|

از چشم دیگران

فرار به سبک «هالیوود»

فرزانه ابراهیم‌زاده: فیلم با این جمله آغاز می‌شود. این فیلم براساس واقعیت تاریخی است اما واقعیت تاریخی کدام است؟ «رابرت اندرز» و «مارک جی‌لیجک» افسران کنسولی، کورا آمبورن لیجک و جوزف و کاتلین استنفورد دستیاران کنسولی و هنری لشاتز وابسته کشاورزی شش نفر آمریکایی بودند که آن روز 13 آبان زمانی که دانشجویان خط امام(ره) به سفارت آمریکا وارد شدند؛ در اتاق کنسولی سفارت آمریکا داشتند به مراجعان پاسخ می‌دادند. آن روز هم با آنکه یکشنبه و بارانی بود پشت در سفارت تعداد زیادی ایرانی صف کشیده بودند. اما تنها 12 نفر در آن اتاق بودند که خبر ورود دانشجویان پیچید. همه چیز در کسری از ثانیه رخ داد. پیشنهاد لیجک بود که از سفارت خارج شوند. ساختمانی که در آن بودند تنها قسمتی بود که به خیابان کناری در مستقیم داشت. چند دقیقه بعد این شش نفر خارج از سفارت بودند و متوجه می‌شوند که به کمک یک زن ایرانی از سفارت دور می‌شوند. ابتدا به سمت سفارت انگلستان رفتند تا پناه بگیرند اما نتوانستند به نزدیکی سفارت هم برسند و به خانه آندرز رفتند. در همان‌جا بود که فهمیدند سفارتخانه ساعت‌هاست که به طور کامل تسلیم شده است و آنها تنها آمریکایی‌هایی هستند که در میان دستگیر‌شدگان نیستند و ماجرای فرار شش نفر دیپلمات از سفارت آمریکا از همین‌جا آغاز شد. چند هفته بعد از این ماجرا و جابه‌جایی‌های زیاد سرانجام این شش نفر به سفارت کانادا در تهران رسیدند و از همان‌جا توسط کن تیلور از خط امن «سیا» خبر دادند که در سفارت نیستند. ماموران «سیا» به سرعت دست به کار شدند تا زمینه خروج این شش نفر را از ایران فراهم کنند و از همین‌جاست که داستان فیلم آرگو آغاز شد. فیلمی که توسط دموکرات‌های آمریکایی ساخته و آنچنان تبدیل به ابزار تبلیغاتی آنها شد که جایزه اسکار بهترین فیلم را که در کنار اسکار کارگردانی از مهم‌ترین بخش‌ها به شمار می‌رود توسط میشل اوباما بانوی اول آمریکا اعلام شد اما آرگو که آمریکایی‌ها تبلیغات و خرج زیادی برای ساخت آن کردند برای آمریکایی‌ها خیلی هم کم‌حاشیه نبود و نظرات مثبت و منفی بسیاری را از سوی دولتمردان سراسر جهان به‌ویژه کانادایی‌ها به وجود آورد. براساس آنچه در آرگو به نمایش در می‌آید این تونی مندز مامور سیا بود که با نقشه‌ای که طرح کرد توانست این شش آمریکایی را با هویت جعلی از ایران خارج کند اما براساس اسناد و مدارک موجود در خروج این افراد این کن تیلور سفیر وقت کانادا که به گفته خودش مامور سیا بود نقش اساسی را بازی کرد. تونی مندز یک مامور38ساله بود که مسوول ماموریت‌های ویژه سیا در کشورهای مختلف بود. او به مدت 14 سال در بخش فنی سیا سابقه داشت و مشاوران کارتر هم او را ناجی لحظه‌های سخت می‌دانستند. جاسازی مواد منفجره در سیگار فیدل کاسترو و رهاسازی گربه‌هایی که شنود داشتند از ایده‌های او بود. این فیلم که البته به نسبت نگاه آمریکایی‌ها به ایران و فیلم‌هایی که درباره روابط ایران و آمریکا ساخته شده بود تصویری واقع‌گرایانه‌تر نشان می‌داد با اغراق‌های زیادی روبه‌رو بود. به طوری که حتی صدای خود افرادی که درباره آنها فیلم ساخته شده بود را درآورد. کاتلین استنفورد یکی از این شش نفر بعد از دیدن فیلم در گفت‌وگویی با آنکه گفت از آن خوشش آمده گفته بود که آنچه در این فیلم درباره زندگی ما در سفارت کانادا بود، غیرواقعی بوده است و سه نفر از ما در خانه سفیر و سه نفر در خانه کاردار بودند. او همچنین درباره وقایعی که در خروج رخ داد و فیلم را دچار هیجان کرده بود گفت که چنین برخوردی از سوی ایرانیان با ما نشده است و زمانی که ما به فرودگاه مهرآباد رسیدیم نیمه‌شب بود و بیشتر ماموران خواب بودند و خیلی راحت اجازه خروج به این افراد داده شد. به هر حال پرونده اسکار هشتادوپنجم به نفع آرگو به پایان رسید و بار دیگر نشان داد که داستان‌پردازی آمریکایی‌ها بر روایت تاریخی چیره شده است. شاید اگر بن‌افلک چنانچه گری سیک گفته بود یک روایت هالیوودی می‌ساخت موفق‌تر بود تا تصویری تحریف شده از تاریخ.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.