|

نگاه

استعفا به دلیل ناخوشی

کامیار عبدی

از سال 1384 و با تحویل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به دولت نهم موج گسترده‌ای از برکناری‌ها و جابه‌جایی‌ها در سطوح بالای ریاستی و مدیریتی این سازمان مهم، اما کم شناخته شده و حاشیه‌ای را در تشکیلات گسترده دولت، درنوردید. اکثریت قریب به اتفاق روسا و مدیران باسابقه و باتجربه سازمان برکنار شده و افراد ناشناس از ادارات دیگر به سازمان کوچیدند و پست‌های ریاستی و مدیریتی را در دست گرفتند. بین کارشناسان میراث فرهنگی، به‌خصوص باستان‌شناسان که همواره در سازمان نقش بنیادین و محوری داشته و دارند، این تغییرات گسترده این پرسش را برانگیخت که در این روزها که کشورمان از نظر پژوهشگران و متخصصان دلسوز، صاحبنظر و کارکشته در زمینه‌های فعالیتی سازمان در مضیقه است، مدیران باسابقه و باتجربه چرا و بر اساس چه منطق و دلیلی کنار گذاشته شده‌اند. دوم اینکه این تازه‌واردان کیستند، از کجا آمده‌اند، تخصص‌شان چیست و از همه مهم‌تر، چه برنامه‌ای برای این سازمان به طور اخص و آثار باستانی-تاریخی و میراث فرهنگی ایران به طور اعم دارند. نیازی به صبر زیاد نبود، زیرا در حدفاصل سال‌های 1385 تا 1389، این گروه تصمیماتی گرفتند و به مرحله اجرا گذاشتند که منجر به تضعیف سازمان میراث فرهنگی به‌خصوص تشکیلات باستان‌شناسی، شد. وعده‌هایی بود که پشت سر هم داده می‌شد، اما دریغ از یکی که عملی شود (پس گرفتن سپاه کمبوجیه از مصر و دریافت غرامت جنگ جهانی دوم از متفقین تا احداث هتل‌های هفت ستاره در گوشه و کنار کشور و سرویس بهداشتی در تمام جاده‌های کشور را که فراموش نکرده‌اید؟) در آن سال‌ها دلسوزان میراث فرهنگی و باستان‌شناسی ایران نگرانی خود را در زمینه این فعالیت‌های مدیریت سازمان به انحای مختلف - از رادیو و تلویزیون گرفته تا مقالات متعدد در جراید و خبرگزاری‌ها و نامه‌نگاری به مقامات بلندپایه کشور -به اطلاع عموم رساندند، در تابستان 1389 نیز در اقدامی غیرکارشناسی سازمان تکه و پاره و به این سو و آن سوی کشور فرستاده شد. به‌رغم اعتراضات کتبی و شفاهی و تحصن کارکنان سازمان در مقابل مجلس شورای اسلامی، حتی یک نفر در بدنه دولتی کشور پیدا نشد که برای کارکنان سازمان تره خرد کند. از رهگذر این تصمیم چه آسیب‌های جبران‌ناپذیری، چون نابودی بخشی از بایگانی‌ها و کتابخانه‌ها با نسخه‌های منحصر به فرد از گزارش‌ها و کتاب‌ها وارد آمد و چندین و چند کارمند و خانواده‌هایشان دچار آلامی شدند که به هیچ‌وجه مستحقشان نبودند. دو سال از عمر سازمان در آوارگی گذشت، تا اینکه اکثر آنان را که راهی شهرهای دور و نزدیک کرده بودند به همان سرعت که نفی بَلَد شده بودند به تهران فراخواندند. برنامه ناکام ماند اما سازمان آسیب دید، زیرا در هیبت نهاد پژوهشی توانمندی از تهران رفت و به شکل پیکری نیمه‌جان به تهران بازگشت. در آن چهار سال روزی نبود که مدیر یا رییسی در سازمان تغییر نکند، به طوری که جراید به مزاح گفتند که «هر یک روز در میان یک مدیر در سازمان میراث فرهنگی عوض می‌شود.» گویا برکناری مدیران و روسای قبلی کفاف نمی‌داد، افراد جدید و منصوب خود را نیز مانند مهره‌های شطرنج مدام جابه‌جا می‌کردند. بازگشت سازمان از شیراز به تهران نیز با تغییرات مجدد مدیریتی همراه بود. خانم دکتری را که در تشکیلات میراث فرهنگی قبلا کسی حتی نامش را هم نشنیده بود به ریاست پژوهشگاه میراث فرهنگی (مغز متفکر میراث فرهنگی کشوری غنی چون ایران) گماردند، تو گویی در کل تشکیلات میراث فرهنگی فرد شایسته‌ای وجود نداشت تا این پست مهم و کلیدی را برعهده بگیرد. او نیز خود در مراسم معارفه‌اش اذعان کرد که درباره مقوله میراث فرهنگی و باستان‌شناسی چیز زیادی نمی‌داند و دست یاری به سوی کارشناسان دراز کرد تا به او کمک کنند. بگذریم، مدتی پس از بازگشت به تهران و هفته‌ها خانه‌به‌دوشی، سرانجام پژوهشکده باستان‌شناسی در محلی مستقر و رییسی جدید بر آن منصوب شد: فردی که از نسل جوان باستان‌شناسان ایران و صادق، منضبط و باوجدان، شخصیتی علمی و دانش‌پژوه و از همه مهم‌تر دلسوز به حال ایران و باستان‌شناسی ایران بود.او توانایی آن را داشت که در مدت زمانی کوتاه امکانات خود را بسیج و در اواخر آذرماه سمیناری چهار روزه درباره پژوهش‌های باستان‌شناسی سال‌های اخیر برگزار کند که هم آبرومند و پربار بود و هم انبوهی از باستان‌شناسان، علاقه‌مندان به باستان‌شناسی و ایران و دانشجویان را گردهم آورد و آنان را به تداوم باستان‌شناسی ایران امیدوار کند. اما واکنش تشکیلات میراث فرهنگی چه بود؟ آیا سپاس و تقدیری در میان بود؟ خیر؛ هنوز آخرین شرکت‌کننده تالار گردهمایی را ترک نکرده بود که، به جای تمجید و تقدیر و تشویق و تشکر رییس پژوهشکده باستان‌شناسی را از کار برکنار کردند. در این میان، باستان‌شناسان کتبا و شفاها اعتراض خود را به مدیران ارشد سازمان ابلاغ کردند و به سمع عموم مردم رساندند و ضمن اعلام پشتیبانی خود از رییس معزول خواستار ابقای ایشان در سمت مدیریت پژوهشکده باستان‌شناسی شدند. سازمان میراث فرهنگی یک گوشش را در کرد و دیگری را دروازه. اما جواب پژوهشگاه به اعتراض باستان‌شناسان به برکناری دکتر مقدم چه بود؟ اطلاعیه‌ای کوتاه مبنی بر اینکه کسی او را برکنار نکرده، بلکه وی خود به دلیل ناخوشی استعفا داده است! اما همگان دریافتند که این جمله، تنها توجیهی برای یک برکناری غیرقابل توجیه است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.