خريد مقالات «آي اس آي»
سعید ارکان زاده یزدی
در سراسر خیابان انقلاب، درست روبهروی دانشگاه تهران با آن سردر معروف و افتخارآمیزش، تا چند ماه پیش، دادزنها فریاد میزدند: «پایاننامه، پروپوزال». حالا این روزها دادزنها فریاد میزنند: «پایاننامه، پروپوزال، آیاسآی». منظورشان از آیاسآی، مقالات علمی نمایه شده در مجلات عضو موسسه اطلاعات علمی یا ISI (Institute for Scientific Information) است که از 50 سال پیش بنیان گذاشته شده و تاکنون بیش از 14 هزار مجله علمی، با موضوع علوم انسانی تا رشتههای مهندسی و پزشکی، در سرتاسر جهان عضو این موسسه هستند. چاپ یک مقاله علمی در مجلهای عضو ISI - که در اصطلاح به مقاله ISI معروف است- اعتبار علمی بسیار زیادی برای نویسنده مقاله و ارتقای رتبه برای استادان دانشگاه در پی دارد. اما مثل بسیاری از مسایل دیگر، چاپ مقاله ISI دستخوش بازیها و تقلبها و ظاهرسازیهای عجیب و غریب شده است؛ تعدادی از استادان دانشگاه را میشود دید که میگویند 50 یا حتی 100 مقاله ISI چاپ کردهاند. مقاله علمی معمولی حاصل یک پژوهش است و به طریق اولی، یک مقاله ISI نتیجه یک پژوهش بسیار جدی و وقتگیر. یک استاد دانشگاه، هرچند هم تمام وقت شبانهروزش را روی
پژوهش بگذارد، چطور میتواند در میانسالی 100 یا حتی 50 مقاله واقعی، آن هم در مجلات ISI چاپ کند؟ مقاله ISI باید یک ساختار مشخص داشته باشد و در طول زمان، پژوهشگر میتواند با رعایت استانداردهای این ساختار، راحتتر پذیرش مقالهاش را بگیرد. برخی اعضای هیات علمی، یک پژوهش را چند تکه میکنند و برای هر تکه یک مقاله ISI مینویسند یا اینکه پایاننامههای دانشجویانشان را با ساختار مقالات ISI منطبق میکنند و با این حربهها از مجلات کممایهتر ISI پذیرش میگیرند و تعداد مقالات خود را بیشتر میکنند؛ یعنی به جای اینکه به نفس پژوهش توجه کنند، به دنبال بالاتر بردن رقم مقالههایشان هستند و از همین ارقام هم برای خود اعتبار کسب میکنند. مثلا میگویند فلان استاد، «100 مقاله ISI چاپ کردهاند و این نشان میدهد که چقدر استاد گرانقدری هستند». کمیتگرایی، خالی شدن مقالات علمی از محتوای واقعی و نهایتا بازی با اعداد، کار را به جایی میرساند که حالا میبینیم روبهروی دانشگاه تهران، دادزنها فریاد میزنند: «آیاسآی، اکسپت». آنها به شما تضمین میدهند که مقالهتان را در یک مجله نمایه شده در ISI به چاپ برسانند و پولش را میگیرند. مصیبت
بزرگتر این است که در این میان، تشخیص سره از ناسره بسیار سخت است و استادانی که یک عمر در پژوهشگاهها و آزمایشگاهها عمر خود را برای کار علمی گذاشتهاند و اتفاقا مقالات ISI زیادی نیز دارند، میبینند که چطور با حیثیت علمی آنها بازی میشود و کسانی پیدا میشوند که با تجربه و دانشی بسیار کمتر، مقالات بسیار بیشتری از آنها دارند و بیشتر قدر میبینند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.