تئاتر شهر در میانه جشنواره تئاتر فجر ۴۰ساله شد
جشنواره بیرونق
عکس: مهدی حسنی، شرق
فرزانه ابراهیمزاده: سیویکمین جشنواره بینالمللی فجر در چهلمین جشن تولد تئاتر شهر در حالی به نیمه خود میرسد که این دوره برخلاف نظر مسوولان و برگزارکنندگان آن بر جوانگرایی نتوانسته است نظر موافق مخاطبان و منتقدان را به خود جلب کند. هر چند که این نظر را میتوان به بخش بینالملل جشنواره هم تعمیم داد اما آنچه به آن پرداخته میشود تنها اجراهای بخش داخلی یعنی مسابقه تئاتر ایران و بخش تجربههای نو است.
هفتم بهمنماه سالروز افتتاح مجموعه تئاتر شهر است؛ مجموعهای که مهمترین مرکز تئاتری کشور است و شاید میشد مراسم شایستهای برای ورود به چهارمین دهه زندگیاش گرفته شود. اما این روزها میزبان جشنوارهای است که تا هفتمین روز چندان در خور پیشانی تئاتر کشور نبوده است.
نزدیک به 10 روز پیش بود که دبیر سیویکمین جشنواره تئاتر فجر درباره جوانگرایی و آکادمیک بودن این دوره صحبت کرد اما هفت روز از این دوره از جشنواره گذشته و هنوز کاری که بتواند مخاطبانی که ساعتها در صف میایستند تا بلیتهای جشنواره را بخرند و کارها را ببینند در این دوره به نمایش در نیامده است. یکی، دو نمایشی نیز که قبل از آغاز جشنواره به نظر میرسید بتواند رضایت مخاطبان را جلب کند ارایه قابلقبولی نداشت. در سالهای پیش با همه کموکاستیهایی که در جشنواره بود یکی، دو اجرا بود که بتوان آنها را اجراهای شاخصی دانست و به آنها به عنوان آثار قابل تامل چشم دوخت و بهخصوص در چشمانداز منتظر اجرای عمومی آنها ماند اما در این دوره کارهایی که برای بار اول در بخش مسابقه تئاتر ایران شرکت کردهاند آثار شاخصی نبودند و نتوانستند پرونده قابلقبولی برای این دوره از جشنواره به وجود بیاورند به طوری که بسیاری از تماشاگران نیمه اجرا سالن را ترک کردند. رسمی که در دورههای قبلی کمتر دیده شد که کسی میانه اجرایی در تالار قشقایی یا چهارسو که تماشاگر امکان جابهجایی زیادی ندارد آن را ترک کند. هر چند حمید شاهآبادی، معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی که معتقد است این جشنواره از کیفیت بالایی برخوردار است در مواجهه با پدیده ترک کردن سالن توسط تماشاچیان به خبرنگاران گفت: «شاید این موضوع به خاطر فشردگی جدول اجرای نمایشهاست و برخی تماشاگران چون حیفشان میآید نمایش بعدی را از دست بدهند، در دقایق پایانی اجراها سالن را ترک میکنند تا به اجرای بعدی برسند؛ اما اینکه این موضوع به خاطر کیفیت پایین جشنواره است یا خیر، در پایان جشنواره مشخص میشود.» البته شاهآبادی که در گفتوگویی دیگر سه دوره جشنوارهای که خودش برگزار کرده را از همه دورهها بهتر میداند از این دوره از جشنواره دفاع کرده و گفته است: «اینکه جشنواره امسال نسبت به گذشته افت داشته یا نه را باید آمارها در پایان جشنواره نشان بدهند ولی اینکه تماشاگران با تشک در حاشیه سالنهای محل اجرای نمایش به تماشای اجراها مینشینند، نشان از اقبال مخاطبان به جشنواره است.»
موضوعی که معاون هنری بعد از سه دوره برگزاری جشنواره به آن توجه نکرده است این موضوع است که پر شدن سالنها در دوران جشنواره نشانه اقبال به کار نیست چون مقدار زیادی کارت میهمان به گروههای تئاتری و رسانهها داده شده است و بخشی نیز بلیتهایی است که به طور رایگان در اختیار برخی از دستگاهها قرار میگیرد. این موضوع وقتی در مورد سالنهایی با ظرفیت مثلا 170نفره چهارسو و قشقایی مطرح میشود بهطور قطعی بلیتی فروخته نشده است. سالنهای بزرگ نیز بیشتر به گروههای خارجی اختصاص داده شده است و این تئاترها با همه ضعف و قوتهایشان همیشه مخاطبان خودشان را دارند.
در این دوره از جشنواره در بخش تجربههای نو که به اجراهای اول و دوم کارگردانان اختصاص دارد صحنههای بزرگی چون تئاتر شهر در اختیار جوانانی قرار گرفته است که تاکنون نامی از آنها در عرصه این هنر شنیده نشده است. در حالی که بسیاری از بزرگان تئاتر کشور چه در عرصه نویسندگی و چه در عرصه بازیگری و کارگردانی نامشان در این دوره از جشنواره در فهرستها خالی است. بیشتر اجراهایی که انتخاب شده مناسب جشنوارهای که به گفته مسوولان پیشانی تئاتر و مهمترین رویداد هرساله این هنر به شمار میآید؛ نیست و بهتر بود که در جشنوارههای دیگری مانند تئاتر تجربه و تئاتر ماه اجرا میشدند. نباید از یاد برد که با توجه به اینکه دبیر جشنواره مدیر بخش تئاتر حوزه هنری است؛ انتخاب حجم زیادی از آثاری که به جشنواره تئاتر ماه رسیدهاند برای شرکت در جشنواره به جای آثار حرفهایتر جایی برای بحث و گفتوگوی بیشتری نگذاشته است. درباره این دوره از جشنواره و صحبتهای مسوولان این دوره به خصوص معاون هنری نظر هنرمندان زیادی را پرسیدیم اما هنرمندان تئاتر سعی کردند از حاشیهها دور باشند و در اینباره سکوت کردند. هنوز برای جمعبندی این دوره از جشنواره شاید چهار روز دیگر وقت هست تا آثاری که در این روزها به صحنه میرود بتواند نظر مخاطبان را جلب کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.