|

شهر کتاب، پدیده‌ای «نادر»

محسن خیمه‌دوز . منتقد

یکی از پدیده‌هایی که می‌توان آن را نماد بارز «تداوم» دانست و در نحوه حضورش و نیز در پیامدهای حضورش، تامل و تعمق کرد؛ پدیده مستقل «شهر کتاب» و سلسله نشست‌های ۷۰۰گانه آن است. شهر کتاب در فرمی از یک ساختار مردم نهاد (NGO) شکل گرفت و با همین فرمت هم به حضور فعال خودش در صحنه فرهنگ ایران ادامه داد. تاثیرات حضور این تداوم تدریجی را در نحوه تشکیل هر نشست و تاثیراتی که بر جامعه ادبی، آکادمیک و عمومی (مخاطبان عام) داشته می‌توان دید و درباره‌اش قضاوت کرد. سهم عظیمی که سری نشست‌های شهرکتاب در بازخوانی متون کهن و اساسی ادبیات فارسی داشته و به‌روز‌رسانی خوانش آنها را باعث شده و در حد ممکن آنها را برای دیگران در سطح جهان هم مطرح کرده، دستاوردی‌ است که اولا حاصل همین نشست‌ها و فقط حاصل شهرکتاب است و ثانیا بیانگر پیامدهای زیبای‌‌ همان پدیده «تداوم» است که به‌طور طبیعی نتیجه داده است.ظهور پدیده «تداوم» بدون وابستگی مالی، تشکیلاتی، ساختاری و دستوری به نهادهای دولتی، دانشگاهی و اداری، از دیگر ویژگی‌های برجسته این نهاد خودجوش و فرهنگی ا‌ست. اعتماد تمامی اهالی فرهنگ با تمام گرایش‌های سیاسی، اجتماعی و فکری به این نهاد مستقل فرهنگی، به‌راستی حیرت‌انگیز و البته نشانه استقلال و نتایج‌‌ همان ویژگی «تداوم‌گرایانه» آن است. از دیگر دستاوردهای عجیب و البته زیبای شهرکتاب، غلبه بر یک ضعف بزرگ ملی در حوزه فرهنگ رفتاری ایران است. ضعف و آسیبی که هنوز به‌مثابه یک مساله جدی مورد کاوش و پژوهش جدی پژوهشگران قرار نگرفته است. این مساله که: چرا در ایران پدیده‌ای به نام «آرشیو» وجود ندارد؟ یا اگر هست جدی نیست و بیشتر اتفاقی، ذوقی و شخصی ا‌ست تا دقیق و سیستماتیک و منظم؟ در چنین شرایطی‌ است که می‌بینیم جمعی اندک و جایی اندک به نام شهرکتاب، در ایران وجود دارد که تقریبا از تمام فعالیت‌ها و آثار خود آرشیو دارد به‌طوری‌که حتی بعد از هر نشست و هر مراسم یک نسخه از آن را برای استفاده عام ارایه می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.