|

منوچهر متکی، وزیر پیشین امور خارجه پیشنهاد داد

گفت‌و‌گو در پایتخت کشورهای طرف مذاکره

شکل‌گیری مذاکرات هسته‌ای بین ایران و طرف‌های دیگر به حدود یک دهه می‌رسد. این مذاکرات که بین ایران و سه کشور اروپایی فرانسه، آلمان و انگلیس (موسوم به EU3) و مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا (خاویر سولانا) در دولت هشتم و اوایل دولت نهم وجود داشت بعدها در قالب جدید گفت‌وگوهای ایران و پنج کشور عضو دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد و آلمان (موسوم به1+5) ادامه یافت. روند مذاکرات مذکور، فراز و نشیب‌های آن و مهم‌تر از همه آسیب‌شناسی در مواضع، رویکردها و اقدامات دو طرف موضوعی است که در جای خود باید مورد مداقه قرار گیرد.

آنچه در این مکتوب کوتاه مدنظر است، اصلی کردن یا برجسته‌سازی موضوعی فرعی به نام «محل مذاکرات» است. در آغاز، این مذاکرات در تهران یا در کشورهای اروپایی طرف مذاکره صورت می‌پذیرفت. ترکیه در سال 1386 در راستای نقش‌آفرینی خود در موضوعات و تحولات منطقه‌ای و البته در رویکردی مثبت به دنبال برگزاری این گفت‌وگوها در آن کشور بود. از این‌رو ترکیه خود با طرفین هماهنگ می‌کرد و نهایتا چند دور از این مذاکرات طی سال‌های گذشته در استانبول برگزار شد.

مدتی قبل، طرف ایرانی در حالی کشور عراق را به عنوان محل مذاکرات ایران و 1+5پیشنهاد داد که مشخص نیست با چه تحلیلی کشوری که هنوز از استانداردهای لازم امنیتی برای چنین اقداماتی برخوردار نیست باید به عنوان محل انجام مذاکرات پیشنهاد شود؟ البته در پی چانه‌زنی و چالش‌هایی یک دور از گفت‌وگوها در بغداد صورت پذیرفت.

اخیرا نیز در خبرها آمده بود وزیر امور خارجه کشورمان در سفر چند روز گذشته خود به مصر بر اساس هماهنگی با دبیرخانه شورایعالی امنیت ملی، پیشنهاد برگزاری گفت‌وگوهای آتی جمهوری اسلامی ایران با 1+5 در قاهره را ارایه می‌دهد در حالی‌که به فاصله کوتاهی، بر اساس خبر خبرگزاری رسمی مصر (الشرق‌الاوسط) و به نقل از یک مقام ارشد دولت این کشور اعلام می‌شود که مصر هنوز درباره میزبانی نشست بعدی مذاکرات هسته‌ای ایران و 1+5 تصمیمی نگرفته است! این مطلب دگربار و به روشنی موید آن‌است که در دیپلماسی نباید به جایگاه کشور چوب حراج بزنیم و پیشنهادهای کارشناسی نشده و غیرهماهنگ با طرف مذاکره خود را اعلام کنیم. بر این اساس توجه به چند نکته ضروری است:

1. مطلب نخست آن‌است که موضوع جدی و مهم مذاکرات هسته‌ای به عنوان یک موضوع مهم و ملی را نباید از دالان پروسه‌های شکلی و نمایشی عبور دهیم.

2- دیگر آنکه داشتن سیاست تبلیغی و تدوین بسته خبری در حاشیه این گفت‌وگوها ضروری است اما باید توجه داشت که هدف از این گفت‌وگوها نیل به تفاهم است نه صرفا تبلیغات. نگارنده در دیدار چندی پیش خود با آقای وزیر خارجه متذکر شدم که بیان سخنگوی وزارت امور خارجه مبنی بر پخش مستقیم مذاکرات از طریق رسانه‌ها کلامی غیردیپلماتیک و نسنجیده است، ضمن آنکه پذیرش شکست مذاکرات قبل از برگزاری را القا می‌کند.

3-نکته دیگر آن‌است که در ارایه هر پیشنهادی ابتدا باید از کانال‌های دیپلماتیک موافقت قبلی طرف‌های دیگر مذاکره را اخذ کرد و پس از آن به‌صورت علنی و در سطح رسانه‌ها مطرح شود.

4-و کلام آخر آنکه با توجه به شرایط عراق، مصر و حتی ترکیه در پی مواضع مداخله‌جویانه‌اش در مسایل منطقه به ویژه سوریه، اساسا برگزاری نشست‌های کشورمان با 1+5 در خارج از کشورهای مذاکره‌کننده منفعت خاصی برای ما ندارد و بنابراین بهترین محل برگزاری این گفت‌وگوها، پایتخت کشورهای مذاکره‌کننده به صورت تناوبی است. مثلا برای دور بعدی نشست و در رایزنی با خانم اشتون، پاریس، تهران یا پکن پیشنهاد شود.

منبع: وب‌سایت شخصی

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.