یکچهارم واردات، کشاورزی شد
10ميليارد دلار واردات موادغذايي
عكس: مهرداد شريفي
فرزانه تهراني: واردات محصولات کشاورزی که از چند سال گذشته صعود پرشتاب خود را آغاز کرده است، گویا خیال باز ایستادن ندارد و بخش کشاورزی که قرار بود الگویی برای تولید ملی و محور توسعه اقتصادی کشور باشد، هم اکنون به یکی از مصرفکنندگان عمده منابع ارزی تبدیل شده است. اشتهای سیریناپذیر واردات محصولات کشاورزی در 9ماهه سال جاری بیش از 10میلیارددلار از داراییهای ارزی معادل یکچهارم مجموع واردات کشور را از آن خود کرد و این در شرایطی است که روزگاری بخش کشاورزی به تنهایی 25درصد از درآمدهای ارزی غیر نفتی کشور را به خود اختصاص میداد. براساس اعلام گمرک جمهوری اسلامی ایران، مجموع درآمد ارزی حاصل از صادرات کالاهای غیرنفتی کشور از ابتدای فروردینماه تا پایان آذرماه سال جاری به 24میلیارد و 144میلیون و 38هزار و 199دلار رسیده است که از این میزان، فقط چهار میلیارد و 282میلیون و 618 هزار و 43 دلار معادل 7/17درصد ارزش کل صادرات به بخش کشاورزی (با احتساب صادرات فرآوردههای غذایی مرتبط با صنعت غذا) اختصاص داشته است. با وجود عقبماندگی بخش کشاورزی در زمینه صادرات، وابستگی این بخش به واردات همچنان در حال فزونی
است به گونهای که از مجموع حدود 40میلیارد و 47میلیون و 200هزاردلار ارز پرداخت شده برای واردات انواع کالاهای مورد نیاز کشور در 9 ماهه سال جاری، 10میلیارد و 36میلیون و 25هزار و 852دلار معادل 25درصد ارزش کل واردات برای تامین محصولات کشاورزی و صنایع غذایی هزینه شده است. تراز تجاری منفیتر شد این در حالی است که در دوره زمانی مشابه سال گذشته، ارزش واردات محصولات کشاورزی و صنایع غذایی به شش میلیارد و 999میلیون و 237هزار و 378دلار و ارزش صادرات این محصولات به سه میلیارد و 693میلیون و 787هزار و 370دلار رسیده بود که بر این اساس، تراز بازرگانی بخش کشاورزی از منفی سه میلیارد و 305میلیون و 450هزار و هشت دلار در 9 ماهه سال گذشته به منفی پنج میلیارد و 753میلیون و 407هزار و 809دلار در دوره زمانی مشابه امسال افزایش یافت. واردات بیش از 10میلیارد دلاری بخش کشاورزی در 9ماهه سالی که به عنوان سال«تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی» نامگذاری شده است، نشان میدهد که این بخش همچنان گرفتار بیبرنامگی است و با وجود ادعای مدیران این بخش در هفت سال گذشته درخصوص افزایش سه برابری توان تولید محصولات کشاورزی از
100میلیون تن به 300میلیون تن، آنچه اما در عمل اتفاق افتاده، ثابت ماندن حجم تولید و نیاز روزافزون به واردات بوده است آن هم در شرایطی که توجیهی برای وضعیت بد آب و هوایی و خشکسالیهای سختی نظیر آنچه در سالهای پایانی دهه 70 یا سال زراعی 87 - 86 در کشور رخ داد، وجود ندارد. بازار داغ واردات محصول استراتژیک روزگاری ایران با واردات سالانه ششمیلیون تن گندم در ردیف یکی از واردکنندگان عمده این محصول راهبردی محسوب میشد اگرچه در سالهای میانی دهه 80 و در چارچوب یک برنامه 10ساله، این سرشکستگی ملی 40ساله با دستیابی به خودکفایی در تولید گندم به افتخاری ملی تبدیل شد، اما هم اکنون به واسطه تداوم برنامههای نادرست چند سال اخیر، حجم واردات گندم در 9ماهه سال جاری از مرز پنج میلیون تن به ارزش حدود یکمیلیارد و 900میلیون دلار فراتر رفته است تا باز هم تنور واردات این محصول همچون دهههای 40 تا 70 گرم باشد. گندم البته یک محصول از خانواده غلاتی است که وارداتی به حجم بیش از 10میلیون تن را در 9ماهه سال جاری به خود اختصاص دادهاند. برنج بهعنوان یکی دیگر از محصولات این خانواده، وارداتی به حجم 4/897 هزارتن به ارزش
884 میلیون و 300 هزاردلار را از ابتدای فروردین ماه تا پایان آذرماه امسال به خود اختصاص داد تا به این ترتیب، ارزش واردات این محصول پرمصرف، رشد 8/18درصدی را در مقایسه با زمان مشابه سال گذشته تجربه کند و این البته در حالی است که در یکی دو ماه اخیر، کمبود عرضه برنج خارجی در بازار، به افزایش قیمت انواع برنج داخلی و خارجی در بازار منجر شده است. حرفی از خودکفایی نیست واردات دانه ذرت دامی نیز در سالهای اخیر رشد خیرهکنندهای داشته است. این محصول در 9ماهه سال جاری وارداتی به میزان بیش از سه میلیون و 612 هزار تن را به ارزش یک میلیارد و 304میلیوندلار به خود اختصاص داده است که در مقایسه با زمان مشابه پارسال از نظر وزن و ارزش به ترتیب 22/51 و 19/45 درصد بیشتر است. افزون بر گندم، برنج و دانه ذرت دامی، سایر محصولات کشاورزی که در ردیف 10 کالای عمده وارداتی کشور در 9ماهه سال جاری قرار گرفتهاند، کنجاله سویا، قند و شکر و روغن خام سویا هستند. بهعبارتی از مجموع 10 کالای عمده وارداتی کشور در این مدت، شش کالا به بخش کشاورزی اختصاص دارد و نکته جالبتر اینکه برای تمامی این محصولات در ابتدای دهه 80 برنامه
10ساله خودکفایی تهیه شده بود که با روی کار آمدن دولت نهم، این برنامهها به دست فراموشی سپرده شد تا امروز بیشترین منابع ارزی کشور برای تامین آنها هزینه شود. کنجاله سویا با وارداتی به حجم یکمیلیون و 1/809هزارتن به ارزش یک میلیارد و 7/119میلیون دلار و قند و شکر با وارداتی به حجم یک میلیون و 9/99هزارتن به ارزش 7/714میلیوندلار رکوردشکنی کردند ضمن آنکه جو با وارداتی به حجم یک میلیون و 8/80هزار تن و به ارزش 409 میلیون دلار به همراه گندم، دانه ذرت دامی، کنجاله سویا و قند و شکر در ردیف کالاهایی قرار گرفت که وارداتی بیش از یک میلیون تن را در 9ماهه سال جاری به خود اختصاص دادهاند. پسته آبروداری کرد این در حالی است که ارزش واردات کالایی نظیر گوشی تلفن همراه که از بازار پرمخاطبی در کشور برخوردار است، در 9 ماهه سال جاری به 5/118میلیوندلار رسیده است یعنی اندکی بیشتر از محصولی نظیر پنبه با واردات 6/100میلیون دلاری و کمتر از محصولاتی مثل کره خوراکی با وارداتی به ارزش 2/164میلیون دلار یا چای سیاه با وارداتی به ارزش 141 میلیون دلار. در این میان، انواع میوه ایرانی با صادرات یک میلیارد و 666 میلیون دلاری
معادل حدود 39 درصد مجموع ارزش صادرات محصولات کشاورزی در 9 ماهه سال جاری، تا حدی برای بخش کشاورزی آبروداری کرد هر چند که نزدیک به یک میلیارد دلار از مجموع صادرات میوه به پسته بیرقیب ایرانی اختصاص داشت که روی خندان خود را همچون گذشته از بخش کشاورزی دریغ نمیکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.