مضرات تحریم ایران از نگاه آمریکایی-4
محمد آزاد:در سه قسمت قبلی آمد که تحریمهای ایالات متحده علیه ایران طی سیسال و در چهار دوره هرچه سختتر شدهاند. همچنین اشاره شد بهدلیل زمان دراز وضع تحریمها، تعدد رویههای تصمیمگیری، تعدد اهداف و تعدد بازیگرانی که در تحریم ایران مشارکت دارند، مساله تحریمها با چندین متغیر همبسته است که آن را پیچیده میکند. همچنین در قسمت سوم نویسندگان برپایه واقعیات فوق، به سیاستگذاران ایالاتمتحده توصیه کردند که یک) هدف اصلی خود ا از تحریم مشخص کنند، چون در حالحاضر عملا مشخص نیست تحریم کدامیک از اهداف متعدد خود را دنبال میکند دو) به تصمیمگیران آمریکا گوشزد کردند که «تحریم، سیاستگذاری نیست»، بلکه تحریم «ابزاری» برای پیشبرد مذاکره است و سه) این تصور واهی را کنار بگذارند که تثبیت و تشدید تحریمها آنان را به تمام اهداف خواهد رساند بهویژه بر تصمیم ایران تاثیری خواهد داشت. بلکه باید برنامهای مدون برای کاستن از تحریمها وجود داشته باشد تا مذاکرات به سمت منافع «هر دو طرف» پیش رود، نه فقط ایالاتمتحده و متحدانش، چرا که اصرار بر این امر، بهنحوی طبیعی ایران را در مواضع خود سرسختتر خواهد کرد. حالا گزارش توصیههایی درباره لغو یا تسهیل تحریمها ارایه میکند. ۳) تسهیل یا لغو برخی تحریمها: در این قسمت نویسندگان نه به پیچیدگی و چندگانگی خود تحریمها، بلکه به پیچیدگی لغو و تسهیل آنها اشاره میکنند که به چالشی برای ایالاتمتحده تبدیل شده است. یعنی اگر هماکنون ایران اعلام کند همگی فعالیتهای هستهای خود را متوقف خواهد کرد و سیاست کلی داخلی و خارجی خود را تغییر خواهد داد، ایالاتمتحده هیچ برنامه مدونی برای پاسخ به آن ندارد. اما معضل فقط بیبرنامگی یا عدم اراده نیست. برخی مشکلات حقوقی نیز دستاندرکارند که به برخی اشاره خواهد شد. رییسجمهوری ایالاتمتحده اختیاراتی گسترده در کاستن از تحریمهای هر کشوری، از جمله ایران دارد. تحریمهایی که صرفا بهفرمان ریاستجمهوری و از طریق فرمانهای اجرایی (Executive Orders) بهمرحله عمل درآمدهاند، میتوانند به فرمان شخص ریاستجمهوری نیز لغو یا کاسته شوند. اما اکنون و با پیچیدهشدن روند وضع تحریمها، اختیار مستقیم رییسجمهوری آمریکا دچار محدودیتهای قانونی فراوان شده است. قانون CISADA (قانون جامع تحریم ایران)، که تجارت با ایران را منع میکند، برای لغو یا تعدیل نیازمند تایید کنگره است تا به رییسجمهوری اجازه دخالت در تعدیل آن را بدهد. مضاف بر این، دیدگاه واقعگرایانه این است که مساله روابط ایران و آمریکا، در داخل آمریکا بیشتر سیاسی است تا حقوقی. برای نمونه قانون جامع تحریم ایران، که هسته مرکزی رژیم تحریمی آمریکاست، معیارهایی چندگانه برای لغو تحریمها وضع کرده است. این قانون لغو میشود اگر ۱) رییسجمهوری بتواند کنگره را متقاعد کند تلاشهای ایران برای طراحی، گسترش و تامین سلاح هستهای، شیمیایی/بیولوژیک و موشکهای بالستیک را متوقف کند.۲) ایران از لیست دولتهای حامی تروریسم ایالاتمتحد حذف شود و ۳) ایران هیچگونه خطری برای ایالات و امنیتملی آمریکا و متحدان نداشته باشد. رییسجمهوری صلاحیت تایید مسایل فوق و در نتیجه لغو تحریمها را دارد، اما بهاحتمال اگر چنین تصمیمی بگیرد با مخالفت جدی در کنگره مواجه خواهد شد. بسیاری از اعضای کنگره هنوز بر این باورند که نه تنها تحریمهای کنونی باید پابرجا بماند بلکه حلقه آن هر روز باید تنگتر شود. هدف این دسته نه دستیابی به یک توافق با ایران، بلکه برخورد با ایران است. مضاف بر این اهداف چندگانه تحریم، تسهیل آنها را دشوار میکند. حتی اگر ایران و آمریکا بر سر مساله هستهای به توافق برسند بسیاری از تحریمها باقی خواهند ماند، چرا که به دلایلی غیراز مناقشه هستهای وضع شدهاند. این امر برای مذاکرات بسیار مخرب است، چرا که انگیزه ایران برای همکاری هستهای را بهشدت کاهش میدهد و چنانچه قبلا آمد امری طبیعی است. تنها دولت ایالاتمتحد و متحدانش نیستند که به منافع ملی خود میاندیشند، بلکه ایران نیز چنین میکند. نویسندگان میگویند اکنون تفسیری به غایت افراطی (مثلا خود قانون CISADA) از تحریم ایران باب شده است، که اگر بخواهیم بر مبنای آن پیش رویم، ایران باید کل سیاست خارجی، سیاست داخلی خود را تغییر دهد تا تحریمها لغو شود و این سنگ راه مذاکره و توافق است و توهمی بیش نیست. در نهایت گزارش به این نکته اشاره میکند که تحریمهای ایالاتمتحده با همکاری دیگر دولتها و صدور قطعنامههای سازمانملل عملی شده است و نظر به سرمایه سیاسی که آمریکا در راه رسیدن به این اجماع خرج کرده است، باید برای لغو تحریمها نیز نظیر همین هزینه را در نظر بگیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.