اجراهای بینالمللی جشنواره فجر حاشیهساز شد
جنجال «دزدمونا»
شرق : در حالی که آثار قوی و حرفهای هنرمندان ایرانی به دلیل اشکالات ممیزی، بخشی یا تمامی آنها از گردونه جشنواره و اجرای عمومی حذف میشوند؛ محتوای برخی آثار ضعیف خارجی اجرا شده در سیویکمین دوره از جشنواره، شگفتی منتقدان و اهالی تئاتر را برانگیخت. دو نمایش «دزدمونا» کاری از استرالیا و «هتل باشکوه» از کرهجنوبی برای برگزارکنندگان این جشنواره دردسرساز شدند و این دو اثر که به لحاظ مضمون و نوع اجرا در حد اجرا در جشنواره تئاتر فجر نبودند، خطوط قرمز ممیزی را هم رد کرده بودند؛ نکتهای که البته «علیاکبر ترخان» سرپرست امور بینالملل مرکز هنرهای نمایشی آن را تکذیب کرده است. این دو نمایش با مضامین مغایر قوانین و عرف تئاتر در ایران روی صحنه جشنواره رفته در حالی که معاون امور هنری بر متفاوت بودن و بالا بودن کیفیت به لحاظ مضامین مذهبی و ملی در اجراهای جشنواره تاکید دارد.
نمایش «دزدمونا» کاری از گروه تئاتر کروپکا استرالیایی بود. این نمایش تکپرسوناژی که روایتی فمینیستی از روایت نمایش اوتللوی شکسپیر بود، تلاش دزدمونا کاراکتر این نمایش را برای قربانی نشدن به تصویر میکشید. اثری که بر پایه حرکت بدن و دیالوگ تنظیم شده بود. نمایش که با استقبال تماشاگران روبهرو شد به دلیل نبود زیرنویس و بروشور نتوانست با مخاطب ارتباطی برقرار کند. نکتهای که باعث تعجب تماشاگران در اجرای این نمایش بود، این است که کاراکتر مومیایی شده در تور، زمانی که آن تور را باز میکند لباسی حریر برتن داشت و کلماتی را به زبان میآورد که در شأن اجرای عمومی در ایران براساس معیارهای شورای نظارت و ارزشیابی نبود. البته به نظر میرسد بازیگر این نمایش در اصلِ نمایشنامه، برهنه بوده و این لباس حریر نیز به دلیل اجرا در ایران در نظر گرفته شده است، اما مشخص نیست که شورای نظارت و ارزشیابی که سال گذشته و همین سال جاری چندین نمایش ایرانی را به بهانه استفاده از کلماتی که از آنها تعبیر کلمات اروتیک و مستهجن میشد از نیمه راه اجرا یا پیش از آن متوقف کرد، چطور با دیدن این فیلم مجوز اجرا در جشنواره را صادر کرده است.
نمایش«هتل باشکوه» نوشته لاون مولر و با کارگردانی چونگیا پارک از کشور کرهجنوبی نمایش دیگری بود که در تالار وحدت روی صحنه رفت و واکنشهایی را به دنبال داشت. این نمایش که کاری از گروه تئاتر «چو این» است، درباره چهار زن به نامهای کیومسون، اوکدونگ، سونهی و بوبای است که در زمان جنگ کره و ژاپن مورد تعرض سربازهای ژاپنی قرار میگیرند. این زنها که در جایی نگهداری میشوند در انتظار پایان جنگ هستند؛ جنگی که انگار تمامی ندارد. این نمایش 120دقیقهای روی چهار تختخواب اجرا شده و دیالوگ و حرکت (act) بازیگران درباره تجاوز است. «هتل باشکوه» از واقعه تاریخی که در آن دو هزار زن کرهای مورد تعرض ارتش ژاپن قرار میگیرند گرفته شده است. اما نمایش آن با شکلی که در تالار وحدت به صحنه رفت، باز مخاطبان تئاتر را دچار شگفتی کرد که کلمه تجاوز و تعرض از نمایشهای ایرانی حذف میشود. این دو تئاتر به لحاظ کیفی در حد جشنواره نبودند، اجراهایی بودند که بیشتر به درد جشنوارههای تجربی و اجراهای کارگاهی میخوردند و مناسب شرکت در جشنواره نبودند؛ نکتهای که در این میان به نگاه مسوولان برگزاری نمایشگاه نیامد و از چشم منتقدان پنهان نماند. برخی رسانههای اصولگرا با وجود حضور نمایندهشان در اجرای این نمایشها تنها به ذکر این موضوع پرداختند که این نمایشها در حد جشنواره نبودند و به لحاظ کیفی مشکلاتی داشتند. اما به نظر میرسد مرکز هنرهای نمایشی قصد دارد پشت انتخابهای خود بایستد. علیاکبر ترخان سرپرست امور بینالملل مرکز هنرهای نمایشی با رد برخی نکات گفته شده درباره این نمایشها در گفتوگو با ایسنا گفته است: «تمام گروههای خارجی نهایت همکاری را با ما داشتهاند و هر آنچه که از سوی شورای نظارت و ارزشیابی به آنها اعلام شده انجام دادهاند. بنابراین همه این نمایشها با رعایت موازین فرهنگی ما روی صحنه رفتهاند اما به هرحال اجرای تئاتر زنده است و ممکن است در طول اجرای نمایش اتفاقات پیشبینی نشدهای رخ بدهد.»ترخان «نمایش هتل باشکوه» را اثری اروتیک ندانسته و گفته است: ««هتل با شکوه» اثر کرهجنوبی یک مستند تراژیک بود و به شکنجههایی میپرداخت که زنان کرهای در طول جنگجهانی دوم متحمل شده بودند. این نمایش نه تنها اروتیک نبود بلکه اثری کاملا تکاندهنده و انسانی بود که به خوبی توانست با تماشاگران ایرانی ارتباط برقرار کند و تعدادی از تماشاگران با بغض سالن را ترک کرده بودند.»
به گفته مسوول امور بینالملل مرکز هنرهای نمایشی، «دوستان شورای نظارت و ارزشیابی با دقت، نمایشها را نظارت کرده بودند و همه آثار پیش از اجرا بازبینی شده بودند. از سوی دیگر گروههای خارجی همکاری بسیار خوبی با ما داشتند و کاملا به فرهنگ و شوونات ما احترام گذاشتند.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.