مصر و گزینههای پیشرو
صباح زنگنه . کارشناس امور خاورمیانه
مصر به عقب برنمیگردد چراکه مردم حاضر نیستند از دستاوردهای خود دست بردارند. با این وجود بر اثر تقابل اراده مردم و اراده نیروهای مخالف مردم، معادلهای شکل گرفته که یک سر آن نیروهای حکومت قبلی، سر دیگر آن نیروهایی با تفکرات لاییک یا ناسیونالیستی و در سوی دیگر نیز نیروهای دلگرم به پشتیبانی قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای قرار گرفتهاند. در چنین مجموعهای اصول توافق و اجماع سخت میشود. این تقابلها نتیجه حرکات شتابزده تاریخی اخوانالمسلمین، حزب حاکم مصر است. این حزب تلاش کرد با عجله به اهداف خود برسد و با این عجله خود اشتباهاتی مرتکب شد. یکی از این اشتباهات نوشتن پیشنویس قانون اساسی با جمعی اندک و از طیفی خاص بود. طبعا این امر موجب اعتراض بقیه گروهها و جریانها در مراحل بعدی شد و آنها در تدوین قانون اساسی و رفراندوم قانون اساسی معترض ماندند. اشتباه دیگر تقابل قدرت قوای مجریه و قضاییه بود. قوهقضاییه در مصر سابقهای طولانی در حمایت از منافع ملت و حقوق آنها داشته است، بنابراین چنین تقابلی برای بخشهایی از مردم غیرقابل هضم بوده است. یکی از وظایف قوهقضاییه در فضای سیاسی، نظارت بر انتخابات بوده و از همینرو انعکاس منفی تقابل قوهمجریه و قضاییه را در مقطع انتخابات شاهد بودیم. اشتباه سوم حزب حاکم مصر، تلاش برای حل مسایل از طریق اعمال قدرت خودش بر قانون اساسی بود؛ امری که نیروهای مخالف را نگران جهتگیری حزب حاضر به سمت دیکتاتوری کرد. بنابراین ما شاهد حرکت به سمت دوقطبی شدن جدیتر جامعه مصر هستیم. همچنین نباید این نکته را فراموش کرد که مردم مصر از ترس و نگرانی آزاد شدهاند و از انجام تغییرات در حکومت خسته نمیشوند. در کنار این مسایل آنها نگران بازگشت حاکمیت قبلی هستند و حساسیت بالایی نسبت به این امر دارند. بنابراین مخالفان ترجیح میدهند قبل از سفت شدن ساقه درخت حاکمیت، آن را از بین ببرند و تغییرات مطلوب خود را اعمال کنند. با مجموعه اشتباهات حاکمیت کنونی مصر، طبیعتا قدرتهای منطقهای هم وارد معرکه میشوند. غربیها، اسراییل و کشورهای منطقهای- که نگران قدرت گرفتن اخوان هستند - به سمت نیروهای مخالف دولت متمایل میشوند تا از این طریق امتیازاتی از حکومت موجود بگیرند. همه این مسایل دست به دست هم میدهد تا چهره مصر از شرایط مسالمتآمیز خارج شود. برای رسیدن آرامش به مصر، باید دولت و مخالفان سازوکاری برای رسیدن به اجماع تعریف کنند. در همین راستا برخی از نیروهای ملی و فراحزبی تلاش میکنند این روند را تقویت کنند و به احتمال زیاد مصر به این سمت پیش خواهد رفت و در آینده با تعدیل بخشهایی از مطالبات و خواستههای دو طرف، مصر به سمت آرامشمیرود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.