نبود «پرسه» در برج میلاد
مهدی افشارنیک
و مهم اینکه؛ نماد تهران این روزها، چه است؟ بعد از مکثی چند ثانیهای معمولا و غالبا پاسخها «برج میلاد است.» اما در نمادشناسی «چند ثانیه» هم زیاد است. نماد تصویری هک شده در ذهنیت عمومی است که چنان نیاز به جستوجو و کنکاش ندارد. پشتش به توافقی گرم است که شخصیت اجتماعی و فرهنگی آن گروه و مسلک و آیین یا جامعه، تاییدش میکند. چند ثانیه یعنی یک لکنتی در میان است. پارهای توافقهای انجام نشده و سخنهایی که «باید» گفته میشدند که یا شدند و شنیده نشدند یا در وقت خودش درست بیان نشدند. برج میلاد در بین دو اتوبان بزرگ تهران قرار دارد. بر بالای تپهای قرار دارد که بر محیط خود مسلط است. دسترسی به آن و ورود به محیطش، به سادگی امکانپذیر نیست. بالای برج و بر فراز تهران رفتن، مشمول هماهنگی و هزینه است. مهمترین کاربریاش مخابراتی است. در اکنافش نه مجتمع تجاری است و نه مسکونی. در واقع تردد و «پرسه» که خاص زندگی شهری و مدرن امروزی است در برج میلاد رخ نمیدهد، خلاف برجهای اینچنینی در دنیا. مثلا برجهای دوقلوی مالزی که مهمترین مراکز تجاری و تفریحی کوالالامپور پیرامون آن قرار دارد. بازدید از برج هم فقط شامل ساعت مشخصی
میشود. کاربریاش هم کاملا تجاری است. اینگونه است که در بطن زندگی شهری مردمش نشسته است و بیلکنت و ثانیهای وقفه، نماد مالزی و دوران «ماهاتیر محمد» بیان میشود. برج الخلیفه و العرب دوبی نیز همین ویژگیها را دارند و در زندگی شهری مردم نشستهاند و تردد و پرسه در آن به وفور رخ میدهد. اما برج میلاد بنای جوشیدن با مردمش را ندارد. نماد باید لمس و درک شود. تا قبل از برج میلاد، تندیس میدان آزادی که آن هم به برج معروف شده است، نماد تهران بود. با اینکه توسط حکومت پهلوی ساخته شده و گفته میشد که به پاس جشنهای 2500ساله بنا شده اما مردم آن را از آن خود کردند و مفهوم و ماهیتی «ملی» به آن دادند. تندیسی که قرار بود به نماد حکومت پهلوی بدل شود نماد سرنگونی خود آن سیستم شد. چون توسط مردم درک و لمس شد. مردم پایش شعارهایشان را دادند و رژیمی را که دوست نداشتند، برانداختند. تردد سیاسی و پرسههای اعتراضی ماهیت برج شهیاد را به برج «آزادی» بدل کرد و با مردم جوشید و رنگ و قبلهاش عوض شد. بعد از آن هم همیشه در دسترس بود و در متن جریان شهری و زندگی مردم جا گرفت و گرفته. برج میلاد اما در تردد و پرسهپذیری با شهروندان دچار لکنت
است. همجوشیاش ضعیف و به تدبیری نیاز دارد تا آن ثانیهها را حذف کند. بر فراز تپه چونان قلعه و محصور بین دو اتوبان، رفاقت و همبستگی با مردم و شهر نمیآورد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.