|

گزارش

جلب رضایت «یونسکو» برای الحاق جنگل‌های حرا به «ژئوپارک قشم»

مژگان جمشیدی

با گذشت بیش از سه ماه از اعلام رسمی یونسکو مبنی بر حذف «ژئوپارک قشم» از فهرست شبکه جهانی ژئوپارک‌ها، ‌حالا مدیر عامل منطقه آزاد قشم اطمینان می‌دهد که تلاشش را برای بازگشت ژئوپارک قشم به شبکه جهانی ژئوپارک‌ها انجام خواهد داد. «اسفندیار حیدری‌پور» که یک سال از حضورش در کسوت مدیریت منطقه آزاد قشم می‌گذرد، در جمع خبرنگاران محیط زیست، حذف تنها ژئوپارک ایران از فهرست یونسکو را «نتیجه کم‌کاری خیلی‌ها» در شش‌سال گذشته عنوان کرد و گفت: درهمایش بین‌المللی ژئوپارک‌ها در پرتغال که شهریور91برگزار شد، اعلام شد که برای دستیابی ژئوپارک قشم به استانداردهای شبکه جهانی به زمان بیشتری نیاز است و در نتیجه تا زمان رفع کامل ایرادات، حمایت این شبکه از ژئوپارک قشم به صورت موقت قطع می‌شود. بدین‌ترتیب ما در پرتغال تنبیه شدیم و حالا آنها انتظار دارند ببینند ما چه می‌کنیم، اینکه ژئوپارک را رها می‌کنیم یا برای جهانی‌شدنش کار خواهیم کرد. پروفسور پاتریک مک‌کیور، رییس بخش پایش جهانی زمین و دبیر برنامه بین‌المللی علوم زمین یونسکو در نامه‌ای به محمد‌هاشم داخته، مدیر محیط‌زیست قشم که چند ماهی است سرپرستی تنها ژئوپارک خاورمیانه را به‌عهده گرفته می‌نویسد: از نوامبر سال 2011 ژئوپارک قشم با ارتقای وضعیت مدیریتی خود، در یک جهت صحیح حرکت کرد. اگرچه تمام این اقدامات توسعه‌ای در خلال هشت‌ماه اخیر به انجام رسیده، ما معتقدیم این زمان برای اجرای فرآیندهای لازم برای دستیابی قشم به استانداردهای سطح بالای مورد نظر شبکه کافی نبوده است. بنابراین شبکه توصیه می‌کند که برای تاثیرگذاری بر وضعیت قشم، زمان کافی اختصاص داده و سپس یک پروپوزال جدید را به شبکه ارسال کنید. این مقام مسوول یونسکو در نامه خود به پنج مورد از عمده‌ترین ایرادات ژئوپارک قشم می‌پردازد که با وجود ارایه مهلت دو ساله تا تیرماه سال‌جاری نیز برطرف نشده‌است که از آن جمله می‌توان به عدم الحاق محدوده جنگل‌های حرا و لافت به محدوده ژئوپارک قشم اشاره کرد. اما بر اساس مشاهدات خبرنگاران محیط زیست از ژئوسایت‌های قشم و ارایه گزارش مدیران منطقه آزاد قشم به جز الحاق جنگل‌های حرا، تلاش برای ‌رفع مابقی ایرادات چند ماهی است که آغاز شده است. حیدری‌پور، ‌مدیرعامل منطقه آزاد قشم نیز با اشاره به صرف بودجه دومیلیاردی در چند ماه گذشته برای ایجاد زیرساخت‌های مورد انتظار یونسکو در ژئوپارک قشم به «شرق» گفت: یکی از عمده‌ترین ایراداتی که در سال‌های گذشته به ژئوپارک گرفته شده بود فقدان راه‌های دسترسی، سرویس‌های خدماتی، تابلوهای راهنمایی و بروشورهای اطلاع‌رسانی و فقدان آموزش جوامع محلی درخصوص ژئوپارک بود که در این راستا بیش از 65کیلومتر راه خاکی برای دسترسی گردشگران به ژئوسایت‌ها ایجاد شد. همچنین در مناطقی که امکان ایجاد راه ماشین‌رو نبود و ایجاد راه به تخریب سازه‌های زمین‌شناسی منجر می‌شد، معابر باریک سازگار با طبیعت و با مصالح طبیعی و با مشاوره مهندسان معمار و محیط زیست برای پیاده‌روی گردشگران طبیعت ایجاد شد. این مقام مسوول با اشاره به اینکه اسناد ملی بودن اراضی ژئوپارک نیز در چندماهه اخیر دریافت شده گفت: با وجود این سندها اطمینان می‌دهیم که اراضی ژئوپارک قشم به هیچ‌وجه در سال‌های آینده امکان واگذاری و تغییر کاربری غیر از کاربری فعلی نخواهند داشت. حیدری‌پور ادامه داد: ما ژئوپارک قشم را به خاطر مردم قشم و ایران حفظ خواهیم کرد نه فقط به دلیل جهانی بودن یا جهانی شدنش. اگرچه تلاشمان را می‌کنیم تا به سطح مطلوب مدیریتی ژئوپارک‌های جهان برسد و دوباره به شبکه جهانی ژئوپارک‌ها بازگردد. «محمدهاشم داخته» سرپرست ژئوپارک قشم نیز در رابطه با اقداماتی که تاکنون در این ژئوپارک انجام شده به «شرق» گفت: در حال حاضر مشکل راه‌های دسترسی، ‌سرویس خدماتی همچون سایت دوزبانه، ‌چاپ و نشر بروشور و کتاب و آموزش جوامع محلی و تابلوهای اطلاع‌رسانی تا حد زیادی حل شده و تعداد ژئوسایت‌ها نیز از هشت‌ ژئوسایت به 21 ژئوسایت افزایش یافته است. وی افزود: یکی از شروط یونسکو برای ثبت ژئوپارک‌ها حضور جوامع محلی ساکن در محدوده ژئوپارک‌ها بود که پیشتر روستاها از قلمرو ژئوپارک حذف شده بود که در حال حاضر اضافه شده و با کمک برخی موسسات و نهادهای بین‌المللی و داخلی اقداماتی برای آموزش جوامع محلی صورت گرفته است. اما ژئوپارک‌ها نباید تنها دارای نمایه‌های زمین‌شناختی باشند بلکه وجود زیست‌بوم‌های بی‌همتا و گونه‌های گیاهی و جانوری ارزشمند و سایت‌های دارای ارزش طبیعی و تاریخی ملی و بین‌المللی نیز باید در محدوده ژئوپارک لحاظ شود که ازاین رو در جلسه اخیر شورای ثبت آثار ملی، چندین سایت را در قلمرو ژئوپارک به ثبت آثار طبیعی ملی کشور رسانده‌ایم. سایت تخم‌گذاری لاک‌پشت‌ها، ‌زیستگاه کوچک‌ترین پستاندار جهان یعنی حشره‌خوار کوتوله، دره ستاره‌ها، تنگه چاهکوه، گنبد نمکدان، جزایر ناز، خلیج دلفین‌ها، تالاب پرندگان دوکوهک از جمله این آثار بود. از سوی دیگر شبکه جهانی ژئوپارک‌ها تاکید دارد که جنگل‌های حرای قشم نیز با توجه به اینکه هم جزو مناطق حفاظت‌شده کشور است، هم ذخیره‌گاه زیست‌کره ثبت شده در یونسکو و هم تالاب بین‌المللی، ‌حتما به قلمرو ژئوپارک افزوده شود اما سازمان محیط زیست هنوز با این الحاق موافقت نکرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.