رکود تورمی؛ چالش اقتصاد ایران
هادی حقشناس: کارشناس اقتصادی
وسیله مبادله با توجه به حجم پول و بزرگی اقتصاد تغییر میکند. مقدار پولی که یک دهه قبل از طریق ابزار الکترونیک مبادله میشد به هیچ وجه با سالهای اخیر قابل مقایسه نیست. شاید قدیمیترین وسیله مبادله پول، چک باشد اما در چند سال گذشته کارتهای الکترونیک به عنوان یک ابزار مکمل در کنار چک قرار گرفتهاند. با این حال، امروز نوع مبادلهای که در بازار ایران انجام میشود نقدی است و هرچه جلوتر میرویم مبادله نقدی بیشتر می شود. در واقع چک که به نوعی پرداخت در آینده است، بیشتر از قبل به حاشیه رانده میشود.
یکی از دلایل این اتفاق، کاهش ارزش پول است که در یکی، دو سال گذشته شدت بیشتری به خود گرفته است. ارزش پول لحظهای محاسبه میشود و افراد تمایلی به نگهداری پول نقد نزد خود ندارد و به دنبال تبدیل آن به سرمایههای سودده و ارزشمند چون طلا، ارز و ... هستند تا ارزش وجوه نقدشان حفظ شود. در واقع تورم دو رقمی که دست کم از 20 سال گذشته همچنان رویت میشود، به طور متوسط سالانه نزدیک به 20 درصد از ارزش سرمایههای نقدی را کاهش میدهد. در مقابل افراد در شرایط تورمی به دنبال خرید به صورت نسیه و اعطای چک هستند. در واقع افراد میخواهند معادل درآمد فرضی ماه آینده خود در زمان حال خرید کنند. اتفاقی که برای فعالان اقتصادی چندان خوشایند نیست.
در شرایط فعلی اقتصاد ایران گرفتار رکود تورمی است. این امر نشان میدهد که اقتصاد نتوانسته متناسب با ظرفیت خود رشد کند و در برخی مواقع منفی هم شده است. رشد اقتصادی ایران در سالهای اخیر خلاف اهداف پیشبینی شده در برنامههای توسعه حرکت کرده به طوری که هیچگاه نتوانست به هشت درصد برسد. نهادهای بینالمللی مانند صندوق پول و بانک جهانی نیز رشد منفی را برای اقتصاد ایران پیشبینی میکنند که این نشان از نامطلوب بودن اقتصاد کشور دارد. تورم و نرخ بیکاری دورقمی و رشد منفی اقتصاد همه از وخیم بودن اوضاع اقتصادی کشور حکایت دارند. چکهای برگشتی نیز که هماکنون به 75هزار برگ به مبلغ 97میلیارد تومان در روز رسیدهاند یکی از نمادهای اقتصاد نامطلوب ایران است .
واقعیت این است که در چنین شرایطی ایفای تعهدات به سختی انجام میشود و بخش قابل توجهی از چکها برگشت میخورند و تعداد زندانیان بند مالی که این روزها افزایش چشمگیری یافتهاند همه از نامطلوب بودن اوضاع اقتصادی حکایت دارند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.