درباره دو فیلم«خسته نباشید» و«چه خوبه برگشتی»
روابط آدمها در چنبره ذهنیات
فرانک آرتا
خسته نباشید چه خوبه برگشتی یکی از فیلمهای تحسینبرانگیز بیست و سومین جشنواره فیلم فجر«خسته نباشید» به کارگردانی محسن قرایی بود. فیلمی که همچون بیشتر فیلمهای این دوره، غربت و مفهوم مهاجرت را مطرح میکرد؛ با این تفاوت که در این فیلم هویت ملی و جغرافیای دلانگیز کشورمان فارغ از هرگونه شعارزدگی و کارت پستالی به نمایش درآمد. ماریا با بازی غوغا بیات (عکاس معروف سینما) و رومن با بازی جلال فاطمی شخصیتهای اصلی فیلم هستند که به قصد جهانگردی به کرمان میآیند تا از کلوت کویر دیدن کنند. ماریا متولد ایران است که از پنجسالگی ایران را ترککرده و چندان زبانفارسی را بهخاطر نمیآورد. برخلاف فیلمهای اینچنینی اینبار شخصیتها از نقطه نظر دراماتیک جابهجا میشوند. به این معنا که زن که ایرانی است، تعلقخاطری به وطنش ندارد. در عوض شوهر کاناداییاش عاشق ایران است و این جمله را به دفعات در فیلم تکرار میکند. اتفافا این جابهجایی شخصیت به لحاظ کارکرد موثر در ایجاد کشمکش، درام را پیش میبرد و کمکم در مسیر فیلم، این زوج با آدمهایی برخورد میکنندکه مشکلات درونیشان بیشتر رخ مینماید. نکته جالب فیلم، چیدمان موقعیتهاست که
همسو با شخصیتها گرهگشایی میکند، بدون اینکه لکنتی در لحن یکدستش بهوجود بیاید. ماریا یا همان مریم، پسرش را از دستداده و خالهحسین هم پسرخواندهاش شهید شده. همانقدر رومن به واسطه شغلش به درکی از جهان پیرامونش رسیده که پیرمرد مقنی بدون اینکه زبان رومن را بفهمد، با طنز خاص خودش تجربیات را منتقل میکند. این ظرافتهای کلامی و البته تصویری داستان فیلم را دیدنی میکند، ضمن اینکه در پلان پایانی فیلم در اکستریم لانگ شات- تنها پلان عمیق و دوردست فیلم - کویر بکر ایران به نمایش درمیآید و اینگو نه برگ برنده فیلمساز رو میشود. «چه خوبه برگشتی» به کارگردانی داریوش مهرجویی فیلمی از فیلمسازی است که تاکنون فیلمهای پرباری را در کارنامه خود به جای گذاشته و حالا در 70سالگی فیلمی با موضوع روابط آدمها به شکل طنازی و البته فانتزی ساخته است. اینکه مهرجویی یکی از بهترین فیلمهای کمدی سینمای ایران -اجارهنشینها- را ساخته شکی نیست و اینکه حتی در فیلم«هامون» با وجود موضوع جدیاش، فانتزی را نیز به همراه دارد مانند صحنه بلندشدن کارد آشپزخانه مرتبط با ذهنیت هامون، گویی حمید قصدکشتن مهشید را دارد. در اینجا هم در ذهنیت کودکانه
آدمهای عاقل، بشقابپرنده جاخوشمیکند و از این مسیر وقایع رقم میخورد. بچه بازیهایشان گل میکند تا آدمها و رفتارهایشان توسط تماشاگر موردقضاوت قرار گیرد. . فیلم مهرجویی با خود شادی و هیجان را همراه دارد و اتفاقا توانسته با مخاطب ارتباط برقرار کند. دستکم نسبت به«نارنجیپوش» یکقدم رو به جلو است. بازی بازیگران فیلم از نقاط قوت فیلم است و مثل همیشه بازیگری در فیلمهای مهرجویی تحسینبرانگیز.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.