زنگ خطری که شنیده نمیشود
عبدالله فضل علیزاده/رییس انجمن سرطان ایران
چند سالی است که زمستانهای ایران، شهروندان و مسوولان را با معضل آلودگی هوا مواجه کرده است. اگرچه طی این سالها به حد کفایت در مورد علت این پدیده نظرات مختلفی بیان شده و نهادها یا ارگانهایی که باید برای رفع این معضل تلاش کنند به بررسی موضوع و ارایه کارنامه پرداختهاند اما هنوز معضل آلودگی هوا باقی است و روزبهروز هم بغرنجتر میشود اما آلودگی هوا با ما - شهروندانی که ناچار از زندگی در کلانشهرها هستیم - چه میکند و چگونه میتوان از بیماریهای خاص ویژه آلودگی هوا تا زمان رفع این معضل جلوگیری کرد؟
آلودگی هوا منشا بسیاری از بیماریهای قلبی و عروقی است. این امر بر بسیاری از پزشکان، مجامع علمی و محققان ثابت شده است اما خطر آلودگی هوا به همینجا ختم نمیشود. هوای آلوده کلانشهرها در ابتلا به انواع سرطانهای ریوی هم نقش شایانتوجهی ایفا میکند. انواع گازهای سمی و ذرات معلق سنگین در فضا، جز بیماریهای قلبی و عروقی و سرطان ریه بر دیگر دستگاههای بدن نیز تاثیر میگذارد و در طولانیمدت باعث بروز انواع بیماریها میشود. البته باید توجه داشت که استنشاق گازهای سمی موجود در هوای آلوده کلانشهرها، اگر تنها به چند روز در سال محدود میشد، خطر چندانی برای سلامت شهروندان ایجاد نمیکرد اما آلودگی هوا به خصوص در شهر تهران تنها محدود به چند روز نمیشود. در سالهای اخیر ما با ماههای آلوده روبهرو هستیم. این مدت طولانی کافی است برای شیوع انواع بیماریهای بعضا صعبالعلاج و این زنگ خطری است که شنیده نمیشود.
در چنین وضعیتی، باید نهادهایی که به نحوی در آلوده شدن هوا نقش دارند یا میتوانند در رفع آن نقشی ایفا کنند به کمک دولت و سازمانهای مردمنهاد برای حل این معضل بشتابند. باید تلاش کرد در تنظیم برنامه برای رفع آلودگی هوا، تنها از نهادهای دولتی انتظار نداشت. باید مجموعه نهادها و سازمانهای دولتی و غیردولتی در کنار شهروندان برای رفع آلودگی تلاشکنند.
برای اینکه حل معضل آلودگی هوا متولی پیدا کند، باید کارگروهی از سازمانهایی که ارتباط مستقیم با موضوع آلودگی هوا دارند مانند سازمان حفاظت محیطزیست، هواشناسی، مرکز کنترل آلودگی هوای تهران، وزارت جهاد کشاورزی، وزارتخانه صنعت، معدن و تجارت و... تشکیل شود تا راههای پیشگیری از آلودگی هوا در ایران تدوین و اجرا شود. هوای تهران طی یک روز و یک ماه آلوده نشده که بتوان امیدوار بود طی مدت کوتاهی این معضل را حل کرد.
حل معضل آلودگی هوای تهران امری زمانبر است که نیاز به صبر و استقامت کافی دارد. اما تا پیش از آن افرادی که ناچار از زندگی در کلانشهرهای آلوده هستند، باید میزان رفتوآمد خود را به کمترین حد خود برسانند، کودکان، افراد مسن و بیماران قلبی و ریوی تا جایی که ممکن است در روزهای آلوده به هشدارها توجه کنند و تا جایی که مقدور است از خانه خارج نشوند.
به عنوان یک پزشک توصیه میکنم به خصوص در روزهای آلودهتر مردم بیشتر مواد غذایی حاوی آنتیاکسیدان، میوه و سبزیجات تازه مصرف کنند تا به حفظ سلامت بدن کمک کنند. آماری که از ابتلای افراد به سرطان بهویژه سرطان خون در اثر آلودگی مرگآور هوا منتشر شده است، علاوه بر مشخص بودن ارتباط میان این دو، یک نیاز دیگر را هم یادآوری میکند؛ اینکه انجام پژوهشهای کافی و تهیه آمار علمی درخصوص آسیبهای جسمی آلودگی، امری ضروری است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.