راز اهمیت «باغ گیاهشناسی نوشهر»
محمّد درویش
حتما در خبرها خواندهاید که «باغ گیاهشناسی نوشهر» در آستانه تخریب و تغییر کاربری به دلیل توسعه بندر نوشهر قرار گرفته است. خطری که 10سال است موجودیت این باغ را تهدید میکند، اما تاکنون هربار که تصمیم بر تخريب آن بسیار جدی شده است، با مقاومت فعالان محیطزیست، منابع طبیعی، پژوهشگران، کارشناسان و اغلب مدیران این بخش توانسته از خطر برهد و همچنان نفس تازه کند تا راندی دیگر و نبردی دیگر.
اینبار ولی ظاهرا راند آخر است و مدیران تصمیمگیر در سطح استان مازندران توانستهاند با چراغسبز برخی از سران دولت در پایتخت، مجوزهای لازم را برای انجام تصمیمی که بیش از یک دهه برای عملی کردن آن روزشماری میکردند، اخذ کنند. اگر چنین باشد و این اتفاق رخ دهد، بیشک یک فاجعه بزرگ در بخش تاریخ پژوهشی منابع طبیعی ایران رقم خواهد خورد، چرا که در بخش منابع طبیعی، هیچ عرصه پژوهشی دیگری در ایران وجود ندارد که قدمت تاسیسش به سال 1310 برسد و در آن درختانی وجود داشته باشد که تا 200 سال از عمرشان بگذرد. با این وجود، دلیل اهمیت حفظ این باغ و حساسیت فعالان این حوزه برای صیانت از تمامیت آن، فقط کارکرد موزهای و دیرینه بودن قدمت برخی از پایههای آن چون بلند مازو، نمدار، توسکا و ممرز نیست. حتی وجود تنها پایه بلوط چوبپنبه در ایران، قدیمیترین پایههای دارتالاب و ژینکو در کشور، 25گونه کاج و حدود 30گونه اکالیپتوس نیز، دلیل حساسیت بیمانند و ارزش والای این باغ نیست. از همینرو، به فرض اگر این باغ به عنوان یک اثر ملی به شماره 17795 در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشور ثبت هم نمیشد، باز هم چیزی از ارزشهایش کم نمیکرد.
پس دلیل برتریهای بیمانند این عرصه 35 هکتاری چیست؟ آیا اینکه باغ نوشهر تنها مکانی در جهان است که دو گونه جدید و منحصر به فرد، یعنی اسپیره نوشهری و افرای مازندرانی بهطور همزمان در آن زیست میکنند، میتواند دلیل اهمیتش باشد؟
راست این است که پاسخ همچنان منفی است! همه مولفهها و اختصاصات یاد شده، البته اهمیت دارد و هر یک از آنها شاید به تنهایی میتوانست حیات چنین پردیسی را برای همیشه در هر کشوری تضمین کند، اما در ایران و برای ما پژوهشگران و کارشناسان این حوزه، باغ گیاهشناسی نوشهر سمبل هویت، استقلال، اهمیت و شخصیت اجتماعیمان است. آن عرصه 35 هکتاری باید حفظ شود تا مشخص شود که در ایران، منابع طبیعی و پژوهشگرانش حرمت دارند و هرگز منافع معنوی آنها در پای احداث یک جاده کمربندی که میتوان به راحتی و با احداث یک پل هوایی یا مسیری در جنب باغ، جایگزینش کرد، قابل معاوضه نیست. باغ نوشهر باید بماند تا جهانیان و فرزندان این آب و خاک بدانند که وجود اصل 50 قانون اساسی ما، صرفا یک ژست محیطزیستی نبوده و نخواهد بود.
برای همین است که اگر این اتفاق شوم بیفتد، ما هرگز مسوولانی که حاضر به امضا و پذیرش چنین تخريبي شدند، چه در داخل وزارت جهاد کشاورزی و چه در خارج از آن را نخواهیم بخشید و این لکهتیره تا ابد جامعه منابع طبیعی ما را سیاهپوش خواهد کرد.
و برای همین است که اینک چشم امید همه فعالان این حوزه به مقام معظم رهبری دوخته شده تا ایشان با درایتی که همواره در بزنگاههای حساس از تاریخ منابع طبیعی و محیطزیست از خود نشان دادهاند (مانند فرمان توقف طرح مخرب باغ شهر)، اجازه ندهند تا این سرمایه معنوی و میراث گرانقدر منابع طبیعی کشور مورد تعدی جبرانناپذیر قرار گیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.