|

به مناسبت نمایشگاه نقاشی‌خط «مهرداد فلاح» در گالری «فریا»

در حال و هوای «سقاخانه»

مرجان صائبی: «مهرداد فلاح» 38ساله متولد تهران در منطقه بازار سرزمینی که تهران قدیم را در قلب خود دارد با مردمی پرتلاش و سرشار از باورهای دینی که این موضوع بر سراسر شوون زندگی آنها سایه گسترده در چنین محیط و محله‌ای رشد کرده و پا بر عرصه وجود گذاشته است. خودش می‌گوید: «هنگامی که خود را شناختم به پیرامون خود نظر افکندم و این مردم را در کنار خود یافتم. مردمی باعطوفت بسیار و امانتدار که بر حفظ میراث‌های گذشته خود پا می‌فشارند و آن ‌را پاس می‌دارند.» در طفولیت و در خردسالی در میان چنین مردمی رها شدم. دوران ابتدایی را در دبستان حافظ و در جوار امامزاده زید از نواده‌های امام چهارم شیعیان سپری کردم و تعالیمی را که در آن سال‌ها و در کنار آن مردم آموختم، پایه‌های اولیه تربیت مرا شکل داده است. در همین دبستان حافظ است که مهرداد به اخذ نشان درجه‌یک هنر آموزشگاه‌های تهران نایل می‌شود. «زادگاه من پر از نشانه‌هایی است از اماکن مذهبی امامزاده‌ها. مساجد و تکایا و محل‌هایی که یک جایی خالی درون یک دیوار همراه با نقوش مذهبی به‌نام سقاخانه پا‌برجاست و مردم بابستن دخیل و نظر قربانی به حاجت خود می‌رسند. مکان‌هایی کوچک چون بقاع متبرکه امامان. در گوشه‌و‌کنار محلات قدیم تهران به تسکین‌ آلام مردم پرداخته و برای افرادی که قادر به شرفیابی به حضور بزرگان اهل دین نیستند، حضور سقاخانه‌ها همان فضا و حال و هوای مرقد عزیزان را برای این عاشقان مهیا می‌سازد. پرده‌خوانی و تعزیه‌داری نیز دو رویداد مذهبی نمایشی در تهران است که گهگاه در گوشه و کنار شهر با حضور مردمی خوش‌باور و ساده‌دل که عشق بزرگان اهل بیت(ع) در قلب آنان حک شده اجرا می‌شود. خاطره این مناظر، رویدادهای بزرگی در ایام کودکی من به‌شمار می‌رود که با مشاهده آنها سراپا گوش می‌شدم و همراه مردمان تعزیه یا پرده‌خوان در درون خود با آنها همدلی می‌کردم. اشعار محتشم کاشانی که بر کتیبه‌های چادر تعزیه جاخوش کرده «باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است» و آنگاه که سرهای قدسیان همه بر زانوی غم است. مبالغه نیست اگر بگویم سالیان متمادی با این ابیات و با این واژه‌ها روزگار گذرانیده و عمر خود را با یاد و خاطره این گفتار که با جسم و روح من عجین شده، بخش اعظم زندگی مرا رقم زده است. مهرداد دوران متوسطه خود را در دبیرستان مروی سپری می‌کند و مشکلات زندگی و تعهدات گوناگون در قبال مادر و برادر کوچکش فرصت نمی‌دهد که تحصیلات دانشگاهی را به پایان برساند. برای گذران زندگی راه‌های مختلفی را طی می‌کند و حرفه‌های گوناگون سر راه او سبز می‌شود و او با بردباری این ایام را می‌گذراند. فروش چند اثر در نمایشگاه خانه هنرمندان و فرهنگستان هنر «گالری صبا» اولین بارقه‌های امید را در دل مهرداد می‌کارد و از خود می‌پرسد «به‌راستی ممکن است که از راه هنر مخارج زندگی تامین گردد؟» پاسخ واضح است: هنگامی که هنر تمامی ذهن انسان را احاطه کرد، موضوع تامین زندگی مقوله‌ای نیست که سد راه هنرمند شود. مگر نه آنکه برای رسیدن به محبوب سختی‌ها و دشواری‌ها را باید به‌ جان خرید و ایثار؟ اوج ایثاری که در زندگی کوتاه اما پر‌بار ونسان ونگوگ شاهد آن هستیم. به این‌گونه است که مهرداد به استقبال سختی‌ها و ناکامی‌ها می‌رود و این راه دشوار را با این افکار بر خود هموار می‌کند. آثار مهرداد نشانه‌های بارزی از مکتب دیر‌پای سقاخانه در خود دارد که باید اذعان کرد این سرچشمه لایزال الاهی و هنرهای قدیم ایران که همواره رنگ‌و‌بوی مذهب داشته هر زمان و هر مکان می‌تواند الهام‌بخش هنرمندان دیگری در رشته‌های مختلف هنری باشد اما مهرداد قصد ندارد از بزرگان مکتب سقاخانه کپی‌برداری کند، کاری که اکنون رایج شده و همگان با آن طی طریق می‌کنند. ایده‌های مهرداد شخصی است و در حالی‌که حال و هوای مکتب سقاخانه را به‌همراه دارد اما به رای‌العین مشاهده می‌شود که شیوه شخصی کار او بر آثارش احاطه دارد و هرگز از مسیر اصلی منحرف نشده است باید منتظر بمانیم و پیشرفت‌های مهرداد را همان‌طور که خود در اوج سکوت به آن اشاره دارد با چشم دل مشاهده کنیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.