بررسی سرفصلهای جدال وزیر دفاع تازه آمریکا با جمهوریخواهان
سرباز متفاوت «پنتاگون»
حمیدرضا آریانپور/عكس: AP
پرسشهای نمایندگان سنای ایالاتمتحده در کمیته نیروهای مسلح از همکار پیشین خود، سناتور چاک هیگل نامزد وزارت دفاع آمریکا، مقدمهای خندهآور بود بر دورهای تازه در دیپلماسی نظامی-سیاسی واشنگتن با ریاست مردی متفاوت بر نیرومندترین ارتش دنیا. دورهای که گرچه شاید بهدلیل ساختار نظام آمریکا تفاوت چشمگیری با دوران سررشته داری جمهوریخواهان نداشته باشد اما روزهای پرسیدن سوالات ممنوع خواهد بود. پیشینه متفاوت هیگل، مواضع چالشبرانگیز او برای آینده و سوالاتی که پیرامون او و این پیشینه و موضع در رسانههای آمریکا و جهان مطرح شده را میتوان با سرخطهای زیر بررسی کرد. این شرایط ادامه نمایشی است که از چهارسال پیش آغاز شده و آن رویارویی جمهوریخواهان با تفاوتهای اوباماست. تفاوتی که اکنون در گزینش او در پنتاگون خودنمایی میکند. نامزد اوباما برای ریاست بر پنتاگون بیش از هر چیز در موضوع مناسبات با اسراییل، برنامههای هستهای ایران و کاهش بودجه پنتاگون با جمهوریخواهان درگیر است. جمهوریخواه علیه جمهوریخواه کریس کیلیزا، نویسنده واشنگتنپست، به درستی اشاره میکند که «هیچچیزی- تکرار میکنم هیچچیزی- وجود ندارد که
اعضای یک حزب از آن بیشتر از سیاستمداری که حزب خود را ترک کرده متنفر باشند.» هیگل دقیقا چنین کرده است. او همچنان جمهوریخواه است و با روی کارآمدن تنها وزیر جمهوریخواه کابینه دوم باراک اوباما خواهد بود اما دو موضع او هرگز از خاطر جمهوریخواهان پاک نخواهد شد. اول حمایت غیررسمی او از باراک اوباما در انتخابات سال 2008 است. انتخاباتی که جان مککین جمهوریخواه را به سنا بازگرداند. دوم مخالفت او با برخی مواضع جمهوریخواهان در جنگ عراق. هیگل در سال 2006 افزایش تعداد سربازان آمریکایی در عراق را خطرناکترین اشتباه سیاست خارجی آمریکا از زمان جنگ ویتنام دانست. حرفی که در جلسه سنا بحثی طولانی و بینتیجه را بین او و دوست سابقش سناتور مککین باعث شد. این دو کافی است برای حملات وحشتناک جمهوریخواهان علیه هیگل. همزمان با حضور هیگل در سنا، کمیته ملی حزب جمهوریخواه آمریکا با صدور بیانیهای اعلام کرد که او گزینه مناسبی برای تصدی وزارت دفاع نیست. تحت ماده دو از بخش دوم قانون اساسی آمریکا، سنا مسوولیت دارد در مورد مقامات ایالات متحده که از سوی رییسجمهوری نامزد میشوند، نظر مشورتی داده و رضایت خود را اعلام کند، اما در جلسه روز
جمعه سنا تقریبا هیچ سخنی از چالشهای مهمی که آمریکا در سالهای آینده با آنها روبهرو خواهد شد نرفت. در عوض جمهوریخواهان با نشان دادن افراط در محافظهکاری و هیگل با پاسخهای مبهم، وقت را سپری کردند. هیگل در طول جلسه چنان که باید نتوانست به پرسشهای اغلب ابلهانه و از پیش معلوم جمهوریخواهان پاسخ دهد. سوالاتی که جرج زورنیک، در نوشتهای در تایم با عنوان«مضحکترین سوالات از چاک هیگل» آنها را به تمسخر گرفته است. پاسخ به پرسشهایی اینگونه البته دردسرساز بودند، درست همانطور که سناتور مک کاسکیل به خبرنگار انبیسی، گفت:«برای هیگل سوال پرسیدن راحتتر از جواب دادن است.» اما با توجه به حمایت تمامقد دموکراتها از او، ریاست پنتاگون برای اوست. هیگل چنان متفاوت است که مایکل کوهن در مقالهای در گاردین رفتار جمهوریخواهان با نظرهای متفاوتی مانند عقاید هیگل را نوعی«مک کارتیسم مدرن» میداند، اما به هر حال با وجود حمایت افراد سرشناسی مانند توماس فریدمن، کالین پاول و سناتور چارلز شومر که نظرات تعیینکنندهای دارد، هیگل خوششانس میماند. جمهوریخواهان واقعا با هیگل مشکل دارند اما با توجه به چند نکته نهایتا چارهای جز کوتاه
آمدن نخواهند داشت. اول حمایت تمام دموکراتها، دوم اکثریت داشتن دموکراتها در سنا، سوم درگیری کافی با دموکراتها بر سر پرتگاه مالی و سقف بودجه. دشمن لابی اسراییلی هیگل که با وجود همه مخالفتها رییس آینده پنتاگون خواهد بود، در چهارسال پیشرو با چالشهایی در جنوب شرق آسیا، خاورمیانه و شمال آفریقا روبهرو خواهد بود اما آنچه در جلسه سنا شنیده شد، بارها و بارها، نام اسراییل بود. در این جلسه 136 بار نام اسراییل شنیده شد. در حالی که واژههای افغانستان، القاعده و مالی به ترتیب 27، 2 و یک بار بر زبانها آمدند. اوباما که سردترین مناسبات ممکن را با تلآویو داشته، حالا با انتخاب چاک هیگل باردیگر رودرروی نومحافظه کاران و لابی اسراییلی قرار گرفته است. آمدن هیگل چنانکه در رسانههای آمریکا نمود دارد، چراهای تازهای را به سیاستگذاری ایالات متحده راه داده است. به قول جیم تلنت، نویسنده نشنال ریویو، آمریکا همیشه با«کمکهای جنسی به اسراییل، همکاری با اسراییل درباره مسایل دفاعی و اطلاعاتی، پشتیبانی علنی از استراتژیهای اصولی اسراییل در رابطه با فلسطینیان، تضمین آشکار وجود کشور یهودی، اقدام همیشگی برای جلوگیری
از انزوای بیشتر جهانی اسراییل و کاهش دادن سطح خطرات پیش روی اسراییل»، تعهد خود را به تل آویو نشان میداده است، اما این روزها با انتخاب هیگل برای نامزدی مهمترین پست کابینه، درستی این سیاستها از سوی تحلیلگران رسانهها مورد تردید قرار گرفته است. هیگل در پاسخ به پرسشهای نمایندگان راستگرای سنا گرچه گفته:«اطمینان خاطر حاصل میکند که دوست و متحد آمریکا، اسراییل، برتری نظامی خود را در منطقه حفظ کند.» اما نقد خود بر لابی حامی اسراییل را پس نگرفته است. او در جواب به سوالی درباره اشاره یکی از کتابهایش به ارعاب تصمیمگیرندگان سیاسی در کنگره آمریکا به وسیله«لابی یهودی» گفت:«پیش از این گفته بودم که از کاربرد لفظ لابی یهودی متاسفم. باید میگفتم لابی طرفدار اسراییل.» پافشاری راستگرایان سنا بر حمایت بیقید و شرط از اسراییل، در پرسشهایی نمایان شد که مایکل کوهن، نویسنده گاردین، آنها را اینچنین به سه بخش احمقانه تقسیم میکند:«1- آیا اسراییل کشوری مهم است یا مهمترین است؟ اگر پاسخ شما مورد نخست است لطفا توضیح بدهید که چرا از مهمترین متحد آمریکا حمایت نمیکنید؟ 2- چرا شما همانطور که ما فکر میکنیم فکر نمیکنید که ایران
رقیب نظامی ایالات متحده است؟ 3- بگذارید برای شما بیشتر از اهمیت امنیت ملی بگوییم.» کوهن مینویسد:«کمدیترین لحظه روز، زمانی بود که سناتور لیندسی گراهام از هیگل پرسید آیا شما همانگونه که چندسال پیش ادعا کردهاید همچنان باور دارید که آنچه لابی یهودی مینامید باعث میشود سناتورهای آمریکایی گهگاه کارهایی انجام دهند که به ضرر سیاست خارجی ایالات متحده است؟ هیگل باید میگفت: بله و این سوال خود بهترین نمونه است.» ربکا ویلکومرسون در کریستین ساینس مانیتور مینویسد:«هراس واقعی سازمانهای مدافع اسراییل، استقلال مواضع هیگل درباره موضوعات وابسته به اسراییل است، از ایران گرفته تا فلسطین.» به این ترتیب و با وجود حمایت کامل دموکراتها از هیگل کمیته روابط عمومی آمریکا و اسراییل، آیپک، ترجیح داده که چندان خود را درگیر نکند. در چنین شرایطی آیا این پیشینه و مواضع هیگل و سوالاتی که در رسانهها پیرامون اسراییل مطرح شده، میتواند تلآویو را در برابر شهرکسازیهای غیرقانونی، تخریب خانههای فلسطینیان و کشتن افراد غیرنظامی پاسخگو کند؟ دور از ذهن است اما صرف روی کارآمدن کسی مانند هیگل و عقبنشینی نسبی لابی اسراییلی گام خوبی در
فضای سیاسی آمریکاست. ویلکومرسون در جای دیگری از مقاله خود در کریستینساینس مانیتور مینویسد:«انتقادات عمیقتر از نقش آمریکا در حمایت از اشغال اسراییل قدم خوب دیگری پس از تایید هیگل است؛ قدمی که سیاستهای آمریکا در مورد حقوق بشر را بهطورعام و حقوق فلسطینیان را بهطورخاص اولویتبندی میکند.» اما موضوع دیگری که به نوعی با موضوع اسراییل پیوند میخورد ایران است. موضوع دیگری که هیگل در آن پیشتر متفاوت ظاهر شده و اکنون تلاش میکند جمهوریخواهان را مطمئن از برخورد با تهران کند. هیگل در سخنان خود در سنا گفت:«من کاملا به هدف رییسجمهوری برای پیشگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای متعهد هستم و همانطور که بارها گفتهام، باید همه گزینهها را برای رسیدن به این هدف درنظر گرفت.» اما او پیشتر با حمله یکجانبه آمریکا یا اسراییل به ایران مخالفت کرده و خواهان دعوت از ایران برای پیوستن به گفتوگوهای صلح در افغانستان شده بود. از این رو بود که نام ایران هم در جلسه سنا 135 بار تکرار شد. به این دلایل و دلایل از پیشگفته شده تلآویو و حامیانش به هیگل میتازند اما چنان که گفته شد او چهارسال مرد نخست پنتاگون خواهد بود.
اصلاح بودجه پنتاگون اما جمهوریخواهان از زاویهای دیگر نیز از هیگل در هراسند و آن بحث کاهش بودجه نظامی آمریکاست. هیگل 66 ساله که نخستین سرباز جنگ ویتنام است که به وزارت دفاع میرسد در پی کاهش بودجه پنتاگون به نحوی متفاوت از آن چیزی است که جمهوریخواهان میخواهند. بودجه نظامی آمریکا نزدیک به 20درصد کل بودجه بیش از 640 میلیارددلاری این کشور است و در شرایطی که کسری شدید بودجه گریبانگیر اقتصاد آمریکا شده، پنتاگون هم مانند بسیاری دیگر از بخشهای دولتی ناچار به کاهش بودجه است. بسیاری از جمهوریخواهان کاهش 55 میلیارددلاری بودجه پنتاگون را فاجعهبار میدانند، اما با توجه به خروج آمریکا از عراق و برنامه خروج از افغانستان بهنظر میرسد که هیگل با مشکلی در بودجه مواجه نخواهد شد. ایالات متحده که چهاردرصد جمعیت دنیا را دارد، 42درصد هزینههای نظامی جهان را خرج میکند و تغییر هرچند اندک این رویه تفاوت دیگری برای هیگل خواهد بود. روزنامه هافتینگتونپست در نوشتهای میآورد:«از سال 1952 که جمهوریخواهان رییسجمهوری را با متهمکردن دموکراتها به نرمش برابر کمونیسم بردند، آمرانه از بودجههای عظیم دفاعی حمایت
کردهاند. باراک اوباما نخستین رییسجمهوری در 60 سال گذشته است که اعتبار قابلبحثی در زمینه امنیت ملی دارد.» حالا گویا ممکن است هیگل روند 63 سال گذشته را تغییر دهد. چنان که فیلیس بنیس میگوید:«در دنیای ایدهآل، ممکن بود نامزد بهتری از چاک هیگل برای وزارت دفاع آمریکا داشته باشیم، اما در دنیای واقعی، او انتخاب پراگماتیک است که میتواند با افزایش هزینههای دفاعی و لابی قدرتمند اسراییلی و شیفتگان جنگ رویارو شود.» اما لس آنجلس تایمز، لقبی را به چاک هیگل میدهد که برای وزیر دفاع ایالات متحده آمریکا اندکی غریب بهنظر میرسد. اگر هیگل در سال 2017 شایسته این لقب باشد، واقعا تفاوتی بزرگ خواهد بود. دویل مک موناس، نویسنده این روزنامه، او را ضدجنگ میداند:«هیگل که دوبار در جریان جنگ ویتنام مجروح شده است، میگوید من پیامد رنج و وحشت جنگ را دیدهام. من همیشه این سوال را میپرسم که آیا کاری که انجام میدهیم ارزش قربانیکردن را خواهد داشت؟ چون قطعا قربانیانی خواهند بود. من امیدوارم که اگر افتخار خدمت به عنوان وزیر دفاع را پیدا کنم، کسی در پنتاگون مسوول باشد که واقعیات و نتایج جنگ را درک میکند.» این لحن آشکارا با لحن
وزیران پیشین متفاوت است اما مهم اقدام عملی در این جهت است. باید منتظر ماند و دید. هیگل در یک نگاه چارلز تیموتی چاک هیگل، متولد چهارم اکتبر 1946 میلادی در ایالت نبراسکاست. او به دلیل اقدامات خود در پیادهنظام جنگ ویتنام که داوطلبانه به آنجا رفته بود دارنده دو مدال«قلب ارغوانی» است. او که نشان سپاس ارتش، صلیب رشادت ویتنام و مدال پیاده نظام رزم را هم به دست آورده، گروهبان ارتش است. هیگل پس از پایان جنگ به سیاست و تجارت روی آورد. شرکت ونگارد سلولار را تاسیس کرد، رییس بانک سرمایهگذاری مک کارتی و مدیر عامل شرکت سیستمهای اطلاعات آمریکا شد. در سال 1996 برای نخستینبار و در سال2002 برای بار دوم سناتور ایالت نبراسکا شد. در سال 2008 از سنا بازنشسته شد و اکنون استاد دانشگاه جرجتاون، رییس شورای آتلانتیک و از روسای هیات اطلاعاتی مشاور رییسجمهوری است. او در سالهای گذشته در مراسم جشن هالووین به شکل شخصیتهایی چون جوبایدن، جان مککین و کالین پاول درآمده است!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.