|

تماشاخانه

باید نگران تئاتر ملی خود باشیم

هادی مرزبان

هر کس که یک‌بار تاریخ تئاتر کشورمان را مرور کند خوب متوجه می‌شود که تئاتر ما وارداتی است و مدیون تئاتر غرب، ولی این به‌آن معنی نیست که ما خود هیچ نداشته‌ایم که بالاخره تعزیه و نقالی و پرده‌خوانی و نمایش تخت‌حوضی و... مربوط به خود ما بوده و خوشبختانه امروز هم وجود دارد و عده‌ای با عشق کار آن را دنبال می‌کنند که جایش اینجا نیست و منظور بحث من مقوله دیگری ا‌ست. من می‌خواهم بگویم که بله ما مدیون تکنیک و تئاتر غرب هستیم که اول‌بار تئاتر امروزی آن‌طرف آب‌ها دیده شد و تکیه دولت ما تقلیدی از آن بود و بعد هم تئاترهای دیگر... . ولی امروز نباید فقط گوش و چشم به قلم نویسندگان و به‌ویژه درام‌نویسان آن‌سوی آب‌ها بدوزیم و از خود غافل شویم و نوعی برخورد کنیم که برای جوانان مرغ همسایه غاز باشد من می‌گویم که ما باید تئاتر غرب را بشناسیم، از آن بیاموزیم و از نویسندگان و درام‌نویسان آنها استفاده کافی ببریم و حتی به صحنه بریم ولی فراموش نکنیم که ایرانی هستیم و شاید بتوان صفحات بسیاری را از ذکر نام بزرگان این مرزوبوم پر کنیم. مولانا، سعدی، حافظ، خیام و عطار، عمق پرحماسه فردوسی و قصص زیبای قرآن و... در زمان حال خلاف فرمایش عزیزی که چند سال پیش گفت ما در ایران درام‌نویس نداریم، درام‌نویسان خرد و کلان فراوانی داریم که بسیار هم خوب می‌نویسند و اگر در پاره‌ای از کارهایشان اشکالاتی به چشم می‌خورد در عوض مال خود ما هستند و فرهنگ و سنت، دین و آیین و جامعه ما را خوب می‌شناسند، اگر حرفی می‌زنند، حرف ماست و درد جامعه ماست نه درد آقای ادوارد و اسمیت و براون که حتی نوع مشکلات‌شان و دردشان با نوع مشکل و درد ما تفاوت دارد. من در این عمر 40ساله کاری‌ام بر این عقیده استوار بوده‌ام که ما صحنه‌گردانان هنر تئاتر باید و باید نگران تئاتر ملی و بومی سرزمین‌مان باشیم، درست است که باید و حتما هم باید تئاتر جهان را بشناسیم و آن را کار کنیم و بیاموزیم، اشکالی ندارد و بسیار هم خوب ا‌ست که ایلیاد و ادیسه را بخوانیم ولی نباید از عمق پرحماسه فردوسی بزرگوار غافل شویم یا اگر آندره ‌ژید را می‌خوانیم حافظ رند بزرگوار را فراموش نکنیم. من عاشق تئاتر ملی ایرانم و تا زمانی که پای رفتن داشته باشم در این حیطه گام برمی‌دارم و بر اساس نیاز جامعه‌ام کار به صحنه می‌آورم. پلکان اولین نمایشی بود که 28سال پیش مرا با دنیای پررمز‌و‌راز و ژرفای رادی آشنا کرد و همین نمایش بود که پی‌ریزی یک سفر (به‌قول خود استاد) ربع قرنی در کنار استاد را شکل داد. من در این سفر روز‌به‌روز به اندیشه‌ها و تفکرات استاد نزدیک و نزدیک‌تر شدم و شاید همین نزدیکی است که آدم‌های استاد همواره در کنار من از بهترین دوستان من هستند. پروفسور دماغ چخ‌بختیار، غلامحسین‌خان دیلمی، غلامحسین مجلسی، بهمن، طاهر، بمانی و حتی بلبل که به‌قول استاد در سایه رشد کرده است و از پسیخان رشت خود را به کاخ فرمانیه رسانده است. دلیل دوستی من با رادی و کاراکترهایش آن است که همه و همه فریاد نداشتن‌ها و بی‌عدالتی‌ها را سر می‌دهند، همان فریادی که تصور می‌‌کنم صدای همه ما مجریان تئاتر و تماشاگران فرهیخته است و... و برای رسیدن به مقصود من مرزبان هرگز و هرگز از خار مغیلان بسیاری نهراسیده‌ام، چرا که هنرمند و به‌ویژه هنرمند تئاتر جز این نمی‌تواند باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.