|

نگاه

سنتی که رعایت نشد

هادی شوشتری / عضو کمیسیون امنیت ملی

در فرآیند تقدیم لایحه بودجه سال آینده به مجلس، تعداد زیادی از نمایندگان طی اخطارهای قانون اساسی و تذکرات آیین‌نامه داخلی مجلس، معتقد بودند که حضور رییس‌جمهوری در مجلس در فرآیند تقدیم «الزامی» است. مدیریت محترم جلسه طی بیانات مشروحی «حضور رییس‌جمهور» را الزامی ندانستند و لایحه بودجه را اعلام وصول کردند. معنای واژه «دولت» مندرج در اصول یک‌صد‌وهفتادوهفت‌گانه قانون اساسی معانی مختلف و متعددی را در ادبیات حقوق عمومی و اساسی دارد. «دکتر کاتوزیان» - از منتقدان برجسته کشور- و مولف کتاب «قانون مدنی در نظم کنونی حقوقی» در کتاب «مقدمه علم حقوق» و «مبانی حقوق عمومی» به تفصیل به این بحث پرداخته‌ است که از ورود به جزییات آن خودداری می‌شود. معنای متعارف و متبادر عمومی دولت به معنای «قوه‌مجریه و هیات وزیران» است. قانون اساسی در اصل پنجا‌ه‌ودوم مقرر می‌دارد: «بودجه سالانه کل کشور از طرف «دولت» تهیه و برای رسیدگی و تصویب به مجلس تسلیم می‌شود... . به‌نظر می‌رسد با در نظر گرفتن اصول دیگری از قانون اساسی واژه دولت، ناظر بر رییس‌جمهوری است و او باید در صحن‌علنی حضور پیدا و لایحه بودجه را تقدیم مجلس می‌کرد. دلایل و قراین حقوقی این گزاره به اختصار به شرح ذیل است: قانون اساسی در اصل یک‌صدوبیست‌وششم مقرر می‌دارد: «رییس‌جمهور مسوولیت امور برنامه و بودجه... را مستقیما بر عهده‌ دارد...» مسوولیت «تهیه بودجه»، «تصویب در هیات وزیران»، «تقدیم به مجلس»، «اجرا» و «نظارت» را شامل می‌شود. قانون اساسی در اصل یک‌صدوسی‌وچهارم مقرر می‌دارد: «ریاست هیات وزیران با رییس‌جمهور است... و با همکاری وزیران، برنامه و خط‌مشی دولت را تعیین و قوانین را اجرا می‌کند.» بودجه برنامه و نقشه دولت در یک بازه زمانی یک‌ساله است. رویه عملی روسای دولت در ادوار مختلف حضور در مجلس در فرآیند تقدیم لایحه بوده است.«تکرار و استمرار» به تعابیر حقوقی و فقهی جزو عناصر «وحدت رویه» است.سوابق نشان می‌دهد که در دوره قبل از بازنگری قانون اساسی نخست‌وزیر همواره در فرآیند تقدیم بودجه در مجلس حضور پیدا می‌کرد. بعد از بازنگری قانون اساسی در سال 1368 که مسوولیت «برنامه و بودجه» مستقیما به عهده رییس‌جمهوری گذاشته شده است روسای‌جمهور در مجلس حضور پیدا می‌کردند با نگاه اجمالی به دلایل پیش‌گفته معتقدم حضور رییس‌جمهوری در فرآیند تقدیم الزامی بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.