یادداشت
حاشیهنشینی برچسب شهروندان بدون رسانه
دکتر سیامک زند رضوی /عضو هیات علمی دانشگاه شهید باهنر کرمان
رسانهها بخشی از ساکنان شهرها را که به نوعی مسکن خودساخته دارند و شهرداری، ادارههای آب، برق، گاز و تلفن، دارایی و مالکیتهای آنان را به رسمیت نمیشناسند، به عنوان حاشیهنشین خطاب میکنند. تعدادی از رسانهها آنان را مورد نکوهش قرار میدهند و نصیحت میکنند تا دیر نشده به شهرستان و روستای محل تولد خود یا اجداد خود بازگردید و خطر استفاده از برق، گاز و آب غیررسمی، ناپایدار و خطرناک را از خود دور کنید. رسانههایی دیگر بر این شهروندان دل میسوزانند، خاکی بودن معابر، فراوانی مواد مخدر، نبود مراکز آموزشی، بهداشتی، رفاهی و تفریحی در این مناطق را به یاد خوانندگان و بینندگان خود میآورند و به مقامات پیشنهاد رسیدگی میکنند و آه میکشند. مرور رسانهها در سهدهه اخیر نمونههای فراوانی از این دو دیدگاه بر زندگی بخشی از شهروندان مناطق شهری را در خود دارد. وجه مشترک دو نگاه مذکور؛ نخبهگرا و از بالا به پایین بودن آن است و بینتیجه ماندن آن بر کسی پوشیده نیست. راه سوم و مسوولیت اصلی رسانههای «مردم مدار»، رمززدایی از دانش و هنر پرسشگری و گزارشگری و کمک به این بخش از ساکنان شهرهاست. تا خودشان را بهطور منظم در رسانهها
معرفی کنند. صدایشان را بلند کنند، نشستهای منظم محلهای برگزار کنند و برای بهبود شرایطشان برنامهریزی و اقدام کرده و قدم به قدم تشکلهای محلی و محلهای خاص خودشان را برپا کنند. روزنامهنگاری مناسب در چنین شرایطی، «روزنامهنگاری مردممدار» است که همراه با جامعهشناسی مردممدار میتواند در این تجربه همراه شود. دستاوردهای جهانی نشان میدهد. این بخش از ساکنان شهرها داراییهای با ارزش فراوانی دارند که باید در ساختارهای رسمی پذیرفته شوند تا بخشی از مشکلات فوری حل شود. در شرایط حاضر دیدگاه نخبهگرایانه حاکم بر رسانههای موجود، در عمل، یک چشم خود را بر مشکلات آنان باز نگه میدارد و چشم دیگرش را بر چگونگی و چرایی قبول این مکانها برای سکونت در این کشور میبندد. در حقیقت این رسانهها از دور دستی بر آتش و از نزدیک دستی بر خاکستر دارند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.