا ضوابط و رفتاری که در Stage به‌کار می‌رود، وجود نداشت چون در چنین کارهایی کارگردان چیدمان را انجام می‌دهد و دستور شاتر زدن را به عکاس می‌دهد، درحالی‌که در پروژه اصلا این شرایط وجود نداشت. چرا؟ شرایط چگونه بود؟ وقتی با من صحبت کردند گفتند یک پروژه Stage است که باید عکاسی کنم. جعفر اوجی، مدیر تولید کار به من گفت که برای این کار سه‌میلیون‌تومان تعیین کرده‌اند. من خندیدم. بعدا به رسول‌اف گفتم پروژه در 20 روز تمام نمی‌شود چون داستان و جلوه‌های ویژه دارد و از آنجا که می‌خواهید اتفاق‌های گذشته را بیان کنید، باید صحنه‌های پشت تصویر را نیز درست کنید. او از من پرسید تو چه مبلغی می‌خواهی؟ من هم گفتم 18میلیون‌تومان و او خندید اما من گفتم که برای هر عکس یک‌میلیون‌تومان می‌گیرم. رسول‌اف جواب داد که روزی یک عکس می‌گیریم و تمام می‌شود درحالی‌که من از اول هم پیش‌بینی می‌کردم به زمان بیشتری نیاز داریم. در نهایت با هم صحبت کردیم تا به 9میلیون‌تومان رسیدیم اما من شرط کردم کمبودی در کار نگذارم و اگر آنها بعد از تمام‌شدن طرح، کیفیت را دیدند، به جای 9میلیون، 18میلیون‌تومان را به من بدهند حتی قرارداد 9میلیون‌را تومان نبستیم. کار را شروع کردیم و شش ماه روی جلوه‌های ویژه کار کردم. کیفیت کارها به حدی رسید که وقتی پروژه تمام شد رسول‌اف بدون چانه‌زدن 18میلیون‌تومان را به من داد. جلوه‌های ویژه و کل پروسه عکاسی در این طرح چگونه بود؟ آزاده اخلاقی برای هر عکس یک سناریو نوشته بود و چیدمان عکس‌ها به پیداکردن لوکیشن بستگی داشت. من از همان عکس اول فهمیدم تنها با یک شاطر زدن، عکس نخواهیم گرفت چون تعداد بازیگران زیاد بود و همه بازیگران در یک عکس بهترین فیگور را نداشتند اما اگر به عکس‌ها دقت کنید، می‌بینید بهترین حس بازیگران در آثار رعایت شده است. ما برای تک‌تک بازیگران جداگانه عکاسی کردیم درحالی‌که اخلاقی در این مورد هیچ ذهنیتی نداشت. علی شیرخدایی قرار بود فیلم مستندی از این پروژه تولید کند. اگر فیلم را ببینید، می‌فهمید این پروژه چگونه به سرانجام رسیده است و برای هر عکس چقدر زحمت کشیده‌ایم. البته ژیلا مهرجویی برای طراحی لباس زحمت خیلی زیادی کشید اما ناهماهنگی‌ها و به موقع نیامدن‌ها مثل بقیه کارهایی بود که در تلویزیون و سینما با آن مواجه بودیم، مثلا برای عکس میرزاده عشقی قرار بود، ساعت 11 ظهر عکاسی شروع شود ولی درخت‌هایی که قرار بود تابستان را نشان دهند، برگ‌های ناقصی داشتند و برای اینکه کار پیش برود، اخلاقی خودش شروع به چسباندن برگ به درخت کرده بود؛ حالا اگر من می‌خواستم تنها نقش عکاس را داشته باشم باید کنار می‌نشستم تا صحنه آماده شود و عکس بگیرم و اگر می‌خواستم این‌طوری عمل کنم، هیچ‌وقت این عکس‌ها گرفته نمی‌شد ولی در چیدمان‌ها کمک ‌کردم. منظورم این نیست که بگویم این پروژه اثر من است. آزاده اخلاقی ایده کار را ارایه داد و زمانی طولانی برای انجام تحقیق صرف کرد و از من هم خواست آن را اجرا کنم چون خودش هم می‌دانست به غیر از من کسی نمی‌توانست آن را انجام دهد. خودش بارها به من گفت که اگر تو نبودی، چه کار می‎کردم؟ کسی که Story Board داشته باشد و تمام اجزای صحنه را مشخص کرده باشد، می‌تواند بگوید کار Stage را انجام داده است ولی در این پروژه شرایط به این نحو نبود. شما برای انتقال اعتراض‌تان چه کار کردید؟ به دلیل اینکه در سفر هستم، روز افتتاحیه حضور نداشتم اما به یکی از دوستانم که در جلوه‌های بصری همکاری می‌کرد، زنگ زدم و او هم گفت که اسم من زیر اسم آزاده اخلاقی آمده است. برای همین چندبار به رسول‌اف زنگ زدم که جواب نداد. ساعت 10 شب به گالری زنگ زدم که خودش گوشی را برداشت. وقتی پرسیدم اسم من چگونه در بروشور آمده است، پرسید کسی چیزی به تو گفته است؟ حتی آزاده اخلاقی هم یک زنگ به من نزد. ایده کار با او بود اما ایده‌های خوب و ناب باید اجراهای خوبی هم داشته باشند و اگر اسم من را درست منتشر می‌کردند، چیزی از ارزش کار اخلاقی و نمایشگاه کم نمی‌کرد. خوشحالم که آثار وزنه خوبی پیدا کرده‌اند اما اعتراضم به نادیده گرفتن حق و حقوق معنوی کار است چون من در اجرای کار تاثیرگذار بودم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.