|

نگاه

پیش‌فروش، با یک تیر دو نشان

هادی حق‌شناس/ نماینده مجلس هفتم

بانک مرکزی دیروز اعلام کرد، قصد دارد دور جدیدی از پیش‌فروش سکه را آغاز کند. در این زمینه گمانه‌های زیادی مطرح است اما به‌نظر می‌رسد قوی‌ترین گمانه در این زمینه جمع‌آوری نقدینگی است که در ماه‌های اخیر به‌شدت به مدار افزایش افتاده است. طبق آخرین آمار منتشر شده از سوی بانک مرکزی از ابتدای سال جاری تاکنون 78هزارمیلیاردتومان به حجم نقدینگی موجود در کشور اضافه شده است. همچنین بانک مرکزی تورم دوازده ماه منتهی به دی‌ماه سال جاری را 7/28 درصد اعلام کرد. همه می‌دانند این تورم دیگر ناشی از افزایش قیمت حامل‌های انرژی نیست. زیرا قبلا آثار تورمی این سیاست تخلیه شده است. بنابراین افزایش تورم به این میزان به دلیل نقدینگی است که از ابتدای سال به اقتصاد تزریق شده و هر دم از بازاری سردرآورده است. حالا که به پایان سال نزدیک‌تر شده‌ایم خبرهای موجود از افزایش بیشتر نقدینگی می‌گویند. حاصل تصمیم مشترک دولت و مجلس پرداخت عیدانه به‌ازای هر ایرانی است که بار مالی آن برای دولت حدودا پنج‌هزارو600میلیاردتومان است. علاوه بر این، یارانه نقدی اسفند هم با بار مالی 4/3هزارمیلیاردتومان از سوی دولت به حساب سرپرستان خانوار واریز می‌شود. مجموع این ارقام 9هزارمیلیاردتومان است که با ضریب فزاینده‌ای معادل 9/4 نقدینگی موجود را افزایش می‌دهد. این پرداخت‌ها تورم معمولی و انتظاری را توامان افزایش می‌دهند. تورم معمولی به‌دلیل تزریق نقدینگی در طول این چند ماه و تورم انتظاری به‌دلیل عیدانه که هیچکس انتظار دریافت آن را نداشت، گریبان اقتصاد را می‌گیرد و تا بهار سال جاری نیز ادامه می‌یابد. با این وصف بانک مرکزی ناچار است نقدینگی را جمع‌آوری کند و از آثار زیانبار آن بکاهد. ساده‌ترین راه در این زمینه فروختن دارایی‌های بانک مرکزی است که شامل ارز و سکه می‌شود و سخت‌ترین راه هم فروش اوراق مشارکت و شرکت‌های دولتی به قیمت واقعی است. در این روش امکان ندارد کل اوراق و یا سهام فروخته شوند؛ مانند اتفاقی که در مرحله اول فروش اوراق مشارکت بانک مرکزی مشاهده شد و قسمت اعظم این اوراق به فروش نرفت. پس بهترین و ساده‌ترین راه همان فروش ارز و سکه است. از آنجایی که بانک مرکزی با کمبود ارزی مواجه است پیش‌فروش سکه بهترین راه به‌نظر می‌رسد. بانک مرکزی سال گذشته سیاست پیش‌فروش سکه را اجرا کرد و در کاهش قیمت سکه موفق نشد اما توانست مقدار زیادی از نقدینگی موجود را جمع‌آوری کند. این بار نیز همین اتفاق می‌افتد و با پیش‌فروش سکه قیمت پایین نمی‌آید زیرا قیمت سکه متناسب با نرخ دلار رشد می‌کند. اقتصاد ایران دو سالی می‌شود که دلاریزه شده است و نه تنها قیمت سکه و طلا بلکه اغلب کالاهای وارداتی هر چند نوبت هر روز همگام با نرخ دلار بالا و پایین می‌شوند. از این رو، تنها انگیزه بانک مرکزی از پیش‌فروش سکه، جمع‌آوری نقدینگی خواهد بود. البته این تنها هدف نیست و بانک مرکزی با یک تیر دو نشان می‌زند که آن تامین منابع عیدانه است. شواهد و قراین موجود نیز این گفته را تایید می‌کنند. مجلس برداشت دولت از صندوق توسعه ملی را ممنوع کرده است. مالیات سال جاری دولت هم هنوز به‌طور کامل وصول نشده وقتی دولت با کسری بودجه مواجه است و بخش قابل‌توجهی از اعتبارات پروژه‌های عمرانی هنوز تخصیص داده نشده است. در این میان دولت منابع حاصل از افزایش قیمت حامل‌های انرژی را در قالب یارانه نقدی به مردم پرداخت کرده و حتی از تنخواه بانک مرکزی وزارت نفت هم برداشته است؛ با این تفاسیر چاره‌ای جز تامین منابع مورد نیاز برای پرداخت عیدانه از طریق راهکارهای جدید مانند پیش‌فروش سکه، برای بانک مرکزی باقی نمی‌ماند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.