|

گنجینه تاریخ فرهنگی

ابوالقاسم اسماعیل‌پور / عضو هیات علمی دانشگاه

شنیدن خبر مسرت‌بخش هفتصدمین نشست فرهنگی موسسه شهرکتاب به مدیریت و سرپرستی توانمند آقای محمدخانی، خون در رگ‌های شیفتگان و دلسوختگان ادبی هنری کشور جاری می‌کند و بسی مایه شعف و نشاط است؛ نشست‌های پربار و صمیمانه‌ای که در سالن کوچک زیرزمین خانه شهرکتاب آغاز شده بود و در مکان جدید بی‌وقفه تداوم یافت و با وجود برخی فرازونشیب‌های پیش‌آمده، همچنان صبور و استوار حیاتش را پی‌گرفت. این کانون علمی، فرهنگی و آموزشی به قول زنده‌یاد دکتر علی‌محمد حق‌شناس نخستین کانونی است که نویسندگان، پژوهشگران و حتی شاعران، مستقیما و رودررو با مخاطبان به گفت‌وگویی صمیمانه و در عین‌حال منتقدانه می‌نشینند. این خود رویدادی مبارک است که در دهه‌های گذشته و اصولا در سده اخیر نظیر آن را در کشورمان نداشته‌ایم یا اگر داشته‌ایم موردی و گذرا بوده است. بازتاب دستاورد این سلسله نشست‌های ارزشمند پیشتر در کتاب ماه ادبیات و فلسفه در سراسری کردن مخاطبان، موهبتی بود که در سال‌های اخیر به دلایلی دوام نیافت. هرچند پخش بسیاری از برنامه‌ها در رادیو و شبکه چهار سیما تا حدی این خلأ را پر می‌کند، اما ثبت و انتشار مداوم حاصل عظیم نشست‌ها باعث می‌شود که در گنجینه تاریخ فرهنگی این مرز و بوم ماندگار شود و نسل‌های بعد نیز از آن بهره‌مند شوند. خط‌مشی آزادمنشانه و شیوه تساهل و رواداری گرداننده این مجموعه خود موهبتی عظیم است که از بیشتر دیدگاه‌های ادبی هنری - اعم از سنت‌گرا و نوگرا - استفاده می‌شود و مخاطبان در برابر چشم‌اندازهای متنوع و فراگیر قرار گیرند. گویندگان و صاحبان قلم اعم از داخلی و خارجی با تنوع موضوعی و مضمونی که پیش روی آنهاست مانند شعر، فلسفه، عرفان، نقد هنری و ادبی، ادبیات کهن پارسی، ادبیات جهان، رمان و داستان کوتاه، جهان ترجمه، اسطوره‌شناسی، شاهنامه‌شناسی و ده‌ها موضوع جذاب دیگر، با رغبت در این نشست‌ها حضور می‌یابند و تشنگان ادب و هنر را سیراب می‌کنند. از فعالیت‌های بین‌المللی این موسسه نیز نباید غافل بود که فرا‌تر از مرزهای ملی، همچنان در تکاپوست. یافتن مشترکات فرهنگی ادبی ایران و ملت‌های دیگر در شمار کارکردهای ارزشمند این مجموعه است که در شناساندن ارزش‌های ایران فرهنگی به مخاطبان دیگر کشور‌ها کشیده شده است. این نکته ظریفی است که بسیاری از کارگزاران فرهنگی از آن غافل مانده‌اند. بنده در سال‌های گذشته در آتن در همایش هومر و فردوسی سخنرانی کرده‌ام. در آنجا متوجه شدم که فردوسی برای یونانی‌ها که صاحب کهن‌ترین حماسه بشری‌اند، چقدر ناشناخته یا کم شناخته شده است و ما ایرانیان چقدر در شناساندن سرآمدان میراث فکری و معنوی کشور غفلت کرده‌ایم. در عوض، در کشورمان هر سال برای بزرگانی چون فردوسی، سعدی و حافظ و مولانا و دیگران بزرگداشت می‌گیریم و به‌به و چه‌چه‌مان گوش فلک را می‌آزارد، در حالی که باید بخش بزرگی از این انرژی و فعالیت را برای حضور در مجامع بین‌المللی بگذاریم. در آتن فهمیدم که شاهنامه فردوسی تازه چند سالی است به زبان یونانی ترجمه شده. از این گذشته، ترجمه چینی شاهنامه نیز در حدود سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۷ آن هم به دست خود چینی‌ها انجام گرفته است. این نکته‌ای است که به گمان من باید جدی‌تر گرفته شود. ما ایرانیان باید حامی، بانی و شناساننده شاهکارهای ادبی و هنری‌مان به دیگر مرز‌ها باشیم، البته تلاش و همت دانشمندان خارجی در این امر نیز مشکور است. یک نمونه ابتدایی غفلت ما آن است که نام فردوسی بزرگ در نظام تایپی Word هنوز تعریف نشده است و این نظام نوشتاری آن را نمی‌شناسد و زیر آن خط قرمز می‌کشد! از این رو، برگزاری نشست‌ها و دوره‌های آموزشی متکثر و متنوع موسسه فرهنگی شهر کتاب، با حضور فرهیختگان و نخبگان کشور بخشی از خلأ پیوند زنده و رودرروی آنان با مخاطبان را پر می‌کند و به ویژه کوشش این موسسه در شناساندن مواریث فرهنگی و هنری ایران به دیگر ملت‌ها شایسته تقدیر و تحسین است. در پایان پیشنهاد می‌کنم که این موسسه در استان‌های دیگر و به‌ویژه در کلانشهرهای ایران شعبه ایجاد کند و نظیر همین نشست‌ها را در جاهایی که زمینه‌اش فراهم است برگزار کند که آرزویی خجسته و تاحدی برآوردنی است. ایدون باد!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.