مدیرکل پیشگیری و درمان بهزیستی:
درمانهای موجود به درد معتادان شیشه نمیخورد
عکس: عباسکوثری، شرق
فاطمه جمالپور: معضل اعتیاد و درمان آن تبدیل به کلافی سردرگم شده است یا به گفته مدیرکل پیشگیری و درمان اعتیاد بهزیستی، چرخهای معیوب. نیمی از تختهای بخش روانی بیمارستانها در اختیار معتادان به شیشه است. این در حالی است که حسین رفیعی از اعضای هیات علمی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی میگوید:«افسردگی ناشی از مصرف شیشه به درمان، خوب جواب نمیدهد و نسبت به درمان مقاوم است.» حال آنکه تنها یکی، دو مرکز درمان اعتیاد به شیشه و آمفتامینها در کشور وجود دارد و گویی مراکز درمان اعتیاد به دلایل مختلف نمیتوانند در درمان، با معتادان شیشه همگام شوند. طاها طاهری، قائممقام ستاد مبارزه با مواد مخدر در ایران اعلام کرده که روزانه ۱۰نفر به دلیل مصرف مواد مخدر در کشور میمیرند. آمارهای رسمی ستاد مبارزه با موادمخدر نشان میدهد که یکمیلیون و ۸۰۰ هزار نفر در ایران به صورت دایم و تفننی مواد مخدر مصرف میکنند و سالانه ۶۰۰تن موادمخدر مصرف میشود. تعداد آشپزخانههای تولید شیشه رشد قارچگونهای یافته، قیمت آن کاهش پیدا کرده و الگوی مصرف به اذعان کارشناسان درحال دگردیسی به سمت زنان و مصرف آمفتامینهاست و
متولیان درمان از کارتل قاچاق موادمخدر عقبماندهاند. درمانهای اعتیاد همان درمانهای قبلی حاکم بر تریاک و حشیش و مخدرهای سنتی است و متولیان بیتوجه به تغییر و تحولات بازار قاچاق توپ را به زمین یکدیگر پاس میدهند، اما مشکل تنها درمان نیست تا چندی دیگر معتادان ماده 16، که همان معتادان متجاهری هستند که به اردوگاه درمان اجباری منتقل میشوند، پاک شده و به جامعه بازمیگردند اما تنها به آنها برچسب میزنند و خبری از حمایتهای اجتماعی در آن نیست. در گفتوگو با فرید براتی سده، مدیرکل پیشگیری و درمان اعتیاد سازمان بهزیستی بزرگترین متولی ترک اعتیاد در کشور با بیش از450 هزارمعتاد درحال ترک، مشکلات و مسایل درمان اعتیاد در کشور را مرور کردیم. مهمترین مشکلات و مسایل چرخه درمان اعتیاد به نظر شما چیست؟ نخستین مشکل کامل نبودن حلقه درمان است و دومین مشکل بیتعهدی دستگاههای مختلف به تعهدات خود است. به عنوان مثال در خصوص تعهدات دستگاهها در ماده 16 قانون مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام، وزارت بهداشت موظف شده است در بیمارستانهای خود به بیماران خدمات درمانی ارایه دهد، غربالگری کند و... اما در حال حاضراین
وظایف بر زمین مانده است. متاسفانه دستگاههای مسوول هماهنگی هم در اجرای این امر ناتوان هستند. منظورتان از کامل نبودن حلقه درمان چیست؟ کدام بخش این حلقه معیوب است؟ نخستینگام سمزدایی معتادان با مصرف یا بدون مصرف دارو است. مراحل بعد شامل خدمات روانشناختی، مددکاری و حمایتهای اجتماعی است که هیچ اعتباری برای آن قایل نمیشوند و چرخه در این بخش معیوب است. ستاد مبارزه با مواد مخدر یکریال هم برای حمایتهای اجتماعی پس از ترخیص پرداخت نمیکند. اعتبارات کم اختصاصیافته برای معتادان ماده 16 است و به معتادان ماده 15 که با اراده خود به مراکز درمان میآیند هیچ اعتباری تخصیص نمییابد. اندک اقدامات انجام شده برای حمایتهای اجتماعی از معتادان هم از منابع داخلی سازمان بهزیستی تخصیص یافته که اصلا کافی نیست. معتادان ماده 16 که هماکنون با حکم دادستانی در اردوگاههای اجباری درمان اعتیاد قرار دارند نیز تا چندی دیگر بهبود یافته و ترخیص میشوند و نیاز به سرپناه، کار و حمایت اجتماعی دارند. چرا که خانه ندارند، خانواده ندارند یا خانواده آنها را نمیپذیرد و اگر حمایتی نشود آنها دوباره به چرخه
اعتیاد بازمیگردند. این درحالی است که هیات دولت مصوبهای دارد که برای دستگاههای اجرایی در زمینه مسکن بهبودیافتگان وظایفی را تعریف کرده است حال آنکه این دستگاهها به وظایف خود بیتوجه هستند. در سازمان بهزیستی هم از منابع داخلی سازمان برای این موضوع هزینه شده است اما اگر هم اقدامی انجام نشود نمیگویند چرا کاری نکردید. شما پروژهای را برای حمایت اجتماعی با عنوان خانههای میانراهی تعریف کرده بودید، عاقبت این پروژه به کجا رسید؟ این پروژه به دلیل نبود اعتبار متوقف شد و در این زمینه شرمنده مردم شدیم چرا که به قولهای داده شده در زمینه تامین اعتبار عمل نکردند. این اتفاق به دلیل بیتوجهی به خدمات بعد از ترخیص افتاد. با توجه به تغییر الگوی مصرف به سمت آمفتامینها آیا درمانهای موجود را کافی میدانید؟ بخش زیادی از درمانهای موجود برای محرکهایی همچون شیشه با توجه به تغییر الگوی مصرف به درد نمیخورد. درمان محرکها پروسههایی طولانی دارد که هزینهبر است و نمیتوان با تجویز متادون، معتادان به شیشه و محرکها را درمان کرد و آنچه در درمان محرکها اهمیت دارد خدمات غیردارویی است و
این خدمات با توجه به نیاز به درگیر کردن خانوادهها و گران بودن خدمات روانشناختی مشاورهای گرانقیمت است ضمن اینکه هنوز بسیاری از مسوولان به اهمیت خدمات پس از سمزدایی و درمانهای غیردارویی اعتقادی ندارند و در سیستمهای سیاستگذاری این موضوع چندان جدی گرفته نمیشود و سیستمهای سیاستگذار درگیر درمان از طریق سمزدایی هستند که روشی قدیمی است. ضمن اینکه خدمات روانشناختی و مددکاری نیز بسیار هزینهبر هستند. آیا پروتکل و روش درمانی تعریف شده برای درمان آمفتامینها از جمله شیشه موجود است؟ خیر، پروتکلی واحد و کامل در این زمینه وجود ندارد. متاسفانه کار جدی در این زمینه انجام نشده است و کتابهایی ترجمه کردهایم اما کافی نیست و باید گفت درمانهای موجود به لحاظ کمی کم است و تعداد روانشناسها، مددکارها و پزشکان که در این زمینه کار درمانی انجام داده باشند واقعا کم است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.