|

در گفت‌وگو با «شرق» مطرح شد

انتقاد جوزانی از پیشنهاد تغییر نام «خانه سینما»

مرجان صائبی

انتقاد جوزانی از پیشنهاد تغییر نام «خانه سینما»
وقتی گفت‌وگو تمام می‌شود، می‌گوید: «احساس می‌کردم این وظیفه حرفه‌ای و انسانی من است و حالا که می‌توانم کمک کنم باید وارد شوم» و حضورش هم واقعا موثر بود. در گفت‌وگویی که با یکی از خبرگزاری‌ها انجام داد، قول داده بود که «کمیته‌ اصلاح» تا نیمه اسفندماه کار «اصلاح اساسنامه خانه سینما» را تمام کنند؛ قبل از اسفند این کار به انجام رسید و به دولت فرستاده شد تا در آنجا تصویب شود. حالا اساسنامه‌ای که به تصویب کل اعضای آن کمیته رسیده، قرار است تایید و اجرایی شود. این گفت‌وگو در واقع ادامه گفت‌وگویی است که «شرق» بعد از تشکیل آن کمیته با جعفری جوزانی کرده بود و بعد از آن سخنان جواد شمقدری در یکی از روزنامه‌ها چاپ شد که در آن گفته بود به دنبال تغییر اسم «خانه سینما» هستند. مسعود جعفری‌جوزانی مثل همیشه صریح و صادقانه به سوالات ما پاسخ داد. ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ‌بالاخره اصلاح اساسنامه به اتمام رسید. آیا این جلسات با اختلاف‌‌نظرهای عمده شروع شد؟ در مرحله اول شروع و انجام بسیار خوب و دوستانه‌ای داشتیم، از آنجا که هدف قلبی همه اعضای هیات هفت‌نفره بازگشایی «خانه سینما» بود، از آغاز برگزاری اولین جلسه تا روز دوشنبه 30بهمن‌ماه 91، به قصد تعامل و حل موانع و مشکلات موجود در اساسنامه کنار هم به گپ‌وگفت نشستیم. حتی اگر گاهی، یکی از ما هم، به احساسات طغیانگر خود امکان بروز می‌داد، مساله با خنده و شوخی دیگران به خوشی به پایان می‌رسید؛ چرا که خاستگاه اندیشه جمع، یکی بود. هر عضو به روش ویژه خود به سازندگی و پیدا کردن راه برون‌رفت از بن‌بست موجود فکر می‌کرد. ‌آیا اساسنامه قبلی ایرادات اساسی داشت؟ اگر ایراد نداشت که وضع به اینجا نمی‌رسید! ما البته ادعا نداریم که کار بی‌نقصی انجام داده‌ایم، بی‌تردید همین اساسنامه اصلاح شده توسط ما هم، مثل هر توافقنامه یا اساسنامه دیگر، بی‌نقص نیست. میل به تغییر را وضعیت پویا و متغیر جامعه به وجود می‌آورد. هیچ چیز در این جهان ثابت و بی‌نقص نیست، همه چیز در حال تغییر و تکامل است. پس بررسی و اصلاح هر اساسنامه‌ای ممکن است بعد از چند سال بنا به شرایط ویژه یک جامعه نیاز به تغییراتی داشته باشد. ‌آیا نمایندگان «خانه سینما» بر آنچه شما ایراد می‌دانید، اصرار داشتند؟ خیر، اتفاقا در کمال حسن نیت به صحبت‌های بقیه گوش می‌کردند و به فراخور آن پاسخ‌های منطقی و مناسب می‌دادند. اصلا مساله نمایندگان این گروه یا آن دسته مطرح نبود. پیش‌تر اشاره کردم که هیات هفت نفره، جناح‌بندی نداشتند، تابع عقل و منطق بودند و از آنجا که از روز اول تشکیل جلسه با خلوص نیت، به انجام بهتری می‌اندیشیدند در روز دوشنبه 30/11/91 کار اصلاحات اساسنامه به پایان رسید و همه در کمال خرسندی و با قبول اینکه فردای آن‌روز اساسنامه اصلاح شده را امضا کنند، جلسه را ترک کردند. ‌و بعد؟ بعد از دو روز نمایندگان محترم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به چند پیشنهاد سازنده و معقول رسیدند که مورد توافق قرار گرفت و روز بعد به امضا رسید. ‌در نهایت چه اتفاقی افتاد؟ اتفاق عجیبی رخ نداد. فقط یک روز پیش از تحویل اساسنامه اصلاح شده به نهاد ریاست‌جمهوری، دو نفر از اعضای هیات، پیشنهاد تازه‌ای مبنی بر تغییر نام «خانه سینما» داشتند که رای نیاورد. به هرحال همان‌طور که قبلا اعلام کردم هیات هفت‌نفره متن کامل اساسنامه اصلاح شده را که مشتمل بر 57ماده و 29تبصره در 18صفحه بود به همراه گزارش کل جلسات تشکیل شده به نهاد محترم ریاست‌جمهوری اسلامی ایران تحویل داد. ‌آیا این اساسنامه قابلیت جلب‌نظر اهالی سینما را خواهد داشت؟ بله، من معتقدم که تا حد زیادی اساسنامه قانع‌کننده‌ای است و همه اهالی خانواده محترم سینما از هر طیف و هر قشر و با هر سلیقه حرفه‌ای که باشند، اگر به توسعه و خدمت به صنف بیندیشند، با خواندن متن اساسنامه اصلاح شده، خرسند و راضی خواهند بود؛ چرا که این اساسنامه همه شاخصه‌های یک اساسنامه خوب را دارد اما اگر کس یا کسانی قصد تخریب و سیاسی بازی داشته باشند، حرف و حدیث دیگری است که به ما ربطی پیدا نمی‌کند، چرا که این آدم‌ها هستند که نوشته‌ها را اجرا می‌کنند. تجربه نشان داده است که یک آدم خودشیفته می‌تواند یک شبه هر قانون و اساسنامه‌ای را نابود کند. ‌شنیده شده که عده‌ای می‌خواهند اساسنامه اصلاح‌شده را مجددا تغییر دهند؟ از نظر من کار هیات هفت‌نفره تمام شده، حالا نوبت دولت است که وظیفه خود را انجام بدهد. ما طبق قرار، اساسنامه اصلاح شده را به منظور طی مراحل قانونی در اختیار نهاد ریاست‌جمهوری قرار دادیم و خلاص. تا جایی هم که به ما گفته شده دولت اقدام به تصویب قانونی آن خواهد کرد تا ان‌شاءالله «خانه سینما» بازگشایی شود. ‌حالا که اساسنامه تایید شد، فکر می‌کنید مشکل اساسی سینما چه بود؟ مشکل پیش آمده برای «خانه سینما» یک حرف است و مشکلات سینما یک کتاب، پس مشکل سینما همچنان به قوت خود باقی است. این روزها هر کس به نوعی شال‌و‌کلاه کرده و با هر چه دم دست دارد به جان سینما افتاده است. در مورد گذشته هم باید بگویم نمی‌شود کتمان کرد که درگیری‌ها و تندروی‌های گروه کوچکی به بدنه خانواده محترم سینما خسارت زیادی زده و می‌زند. متاسفانه با اینکه طی این 34سال که کشور عزیز به سوی مدنیت و احترام گذاشتن به آرای عمومی و شعور جمعی گام برمی‌دارد، ندانم‌کاری‌ها، نابلدی‌ها و گاه غرض‌ورزی‌های حزبی و جناحی، نه تنها در سینما بلکه در دیگر عرصه‌ها هم با این تندروی‌ها و هتک‌حرمت‌ها روبه‌رو بوده است. به‌نظر می‌رسد سینما تخصص و شغل دوم آحاد مردم به‌خصوص برخی از سیاستمداران و مسوولان است. این دوستان هر وقت در کار خود کاستی می‌بینند، برای فرافکنی به سینما روی می‌آورند و درباره آن مصاحبه راه می‌اندازند. هر روز تحلیلگران و منتقدان نوظهوری پیدا می‌شوند که در سن 25سالگی قادرند کل سینمای صدساله ایران را تخریب و نفی کنند و تا می‌توانند سنگ بیندازند. این هموطنان به خاصیت ویژه سینما پی برده‌اند و می‌دانند که هنر- صنعت سینما، ویژگی‌ای دارد که هر عمل کوچک آن جنجال بزرگی به وجود می‌آورد. امیدوارم این‌بار سیاست‌زدگان، خانواده سینما را به حال خود بگذارند و از آنها در جهت منافع کشور اسلامی بهره ببرند، نه در جهت حزب و دسته خود، تا نفاق و تفرقه جای خود را به اتحاد و یکپارچگی بدهد. به هرحال هیات هفت‌نفره به وظیفه حرفه‌ای و شهروندی خود عمل کرد. حالا اگر گروهی زورشان بیشتر باشد و بخواهند جلوی بازگشایی «خانه سینما» را بگیرند، فیلمنامه دیگری است که کارگردان دیگری غیر از ما لازم دارد. ‌ما در کنار «خانه سینما»، نهادهای موازی داریم که بخش مهمی از بودجه سینما به آنها اختصاص دارد. آیا اتحاد اهالی سینما می‌تواند باعث شود این نهادهای موازی هم به سمت قانونی شدن پیش بروند؟ منظورتان کدام نهادهاست؟ ‌مثلا بنیاد سینمایی فارابی، حوزه هنری و... متاسفانه زور خانواده محترم سینما به این نهادها که نام بردید، نمی‌رسد. بخش خصوصی کوچک و آسیب‌پذیر سینما زیر هجوم سرمایه‌های نفتی که در دست این نهادهاست، له شده و مجال نفس کشیدن ندارد، البته حوزه هنری متعلق به سازمان تبلیغات اسلامی است که اگر به کار پر ارزش و پربرکت تبلیغات اسلامی بپردازد، می‌تواند مثمر ثمر واقع شود. من فیلم‌های امسال آنها را ندیده‌ام و نمی‌دانم فیلم‌های ساخته‌شده توسط این نهاد به مسوولیت اصلی خود که تبلیغات مفید اسلامی است پرداخته یا نه اما در مورد بنیاد سینمایی فارابی، معتقدم که این نهاد خاصیت اولیه خود را از دست داده و در شرایط کنونی جز اتلاف سرمایه، رقابت غیرعادلانه با بخش خصوصی و به هدردادن استعدادهای کشور، کاری نمی‌کند. تعطیلی این نهاد و تزریق بودجه آن به صنعت سینمای کشور می‌تواند بزرگ‌ترین خدمت را به توسعه و بالندگی صنعت سینمای جمهوری اسلامی ایران انجام بدهد. ‌آیا اساسنامه جدیدی دولت را مکلف خواهد کرد که بودجه‌های سینما را از کانال «خانه سینما» به سینما تزریق کند؟ تا حد بسیار زیادی اساسنامه اصلاح شده به اهالی سینما کمک می‌کند که در همه جلسات سیاستگذاری، تصویب بودجه، نحوه تزریق سرمایه به بدنه سینما، شفاف‌سازی و جذب بودجه‌های سرگردان دولتی حضور داشته و در تصمیم‌گیری‌های نهایی سهیم باشند. اگر واقعا بندهای مالی آن درست اجرا شود، بازوی پرقدرتی برای کمک به سازمان سینمایی در راه توسعه سینمای ملی خواهد بود. البته فراموش نکنیم که در نهایت این آدم‌ها هستند که با تمکین از قوانین به آن ارج می‌گذارند یا با زیر پا گذاشتن، آن را تحقیر و بی‌ارزش می‌کنند. متاسفانه تجربه نشان داده است که گاهی یک آدم خودشیفته قادر است بهترین قوانین و اساسنامه‌هایی را که حاصل سال‌ها تجربه و خون‌دل خوردن اندیشمندان است یک‌شبه نابود و بی‌ارزش کند. ‌به اعتقاد شما، «خانه سینما» می‌تواند به آنچه در مدیوم تصویر می‌گذرد از جمله آنچه در تلویزیون می‌گذرد هم تاثیر بگذارد؟ بی‌تردید هرچه صنعت فیلمسازی کشور رشد کند، بر رسانه ملی تاثیر بیشتری خواهد گذاشت. نه تنها محصولات سینمایی که نیروی انسانی سینما هم می‌تواند در موقع لزوم در خدمت رسانه ملی قرار بگیرد و موجب رشد و توسعه آن بشود. ‌آیا کلیه مواد اساسنامه اصلاح شده مورد تایید همه اعضای هیات هفت نفره است؟ تا روز دوشنبه سی‌ام بهمن چنین بود اما بعدتر، یعنی یک روز پیش از تحویل اساسنامه اصلاح شده به نهاد ریاست‌جمهوری، یک ماده مورد مناقشه قرار گرفت که البته برای این‌کار دیر بود اما ماده‌ها و بندها و تبصره‌های دیگر همه مورد تایید و رضایت هر هفت نفر اعضای هیات است، البته اختلاف سلیقه بین هفت‌نفر امری طبیعی است و در هیچ کجای دنیا نمی‌شود حتی مقاله یا بیانیه کوچکی نوشت که مورد تایید صددرصد چندنفر قرار بگیرد. به هرحال کار هیات هفت نفره در این مرحله به پایان رسیده و اکنون کلید بازگشایی «خانه سینما» در دست دولت است. ‌در روزنامه‌ای به نقل از یک عضو هیات اصلاح اساسنامه خواندم که قرار است نام «خانه سینما» تغییر کند؟ بله، من هم در روزنامه خواندم اما این پیشنهاد مورد توافق قرار نگرفت، چرا که مسوولیت هیات هفت‌نفره، اصلاح اساسنامه «خانه سینما» و رفع موانع قانونی برای بازگشایی آن بود، نه تاسیس یک تشکیلات جدید، بنابراین هرگونه تغییر، در نام «خانه سینما» با مسوولیت هیات هفت‌نفره در تناقض است. از سوی دیگر از آنجا که «خانه سینما» یک تشکل صنفی، غیرسیاسی، غیردولتی و مستقل است، اضافه کردن پسوند در تناقض آشکار با تعریف آن قرار می‌گیرد و یک بدعت به حساب خواهد آمد که تا به امروز در هیچ یک از تشکل‌های صنفی موجود از قبیل «خانه هنرمندان»، «خانه موسیقی» و حتی نهادهایی مانند بنیاد سینمایی فارابی و حوزه هنری که کاملا با بودجه دولتی اداره می‌شوند مسبوق به سابقه نیست و هرگز دیده نشده که جایی بنویسند: «خانه هنرمندان یا خانه موسیقی جمهوری اسلامی ایران» یا حتی «بنیاد سینمایی یا حوزه‌هنری جمهوری اسلامی ایران». فراموش نکنیم که «خانه سینما»، یک تشکل صنفی و مردمی است که موظف است اساسنامه تشکیلاتی خود را طی مراحل قانونی به تصویب رساند و مجوز فعالیت بگیرد و دولت هم موظف است مغایرت اساسنامه ارایه شده را با قانون گوشزد کند، نه اینکه خودش را متولی تشکیلات صنفی بداند یا موسس آن باشد. ‌ حرف آخرتان چیست؟ در خلوت تنهایی، گاهی احساس می‌کنم با همه رشد و توسعه‌ای که طی این 34سال در صنعت سینمای ایران رخ داده، هنوز ما آن‌طور که باید چشم بصیرت باز نکرده‌ایم. گاهی با عملکردهای ناشیانه و غیرعقلانی که نشات گرفته از طغیان احساسات مهار گسیخته، حسادت‌ها و تنگ‌نظری‌های گروهی، جناحی یا شخصی است، یکدیگر را می‌رنجانیم. مسوولان فرهنگی راه خود را می‌روند و ما هم اگر بتوانیم و بگذارند، لنگان‌لنگان به راه خود می‌رویم. این کردارهای ناپخته حاصلی جز تفرقه و نفاق عاید خانواده شریف سینمای ایران، نخواهد کرد. شاید گروه کوچکی بتواند با سوءاستفاده از این وضعیت آشفته برای مدت کوتاهی منتفع شود اما من تردید ندارم که در بلندمدت این برادران نااهل هم زیان خواهند کرد. جبر زمانه حکم می‌کند که اهالی خانواده سینما ژرف‌تر بیندیشند و عقلانیت و اعتدال را چراغ راه کنند. از جاروجنجال‌های بیهوده رسانه‌ای دست بردارند و به فکر توسعه و اعتلای صنعت سینمای ایران اسلامی باشند. امروز که هموطنان عزیزمان زیر فشار تحریم‌های غیرعادلانه قرار گرفته‌اند، تنها پناهگاه امن و سقف مطمئن، اتحاد است، البته درک می‌کنم که تنگ‌نظری‌ها و کردارهای غیرمعقول یک گروه کوچک افراطی، دل‌های حساس بسیاری از هنرمندان عاشق و دلسوز را شکسته اما تردید ندارم که غایت دروغگویی و فرصت‌طلبی، رسوایی است و غایت افراطی‌گری سوختن در آتش خشمی است که به دست خود افروخته‌اند. پس بهتر آن است که آنها را به حال خود واگذاریم و کنار ملت بمانیم، برایشان فیلم بسازیم و چراغ امید، عشق و استقامت را در دل‌های مهربانشان روشن نگاه داریم. کار سینماگران عاشق، گسترش مهرورزی، آشکار کردن حقیقت و روشن نگه‌داشتن فانوس امید است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.