یادداشت
کارناوال کوچ عشایر و جشن گوجه اسپانیا
محمد ابراهیم لاریجانی / رییس سابق اداره کل میراث فرهنگی استان تهران
یکی از وظایف دولت معرفی جاذبههای گردشگری است. سازمان میراث فرهنگی و گردشگری نیز به نیابت از دولت متولی اصلی این بخش است. ما در کشورمان پتانسیلهای گردشگری زیادی داریم که از آنها استفاده نمیشود و مغفول ماندهاند، یا وقتی استفاده میکنیم بیشتر از کارکرد فرهنگی آن بهره میگیریم و از ارزش و پتانسیل گردشگری و اقتصادی آن استفادهای نمیکنیم. یکی از این پتانسیلها جشنواره کوچ عشایر است که روز جمعه در شهر تهران برگزار شد، مواردی مانند این البته زیاد است مانند پیستهای اسکی در گوشه و کنار کشور، مانند جشنوارههای شعر، تئاتر، فیلم و موسیقی فارسی. همه اینها پتانسیل گردشگری دارد. جشنواره عشایر هم جزو همین دسته است و باید آن را با همین نگاه دید. این جشنواره یکی از کارهای خوب مدیریت جدید است که در فرصتی کوتاه تدارک و سازماندهی و با کیفیت مناسبی هم اجرا شد. باید توجه داشت که در ایران بیش از 400 روستای هدف گردشگری وجود دارد که هر کدام از این روستاها به جز آثار تاریخی و طبیعت پتانسیل موسیقایی، لباسهای محلی، فرهنگی، غذایی و... دارد. برگزاری چنین جشنوارهای هم میتواند به معرفی عشایر کشور بپردازد که برای این روستاها هم
مفید است. این کار یعنی معرفی خردهفرهنگهای مختلف در 31 استان کشور که فرهنگ ایرانی اسلامی را تشکیل میدهد، این جشنواره میتواند به رونق صنایع دستی و غذاهای سنتی و جوامع محلی کمک کند چرا که ما نباید فقط دلخوش به آثار تاریخی یا جزیرههای گردشگری خود باشیم، در همه جای دنیا این جوامع محلی هستند که از توریستها میزبانی میکنند، اگر هتل یا هواپیما و جاده و مرکز بین راهی را به عنوان زیرساخت میشناسیم - که هست- اما زیرساخت مهمتر از اینها جامعه میزبان است. اگر همه آنها باشد و جامعه میزبان از میهمان پذیرایی نکند صنعت توریسم در کشور رو به رشد نخواهد بود. به همین دلیل این جشنواره که به وسیله آن یکباره عشایر از همه استانهای کشور با اقلیم، فرهنگ، موسیقی و صنایع دستی در تهران جمع میشود دو مزیت عمده دارد، اول اینکه این جوامع محلی با توریستهای خود آشنا میشوند، مردم را میبینند و با نظراتشان آشنا میشوند مبادله فکر و نظر میکنند. دوم هم اینکه مردم پایتخت با حجم جذابیت و پتانسیل نهفته در جایجای کشور به صورت ملموس آشنا میشوند. چرا که این جشنواره یک ایران کوچک در بعد عشایری و روستایی را در تهران گرد آورد. با این حال
به دلیل عجلهای شدن کار در جشنواره و مراسم نمادین کوچ عشایر در تهران به موضوع گردشگری و اقتصادی این جشنواره توجه نشد، ما میتوانستیم با اطلاعرسانی مناسب در سطح تهران و حتی کشور اعم از تبلیغات محیطی و رسانهها و صدا و سیما حجم زیادی از هموطنان را برای دیدن این رویداد به خیابان بکشانیم. همین مراجعه هموطنان سفر را افزایش میداد. از سویی دیگر اگر این جشنواره به موضوعی ثابت، حرفهای و منظم در تقویم رویدادهای فرهنگی کشور ثبت شده و هر سال در همین سطح اجرا شود به راحتی خواهیم توانست از یک رویداد فرهنگی یک رویداد گردشگری و اقتصادی بسازیم. آن وقت دفاتر مسافرتی میتوانند برای این رویداد تور تعریف کنند و برای آن از داخل و خارج توریست وارد کنند و برنامه تورهای خود را با آن تنظیم کنند تا آن را به یک رویداد گردشگری منظم بدل کنند. با این حال شواهد نشان میدهد در خلال جشنواره اول چنین کاری صورت نگرفته است. همین الان تعداد زیادی توریست خارجی در کشور هستند اما بعید میدانم کسی از آنها از برپایی چنین جشنوارهای مطلع شده و برای دیدن آن رفته باشد. چون تبلیغات مناسب برای این جشنواره با وجود همه هزینهها انجام نشد و مدت زمان
اتخاذ تصمیم تا اجرای آن هم آنقدر کوتاه بود که وقتی برای باقی کارها نماند. اما این جشنواره برای سالهای بعد اگر برگزار شود میتوان برای آن برنامهریزی کرد، به هر حال هر کدام از این تورها مجریانی دارد و باید با آنها هماهنگ شد که جشنوارهای با محوریت عشایری قرار است در این تاریخ برگزار شود. اگر بخواهیم در زمینه گردشگری به شکلی حرفهای به این رویداد نگاه کنیم، باید برای آن تبلیغات گردشگری بسیاری شود و حجم زیادی از مردم را هدفمند و با برنامهریزی به نمایشگاه آن بکشانیم، چیزی شبیه فستیوال پرتاب گوجه در اسپانیا یا جشنوارههای مختلف در کشور اروپایی و پیشرو در توریسم که هر ساله برگزار میشود و میلیونها توریست برای دیدن آن مراجعه میکنند. این کشورها چنان حرفهای و منظم برای این جشنواره تبلیغ میکنند که همه مردم دنیا از برپایی چنین جشنوارههایی مطلع شدهاند. البته ما دو تجربه موفق در زمینه فعالیتهای فرهنگی و گردشگری هم داریم، یکی نمایشگاه کتاب در تهران که هر ساله پنجمیلیون بیننده دارد و دیگری نمایشگاه قرآن با 5/2میلیون بازدیدکننده که تعداد زیادی تور از دیگر کشورهای فارسیزبان برای شرکت در این دو نمایشگاه
علاقهمندان را به تهران میآورند. اما آیا جشنواره عشایر هم میتواند در سالهای آینده این حجم از بیننده را داشته باشد؟ اگر نگاه حرفهای را لحاظ کنیم و جشنواره و کوچ عشایر هر ساله به صورت منظم و حرفهای، با تبلیغات زیاد برگزار شود، آنگاه میتوان به آمدن گردشگران برای دیدن این جشنواره امید داشت، در این صورت بخشی از مشکلات اقتصادی در زمینه توریسم کشور حل میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.