|

برخوردهای فضایی از نگاه دکتر «بهرام مبشر»

خطر سیارک‌ها ناچیز است

فاطمه کاظمی

«ورود شهاب‌سنگ‌ها به کره‌زمین به ندرت اتفاق می‌افتد. برخورد یک شهاب‌سنگ به زمین در روسیه به این معنا نیست که شهاب‌سنگ‌های دیگری هم در راه باشد و در آینده نزدیک، باز هم شاهد این پدیده باشیم زیرا این وقایع خیلی به ندرت اتفاق می‌افتد.» دکتر «بهرام مبشر» کیهان‌شناس و نماینده سازمان‌فضایی اتحادیه‌اروپا در ناسا با بیان اینکه فرود شهاب‌سنگ‌ها در برخی موارد قابل‌پیش‌بینی و در برخی موارد دیگر غیرقابل پیش‌بینی است، گفت: «در فاصله چند روز قبل از ورود شهاب‌سنگ به روسیه، شهاب‌سنگ بزرگ‌تر دیگری از نزدیکی زمین عبور کرد که هم‌ زمان و هم مدار عبور آن مشخص شده بود. در ابتدا برخی گمان می‌کردند شاید شهاب‌سنگی که در روسیه فرود آمد، تکه‌ای جداشده از این شهاب‌سنگ بزرگ باشد، اما با تحقیقات بیشتر مشخص شد مسیر این دو جرم با همدیگر تفاوت داشت و منشأ این شهاب‌سنگی که به روسیه برخورد کرد با سیارکی که از کنار زمین گذشت، متفاوت بود.» وی افزود: «ورود این شهاب‌سنگ‌ها معمولا هر صد سال یک‌بار اتفاق می‌افتد و دلیل آن هم این است که فضا بسیار وسیع است. از طرف دیگر سیاره مشتری، یکی از سیاره‌های بسیار بزرگ منظومه خورشیدی ماست. این سیاره جرم بسیاری دارد و تمام شهاب‌سنگ‌هایی را که به سمت کره زمین می‌آیند را از زمین دور می‌کند، به بیان دیگر این سیاره ما را از هجوم و تیرباران شهاب‌سنگ‌ها در امان نگه می‌دارد.» گفتنی است از زمانی‌که شهاب‌سنگی در روسیه به زمین برخورد کرد، موضوع خطرهای احتمالی و تهدیدات زمین در برابر چنین برخوردهایی یک‌بار دیگر مطرح شد. برای مثال سیارک «آپوفیس» یکی از متهمان اصلی تهدید زمین و نابودی آن است. پیش از این افراد بسیاری پیش‌بینی کردند این سیارک در آینده‌ای نزدیک به زمین برخورد می‌کند و فاجعه‌های بسیاری به بار می‌آورد. طبق پیش‌بینی‌های اولیه مشخص شد سال ۲۰۲۹ خطر برخورد «آپوفیس» با زمین وجود دارد، اما ارزیابی‌های بعدی نشان داد که در ۱۳آوریل ۲۰۲۹، این سیارک از فاصله بسیار نزدیک از زمین (۳۶ هزار و ۳۵۰کیلومتری) عبور خواهد کرد (ماهواره‌های مخابراتی و تلویزیونی نیز در این فاصله در مدار زمین می‌چرخند) و در سال ۲۰۳۶ این شهاب‌سنگ بار دیگر به زمین نزدیک می‌شود و این بار احتمال برخورد آن به زمین به شدت افزایش می‌یابد. هرچند احتمال این برخورد بسیار کم است، اما کاملا صفر نیست چرا که مدار حرکت اجرام و سنگ‌های آسمانی ممکن است در اثر تاثیرات نیروهای گرانشی سیارات تغییر کند. اگر این سیارک به زمین برخورد کند، شدت برخورد آن به ۸۷۰مگاتن می‌رسد. این شدت ۶۵هزار برابر بمباران اتمی هیروشیماست. با توجه به خطاهای احتمالی برخورد دیگر اجرم‌آسمانی به زمین، صنعت سینما از جاذبه زیاد چنین موضوعاتی استفاده می‌کند و فیلم‌هایی می‌سازد که نابودی زمین را به شکل‌های مختلف، به ویژه در اثر رویدادها و برخوردهای فضایی به تصویر می‌کشند. شاید فیلم «۲۰۱۲» نمونه بسیار خوبی برای اینگونه آثار باشد که با فروش قابل‌توجهی نیز همراه بود. از جمله جدیدترین این فیلم‌ها می‌توان به«مالیخولیا» اثر کارگردان دانمارکی «لارس فون‌تریه» اشاره کرد که در آن علاوه بر روابط اجتماعی میان انسان‌ها، به نابودی زمین در اثر برخورد سیاره‌ای چندین برابر زمین اشاره می‌کند. «فون‌تریه» خود معتقد است داستان اصلی فیلمش واقعا در مورد پایان دنیا نیست بلکه در مورد مالیخولیای دنیای ذهنی افراد است. با این همه این نگرانی همیشه وجود دارد که با در نظر گرفتن اینکه بسیاری از پدیده‌های کیهانی قابل پیش‌بینی یا قابل‌رصد نیستند، روزی احتمال وقوع چنین رویدادی وجود دارد؟
«بهرام مبشر»، اخترشناس دانشگاه ریورساید کالیفرنیا از جمله دانشمندانی است که نسبت به این نوع از فیلم‌ها بی‌تفاوت است. وی با اشاره به ابهامات برخی فیلم‌های تخیلی با موضوع پایان زمین و نابودی آن، گفت: این فیلم‌ها آثاری صرفا علمی - تخیلی هستند و من معمولا چنین فیلم‌هایی را نگاه نمی‌کنم. «مبشر» در پاسخ به این سوال که در آینده‌ای دور یا نزدیک، امکان وقوع رویدادی مشابه با آنچه در این فیلم‌ها نشان داده می‌شود، (یعنی برخورد سیاره‌ای چندین برابر بزرگ‌تر از زمین به آن)، وجود دارد؟ می‌گوید: «هیچ سیارک یا ستاره دنباله‌داری که در آینده‌ای نزدیک، یعنی تا چند میلیون سال آینده، با زمین برخورد کرده یا حتی از فاصله‌ای بسیار نزدیک از کنار زمین عبور کند، وجود ندارد.» دکتر «مبشر» می‌گوید: فضا به اندازه‌ای وسیع و خالی است که احتمال وقوع چنین پدیده‌ای بسیار نادر است، اما غیرممکن نیست. در مقیاسی بزرگ‌تر می‌توان گفت که کهکشان آندرومدا یکی از تهدیدهای احتمالی برای آینده زمین است. وی در این باره می‌گوید: «کهکشان آندرومدا با سرعتی برابر ۳۰۰ کیلومتر بر ثانیه در حال نزدیک‌شدن به کهکشان راه‌شیری، سکونتگاه سیاره زمین است. در پی این رویداد، این کهکشان طی چندمیلیاردسال دیگر به راه‌شیری می‌رسد و با آن برخورد می‌کند که این برخورد می‌تواند پیامدهایی نیز برای زمین داشته باشد.» به گفته دکتر «مبشر»، آنچه افراد مختلف در فیلم‌ها به تصویر می‌کشند، تخیلی است و هیچ ارتباطی با واقعیت جهان ندارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.