|

آنچه نرخ تورم می‌گوید

سعید شیرکوند . اقتصاددان

شاخص تورم در اقتصاد کشورها بیانگر مجموعه‌ای از فعل و انفعالاتی است که در یک اقتصاد رخ می‌دهد که هیچگاه به عنوان یک عامل انتزاعی برای تحلیل اقتصاد کشور مورد استفاده قرار نمی‌گیرد و به همین دلیل در بررسی اقتصاد جوامع نمی‌توان تورم را به عنوان یک بیماری معرفی کرد. اما آنچه بسیار اهمیت دارد این است که شاخص تورم بیانگر بیماری‌هایی است که در داخل اقتصاد رخ داده یا به صورت نهادینه‌شده‌ای تثبیت شده‌اند. به همین دلیل در بسیاری از تحلیل‌های اقتصادی، نرخ تورم را همانند دمای بدن در نظر گرفته و به درجه تب شبیه می‌دانند. همان‌گونه که پزشکان، تب را بیماری ندانسته بلکه نشانه وجود بیماری می‌دانند، تورم نیز در اقتصاد کشورها، چنین وضعیتی دارد. در شرایط کنونی که بانک مرکزی نرخ تورم «نقطه به نقطه» را اعلام کرده است، این آمار نشان‌دهنده آن است که هر ماه نسبت به ماه گذشته، نرخ تورم از افزایش برخوردار بوده است. بر این اساس تا پایان سال، نیز نرخ همچنان افزایشی خواهد بود. هر چند که بانک مرکزی تاکنون کوشیده نرخ تورم را به برخی عوامل بیرونی نسبت داده یا آن را به گرانفروشی واحدهای صنفی تقلیل دهد اما واقعیت این است که نرخ تورم موجود، پیامد مجموعه‌ای از سیاست‌های پولی و مالی است که دولت طی چندماه گذشته و حتی چند سال گذشته در دستور کار قرار داده است. هر چند مجموعه دولت اعم از برخی وزارتخانه‌ها و بانک مرکزی طی ماه‌های گذشته، کوشیده بودند که اثر تورمی سیاست‌های خود را مهار کرده و اجازه جهش قیمت‌ها را ندهند اما در سال‌جاری براساس آمارهای موجود از همان اولین‌ماه سال، نرخ تورم از رشد معنی‌داری برخوردار بود و ماه به ماه بر این نرخ افزوده شد. چنین وضعیتی در تورم کشور، گویای آن است که تلاش دولت برای مهار شاخص قیمت‌ها هر چند در کوتاه‌مدت (در سال گذشته) تا حدودی موفقیت‌آمیز بود اما در سال‌جاری، چنین توانمندی‌ای در اختیار بانک مرکزی و دولت وجود نداشته است که مانع از افزایش شاخص قیمت‌ها شود. سیاست‌های مختلف دولت اعم از پرداخت نقدی یارانه‌ها و جبران کسری بودجه سنواتی با استفاده از ابزارهای پولی به طور قطع نتیجه‌ای جز وضعیت کنونی به دنبال نداشته است. البته لازم به ذکر است که محاسبه شاخص قیمت‌ها توسط بانک مرکزی و محاسبه نرخ تورم براساس‌درصد رشد مجموعه اقلامی که در سبد محاسباتی بانک مرکزی قرار دارد همواره اصلی‌ترین مبنا برای اعلام نرخ تورم است.
البته طی سال‌های گذشته برخی تغییرات اقلام موجود در سبد یا تغییر در وزن کالاهای مورد محاسبه، موجب تردید و بدبینی مردم نسبت به نرخ اعلام شده توسط بانک مرکزی شده است به گونه‌ای که حتی نهادهای رسمی مانند مرکز پژوهش‌های مجلس و برخی نمایندگان مجلس به صراحت در مورد عدد اعلام شده توسط بانک مرکزی تشکیک کرده‌اند. این وضعیت موجب می‌شود که نرخ‌های اعلام شده توسط بانک مرکزی مورد پذیرش عمومی مردم قرار نگرفته و همواره از غیرواقعی بودن این نرخ‌ها سخن به میان آید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.