|

های‌وهوی تمدن‌ها

سیروس ابراهیم‌زاده

  • یکی از ویژگی‌های پارسی پاسداری شده -همچون دیگر زبان‌های زنده دنیا- این است که واژگان را از بیگانگان می‌گیرد، طی زمان خون فرهنگ خودی را به آن تزریق می‌کند، در معانی دلخواه و همگون با روح و اندیشه کهن دیار خویش به کار می‌گیرد. مثلا کلمه «کثافت» در لغت عرب 1400-500 سال پیش به معنی تراکم یا فشردگی بوده و پس از رسوخ به زبان نیاکان زنده‌یاد ما به‌تدریج گندش بالا آمده و معادل با«آلودگی» به کار رفته است. سرنوشت کلمه «سرویس» فرنگی به تامل بیشتری نیاز دارد. بعد از حدود یک قرن «سرویس» را در مفاهیمی به کار می‌بریم که صادر‌کنندگان آن تصورش را هم نمی‌کردند. به عنوان مثال تجهیز و تنظیف اماکن عمومی با «سرویس بهداشتی»، «سرویس کردن عضو فوقانی» برخی و البته «سرویس مدرسه» کودکان دلبندمان که دعای خیر و سلامت به راهشان باد... و اما در عصر جابه‌جایی حقیقت و مجاز و شتابزدگی الکترونیکی روزگار، کلماتی را که غرب وحشی به سوی ما پرتاب می‌کند می‌گیریم،‌تر و فرز شلیته و تنبان تنشان می‌کنیم و از گرده‌شان کار می‌کشیم.
  • کلمه LOBBY که در زبان انگلیسی به کار می‌رود گویا ریشه آلمانی و معانی متعدد دارد، از جمله «سرسرا» و «سالن انتظار» برای مکان و در کاربرد فعل «تحت تاثیر قرار دادن دیگران در باورهای سیاسی» است و ما امروزه در معنی من‌درآوردی «معجزه» به کارش می‌گیریم... البته کار بدی نیست، به فرهنگ لغات خویش و غنای زبان پرتوان پارسی می‌افزاییم. واژه مستعدی است. حتی می‌توان به شیوه دستور زبان خودی مصدر برایش دست و پا کرد. «لابیدن» چطور است؟ کوتاه و خوش‌آهنگ... و به‌راحتی صرف می‌شود. مثلا در زمان حال ساده: «می‌لابم، می‌لابی، می‌لابد و...». صفت فاعلی‌اش «لابنده» به معنی آنکه معجزه می‌کند و صفت مشبهه: «لابی‌گر» کسی که حرفه‌اش «لابیدن» است... . و لفظ «لابیایی» در مفهوم اعجاز.
  • ساخت فیلم ضدایرانی «آرگو»، ستایش و جایزه‌باران کردن آن بی‌تردید، کار عنیف استکبار جهانی است و عجب نیست که خشم و انتقامجویی قاطبه فیلمسازان ما را برانگیخته، تا به‌آنجا که گروهی از هنرمندان سینما پافشاری می‌کنند که نباید این گستاخی و اهانت انیرانی رابلاجواب گذاشت. آنها که آتششان تندتر است بر این باورند که باید از «توان لابیایی» خویش سود جوییم و با نقشه و برنامه‌ریزی آمریکاییان فریب‌خورده را وادار کنیم که مرکز حفظ منافع ایران عزیز واقع در خاک آمریکای جهانخوار را -برای یکی، دو هفته هم شده- اشغال کنند (البته با حساب و کتاب و هم‌آهنگی و بی‌آنکه از دماغ کسی قطره‌ای خون بیاید)... تا بتوانیم قضیه را سوژه کرده فیلمی بسازیم و از موضع قدرت و مودبانه و بدون حرکات دست و ... به شیطان بزرگ بگوییم: «بفرما... . زدی ضربتی، ضربتی نوش کن!»
  • راقم عشق میهن این سطور، صد البته اینجور حرکات جنجالی و خشونتبار را توصیه نمی‌کند. در شأن ما نیست. به گمان نگارنده، حال که ما نتوانسته‌ایم از توان لابیایی خود در جلوگیری از ساخت و ستایش آن فیلم پَست و پَلَشت توسط اُسکاریون خودفروخته سود جوییم، بهتر است به نشانه اعتراضی چشمگیر و کوبنده مترسکی را که پارسال با لابیگری‌های هوشمندانه از آنان قاپ زده‌ایم بهشان پس بدهیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.