|

آمریکای لاتین و چپ

نیما علوی

وقایع و رخدادهای تاریخی پس از آنکه اتفاق افتادند تحلیل می‌شوند. از انقلاب کبیر فرانسه تا بهار عربی، از اعتراض به جنگ ویتنام تا جنبش اشغال وال‌استریت، که با نگاه به گذشته تاریخی‌شان تئوریزه می‌شوند. از این رو باید گفت تاریخ همواره رو به پس خوانده می‌شود. از این منظر نسبت سوسیالیسم و کشورهای آمریکای لاتین و تفوق نیروهای چپ‌گرا در این کشورها را باید در نسبت تاریخی این کشورها با آمریکا و نئولیبرالیسم اقتصادی مورد بررسی قرار داد. مسلما هژمونی گرایش‌های سوسیالیستی در آمریکای لاتین واکنش سه چهارم مردم این کشورها به سیاست‌هایی بود که آنها را در فقر و فلاکت نگه می‌داشت. در حالی‌که سیاست‌های نئولیبرالیستی مبتنی بر بازار آزاد، خصوصی‌سازی اقتصاد و سرمایه‌گذاری خارجی تنها راه توسعه این کشورها عنوان می‌شد، شکست این سیاست‌ها زمینه گرایش بخش وسیعی از مردم آمریکای لاتین به سوسیالیسم را فراهم کرد. سیاست‌های ضدلیبرالیستی مورالس در بولیوی، کاسترو در کوبا و چاوز در ونزوئلا در بستر حذف و ادغام صنایع محلی، ورشکستگی صنایع خرد و فقر و بیکاری شدید مورد اقبال بخش وسیعی از مردم قرار گرفت. مساله‌اي كه عمدتا نيروهاي جريان راست و ليبرال حذف مي‌كنند و سعي در فراموش كردن آن دارند. دقيقا خرد شدن استخوان‌هاي قشر وسيعي از تهيدستان و سقوط طبقه متوسط در خلال اجراي سياست‌هاي ليبراليسم است. پیروزی احزاب سوسیالیستی در کشورهای اروپایی مقابل تز ریاضت اقتصادی نمونه امروز این اقبال عمومی به چپ است. هرچند نمونه موفق سوسیالیسم در میان این کشورها را بتوان برزیل دانست، ونزوئلای چاوز از زاویه دیگری نیز اهمیت دارد: سیاست. هرچند نسبت چاوز با سوسیالیسم نسبتی پاره‌پاره و گنگ است، موفقیت‌های وی در گسترش بیمه‌های اجتماعی، آموزش و بهداشت منجر به بسیج بخش عمده‌ای از فرودستان شد که توان سیاسی او را افزایش دادند و در پیشبرد سیاست‌های پوپولیستی همراهی‌اش کردند. توانی که از دل نیروهای فرودست جامعه بیرون آمد حتی او را تا رویای ریاست‌جمهوری مادام‌العمر پیش برد. رویایی که البته با مرگش ناکام ماند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.