نوگرايي وحقيقت خاكي
«مجموعه اشعار خسرو گلسرخی»، تازهترین کتابی است که انتشارات نگاه از سری کتابهای مجموعه اشعار شاعران معاصر چاپ کرده است. این کتاب شامل تمام اشعار خسرو گلسرخی، هم آنها که قبلا در دفترهایی مجزا منتشر شده بود و هم اشعار نویافته این شاعر معاصر است. از گلسرخی علاوه بر این اشعار، مقالاتی نیز درباره ادبیات بجا مانده که این مقالات قبلا در دو کتاب به نامهای «دستی میان دشنه و دل» و «من در کجای جهان ایستادهام» توسط کاوه گوهرین گردآوری شده و به چاپ رسیده است.
در سرآغاز مجموعه اشعار گلسرخی، پس از زندگینامه مختصر شاعر به قلم کاوه گوهرین، کتابشناسی آثار او چاپ شده و پس از آن و پیش از شروع شعرها، مقاله بلند خسروگلسرخی به نام «نوگرایی و حقیقت خاکی» آمده است. گلسرخی در این مقاله، نوگرایی را ناشی از برخورد طبقات دانسته و این استنباط از نوگرایی را از آن نوگرایی که زاده سرمایهداری است جدا کرده و نوشته است: «نوگرایی ناشی از برخورد طبقات است در جهتی که کسب حقوق طبقه محروم محرز میشود، البته هر نوگرایی چنانکه امروز در دنیای سرمایهداری مطرح میشود، نمیتواند این استنباط را از نوگرایی دلیل باشد، این نوگرایی مورد نظر، آن نوگرایی بیخصلت طبقاتی، هرز و بدون صفت مشخصه نیست که به صورت مجرد، اشکال تفننی، آبستره و گاه مخدر در دنیای سرمایهداری بروز میکند. در طبقه میرنده، نوگرایی بالنده که زیرساخت طبقاتی دارد، با آن نوگرایی میرنده و مجرد دنیای سرمایهداری که از بیلیاقتی و فربهی اندیشه ناشی میشود و صرفا برای اقلیتی مرفه و بیدرد معنایی به خود میگیرد، فاصله میگذاریم و به آن نوگرایی میپردازیم که با حرکت طبقات محروم برای کسب حقوق خویش، همصداست و با دگرگونی علیه سنتها و چارچوب فرسوده نظام حاکم پیش میتازد.» گلسرخی آنگاه به شرایطی میپردازد که نوگرایی در آن بروز میکند: «نوگرایی همواره در پی زوال و از کار افتادن سنتهای فرهنگی پوسیده و بر هم خوردن تعادل حقوق اجتماعی، در سیر قهقرایی یک جامعه طبقاتی بروز میکند و نضج میگیرد، زیرا که عدم دگرگونی این مقولات در خون و ذهن و جان یک ملت و پابرجایی آن در نظام اجتماعی، چارچوبی را باعث میآید، چارچوبی دربسته، مشخص و جامد و یک بعدی... » گلسرخی در بخش بعدی این مقاله به «زمینهها و لزوم نوگرایی نیما» پرداخته و شعر نیما را براساس زمینههای سیاسی - اجتماعی و طبقاتی عصری که نیما از دل آن پدید آمده تبیین کرده است. مقاله با این جمله تمام میشود: «شعر نیما را خون حمام فین رنگ کرده است...» پس از این مقاله شعرهای گلسرخی آغاز میشود. در پایان کتاب نیز متن دفاعیههای گلسرخی در دادگاه، وصیتنامه شاعر و همچنین یک گفتوگو با او به چاپ رسیده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.