|

آشغال‌دانی پرهیاهوی همسایه!

مزدک علی‌نظری

به این فهرست توجه کنید: 10 جلد کتاب و سه مجله که جالب‌ترین‌شان شماره 100 «خواندنی‌ها»ی امیرانی (شهریور 1346) است و بین کتاب‌ها «اوسنه بابا سبحان» دولت‌آبادی (چاپ 1357)، چاپ اول «به سوی فانوس‌دریایی» ویرجینیا وولف (1370) و کارهایی از بالزاک، زولا و ژاکلین سوزان هم دیده می‌شود. حتی یک جلد از «قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب» آذریزدی که تاریخ شاهی رویش خورده ولی خال ندارد و نوی نو است. حالا از شما می‌پرسم: چه‌کسی از داشتن چنین گنج کوچکی در خانه‌اش لذت نمی‌برد؟ کدام آدم عاقلی دلش نمی‌خواهد این مجموعه دم دستش باشد و زینت خانه‌اش شود؟ یعنی کسی هست که مغزش پاره‌سنگ بردارد و این گنجینه کاغذی را دور بریزد؟ خودم جواب می‌دهم: بله، چنین آدمی وجود دارد. وجود دارد و اتفاقا هم حوالی خانه ما زندگی می‌کند! تقریبا همه آنهایی که عاشق کتابند، از کودکی رویای کتابفروش بودن داشته‌اند و آنهایی که مثل من وضع‌شان حاد و داغان‌تر است، حتی به عوامل محترم بازیافت زباله هم حسرت می‌خورند؛ چرا که گاهی از این گنج‌ها که گفتم، توی دورریختنی‌های ملت پیدا می‌کنند. کتاب‌ها و مجله‌هایی که کلی ارزش دارند و پیدا کردنشان اصلا راحت نیست... آدم یاد آن کارگر دستگاه خمیر کاغذ «تنهایی پرهیاهو» می‌افتد، که سر و کارش دایم با کتاب‌های مختلف بود و هرکدام را که می‌پسندید و می‌دید ارزشش را دارد، برای خودش برمی‌داشت. یا به یاد آن عکس برگزیده مسابقه «ورلدپرس فوتو» امسال که تصویر زن زباله جمع‌کن نیجریه‌ای را نشان می‌دهد که روی کوهی از آشغال‌ها نشسته و کتابی را ورق می‌زند. البته خوش‌شانس باشی، نیاز به زباله‌گردی نیست. یادش‌به‌خیر، «مهرداد مشایخی» (که این روزها جایش در مطبوعات ایران خیلی خالی ا‌ست) تعریف می‌کرد یک شب حوالی نیاوران کلی کتاب پیدا کرده. به قول خودش «یک کتابخانه کتاب را گذاشته بودند دم در!» خلاصه رفته بوده تا وانتی یا وسیله‌ای پیدا کند و بیاید کتاب‌ها را ببرد، ولی گویا شانس مهرداد فقط تا همین‌جا بوده. برگشته و دیده شهرداری کتاب‌ها را برده است! این شب‌عیدی - مثل هرسال- حجم دورریختنی‌های مردم بیشتر شده اما اینکه کسی کتاب‌های قدیمی خانه‌اش را اضافی ببیند و نداند با آنها چه‌کار کند و طبیعتا تصمیم بگیرد دورشان بیندازد تا برای کمدی، مجسمه‌ای، چیزی که تازه خریده جا باز شود؛ شاهکار است. با خودم فکر می‌کنم آیا این از علاقه بی‌حد من به کتاب است یا واقعا دور انداختن کتاب کار بدی است؟ شما بگویید، «شما که سواد‌ داری، لیسانس‌داری، روزنامه‌خونی» بگو بد می‌گویم؟ می‌گویم: به نظر من کتاب بهترین دکور هر خانه‌ای است. شعار نمی‌دهم که «کتاب یار مهربان است، کتاب چراغ هدایت است» و از این چیزها. می‌گویم اگر هم می‌خواهید خانه‌تان را با چیزی مزین کنید، کتاب بهتر از این مجسمه‌های سگ و گربه و ماسک‌های آفریقایی است که این روزها به اسم تهاجم فرهنگی دارند از مغازه‌ها جمع‌شان می‌کنند. کلاس هم دارد. خودت هم نمی‌خوانی، بالاخره یکی پیدا می‌شود که عقلش برسد قرض بگیرد (و شاید عاقل‌تر باشد و دیگر پس نیاورد!) حالا فرض که شما اصلا از ریخت کتاب خوشت نمی‌آید. خب هستند کسانی که می‌توانید خوشحال‌شان کنید و کتاب‌هایتان را به‌ آنها هدیه بدهید. دست‌کم ببرید و بدهید به کتابخانه محل. چرا پرت می‌کنید توی زباله‌ها که کثیف و پاره شوند و بعد هم خوراک دستگاه خمیر؟ یادمان باشد که کتاب‌ها آشغال نیستند، حتی آشغال‌ترین‌هایشان!
ستون «کاپوچینو» سه‌شنبه‌ها منتشر می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.