|

یک شعر از « کارن سوانسون» و پاسخ این شاعر آمریکایی به دو سوال «شرق»

سوار تاکسی در اصفهان

فریده حسن‌زاده

نام کارن سوانسون KAREN SWENSON در فهرست چهره‌های ماندگار شعر آمریکا، ثبت شده است. وی خاطرات خود را از سفر به ایران، در سال 1353 در «نیویورکر» و مجله نشنال جغرافی، به چاپ رسانده است. او که درآن زمان با تدریس در کشور‌های مختلف ایالات متحده، زندگی خود و پسرش را می‌چرخاند، هرازگاهی به دعوت انجمن‌های فرهنگی برای شعرخوانی، به کشورهای دیگر سفر می‌کرد. سفر به ایران، به دعوت انجمن فرهنگی ایران و آمریکا صورت گرفت. کارن بعد از شعرخوانی در تهران با اتوبوس به اصفهان، قم، کرمان، ماهان و بم رفت. به اعتقاد او اصفهان زیباترین شهر جهان است؛ شهری با ویژگی‌ها و اصالت‌های شهری همچون فلورانس ایتالیا.

شعر «چادر» حاصل سفر او به اصفهان است:

سوار تاکسی در اصفهان

بیگانه با زبان هم، میان ما تنها پرده سکوت

همچون چادری که او با آن

سخت رو گرفته است

در گذر از پل الله‌وردیخان که دالان‌هاش

پیدا و پنهان می‌دارد منظر

پرندگان پر کشیده در غروب را

ما یکدیگر را برانداز می‌کنیم

او زنی را می‌بیند با چهره‌ای ککی‌مکی

که گیسوانش را باد آشفته کرده است

دستش را از جلوی مرد بغل دستی، رد می‌کند

و شیشه پنجره را بالا می‌کشد به خاطرِ من

وقت ِ پیاده شدن از تاکسی

در را برایش نگه می‌دارم

تا چادرش را جمع کند

پرده سکوتِ ما

چادر می‌لغزد

پایینِ آن چشم‌ها، گرم، همچون آلوهای رسیده

لبخندی نقش بسته است

بارقه آشنایی

درخشان در بافتِ سکوت

همچون سنجاقِ سینه خورشید

دو سوال درباره ادبیات و سیاست

او در مورد سیاست می‌گوید: درست است که اختلاف میان هنرمندان و دولتمردان آمریکایی، روز به روز عمیق‌تر می‌شود، اما در سال‌های اخیر، شاهد نفوذ افکار و آرای هنرمندان، بر سیاست‌های دولت هستیم. مخالفت «سام همیل» با دولت بوش و راه‌اندازی سایت رو به گسترش اشعار ضد جنگ، نمونه‌ای از این تاثیرگذاری است. جریان آرامی است که از جنگ ویتنام شروع شده و امیدواریم روزبه‌روز، اثر بیشتری داشته باشد. وی می‌افزاید: من به‌عنوان عضو فعال انجمن قلم، همه اعلامیه‌هایی که در مخالفت با سیاست‌های دولت آمریکا علیه کشورهای درحال توسعه صادر می‌شود را امضا می‌کنم و مخالف بی‌چون و چرای جنگ هستم. من معتقدم لشکرکشی به کشورهای خاورمیانه، در نهایت برای به تاراج بردن منابع آنهاست و همه ادعاها برای برگرداندن آزادی و استقلال به این کشورها، یک شوخی کثیف است.

کارن در جواب این سوال که تا چه حد با ادبیات ایران آشنایی دارد می‌گوید: حالاست که نزد شما اعتراف کنم تا چه حد بی‌سوادم! من فقط سه شاعر ایرانی می‌شناسم و البته هنر نمی‌کنم. این سه شاعر در همه جای جهان شهرت دارند: شیخ سعدی، حافظ و عمر خیام. با عمر خیام از بچگی آشنایی داشتم؛ زیرا در موارد فراوان طبقات مختلف مردم از او نقل قول می‌کنند. اما حافظ و سعدی را طی دوران اقامتم در ایران شناختم. به خصوص شعر سعدی در باره آن فیل ـ انسان که گمانم حدود هشتصد سال پیش نوشته شده بود، به راستی اثری مدرن است. من در زندگی‌ام مردان و زنان بسیاری از این فیل ـ انسان‌ها داشته‌ام که آمده‌اند، نمک خورده‌اند و نمکدان را شکسته‌اند و رفته‌اند. نیز من شیفته عاشقانه‌های او هستم. متأسف و شرمنده‌ام که با آثار شاعران معاصر ایران، آشنا نیستم. با اینکه بعد از انقلاب ارتباط فرهنگی ایران و آمریکا قطع شد اما من خودم را مقصر می‌دانم. من باید با مطالعه کتاب و پیگیری از مراجع فرهنگی ارتباطم را با ادبیات ایران حفظ می‌کردم و بر اطلاعاتم در این زمینه می‌افزودم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.