|

حیف اسکار

نورالدین زرین‌کلک/انیماتور

نه منتقد سینمایی هستم و نه مرعوب جشنواره‌های تجملاتی گلدن گلوب و اسکار و اِمی و اَنی (آسیفای هالیوود) و جایزه‌های آنها، جایزه اسکار را اگر بی‌تعصب و باانصاف نگاه کنیم برتری ویژه‌ای بر جشنواره‌های دیگر جهان دارد. وجه خوب اسکار این است که حدود شش‌هزار حرفه‌ای سینما به‌عنوان اعضای آکادمی، فیلم‌ها را قضاوت می‎کنند. چنین داوری مانند رای دادن در انتخابات است و اگر غلطی بیفتد به گردن همه اهل داوری است. از طرفی شخصا قبول ندارم که جوایز اسکار ضرورتا وجه سیاسی دارد هرچند که هیچ امری نمی‌تواند رها از وسوسه‌های سیاسی و عقیده‌ای باشد. در آمریکا و دنیای آزاد بخشنامه‌ای، حتی اشاره‌ای وجود ندارد که اعضای داوری را ترغیب کند به چه فیلمی رای بدهند یا ندهند ولی اشکال قضیه این است که داوران اسکار هم -مانند سایر مردم آمریکا- بیشترین تاثیر را از رسانه‌ها می‌گیرند، زیرا مردم آمریکا به رسانه‌هایشان بسیار معتاد و حساس هستند و تعداد کسانی که در تفسیر مسایل شخصا استقلال رای داشته باشند، نادر هستند. این تجربه را من از آنجا دارم که در مدتی که در هالیوود مشغول ساختن فیلم بلند انیمیشن سندباد بودم (فیلمی که تمام نشد) یک هنرمند انیمیشن استخواندار در کنار من کار می کرد که خود عضو داوران اسکار بود بسیار از این باب سخن میان ما بود. من دی‌وی‌دی «آرگو» را مثل همه، خریدم و دیدم... و امروز که خبر برنده شدن آن را در اسکار شنیدم کاملا یکه خوردم چراکه باورم نمی‌شد جایزه‌ای چنین به این فیلم تعلق بگیرد. مبالغه نمی‌کنم؛ «آرگو» شاید بی‌هویت‌ترین فیلمی بوده که در این چندسال اخیر دیده‌ام. شاید حساسیت من برای این است که داستان آن براساس واقعه‌ای نوشته‌شده که در کشور خودم شکل‌گرفته است، یعنی خود ما شاهد شرایط بخشی از آن ماجرا بوده‌ایم؛ هرچند که اتفاق‌های پشت پرده در سفارت کانادا را ندیده‌ایم (که این قسمتش کم و بیش
به صورت شبه‌واقعی در این فیلم نمایش داده شده است). من به این قسمت اعتراضی ندارم چون می‌دانم قرار نیست فیلم سینمایی کاملا با تاریخ و حقیقت منطبق باشد ولی یک روایت تاریخی باید از حداقلی از درستی و وفاداری به‌حقیقت بهره‌مند باشد تا به مردم انتقال پیدا کند.
به‌هرحال این فیلم نه از وجه حقیقت‌یابی و نه از وجه هنری استحقاق جایزه‌ای مثل اسکار را ندارد. به نظر من «آرگو» حتی جذابیت فیلم‌های متداول هالیوودی را که برای به‌دست‌آوردن بازار ساخته می‌شوند (و می‌دانم این حرف معنای غیردموکراتیک دارد؛ یا به عبارت دیگر نه گفتن به عقیده شش‌هزار آکادمیسین سینمای آمریکا) اما در مقوله هنر دموکراسی امری غیرالزامی و وارونه آن پذیرفته‌تر است. تا آنجاکه با روحیات آمریکایی‌ها آشنا هستم تصورم این است که این فیلم تحت‌تاثیر جو سیاسی ساخته و برنده جایزه شده است و به همین دلیل نمی‌توانم غلو و مبالغه فیلم را در حماقت از ایرانیان (مردم عادی) و دروغ‌های گزافه‌ای را که به فیلم افزوده شده بود، تحمل کنم.
البته روشن است که این گزافه‌ها (صحنه پایانی و تعقیب‌ و گریز نیروهای امنیتی را به خاطر بیاورید) برای ایجاد هیجان در فیلم بود اما برای من هیجانی نداشت، برای من به‌عنوان یک بیننده ایرانی موضوع‌های پشت پرده - مثل ادارات «سیا» و سفارت کانادا - جالب است و نسبت به این موضوع کنجکاو هستم اما این فیلم نتوانست کنجکاوی‌ام را جواب دهد. البته حق آمریکایی‌هاست که انتخابشان این قدر بد باشد!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.