|

مضرات تحریم ایران از نگاه آمریکایی (1)

محمد آزاد: «پروژه ایران» (The Iran Project) سابقه‌ای 10ساله دارد. این طرح در سال ۲۰۰۲ و با حمایت «انجمن ملل‌متحد آمریکا» (the United Nations Association of the USA) و بنیاد برادران راکفلر (Rockefeller Brother's Fund) کلید خورد و سپس سازمانی غیرانتفاعی به‌نام «بنیاد جامعه‌مدنی» (Foundation for a Civil Society) در سال ۲۰۰۹ حمایت آن را به‌عهده گرفت.

این پروژه برنامه اصلی خود را چنین تعریف کرده: «کاستن از سوء‌تفاهم‌ها میان ایران و ایالات‌متحده از رهگذر برقراری گفت‌وگو میان همتایان ایرانی و آ‌گاه کردن مقام‌های عالی‌رتبه دولت آمریکا و اعضای کنگره از این گفت‌وگوها» و می‌گوید پیگیر سه‌ هدف عمده است: ۱) ارتقای سطح گفت‌وگوهای رسمی میان ایران و آمریکا، ۲) تمهید راه‌حلی صلح‌آمیز برای مساله هسته‌ای و ۳) ترغیب ایران و ایالات‌متحده به همکاری‌های بیشتر برای برقراری ثبات در منطقه. از سال ۲۰۰۲ تاکنون، این پروژه مقالات و مباحث بسیار درباره روابط ایران و آمریکا منتشر کرده است.

اما در سال ۲۰۱۲ دو گزارش به ابتکار این نهاد منتشر شد که جدی‌ترین و مفصل‌ترین کار این گروه است؛ اولی با نام «سنجش منافع و هزینه‌های حمله نظامی به ایران» و دیگری با نام «سنجش منافع و هزینه‌های تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران».

این دو گزارش با همکاری و امضای ۳۵ نفر از «ژنرال‌های بلندپایه، سفرا، سناتورها و تحلیلگران امور امنیتی که در حساس‌ترین موقعیت‌ها و در عالی‌ترین سطوح سیاست خارجی آمریکا فعالیت کرده‌اند»، در ۹۰صفحه تهیه شده است.

بنا به‌گفته مجریان این طرح، گزارش نخست که درباره مضرات و منافع جنگ بود، نمی‌توانست آن‌قدر ادعای عینیت داشته باشد، چراکه در باب مساله‌ای بود که هنوز روی نداده و حداقل در کوتاه‌مدت نیز روی نخواهد داد. اما گزارش دوم درباره امری است که هم‌اکنون در حال اجراست و می‌توان درباره آن بر اساس واقعیات و مسایل عینی صحبت کرد؛ بررسی دقیق منافع و مضرات تحریم‌ها نشان‌دهنده «نقاط قوت ‌و ضعف سیاست‌های کلی آمریکا در برابر ایران» نیز هست. این گزارش ۹۰صفحه‌ای شاید جامع‌ترین مطلب منتشر شده از سوی یک نهاد آمریکایی درباره مساله تحریم‌های ایران است. تهیه‌کنندگان این متن گوشزد می‌کنند که تحریم‌های ایران از آنجا که سابقه‌ای درازمدت دارد، موجب شده حتی بسیاری از سیاستمداران درجه یک آمریکا تاریخ و پیچیدگی آن را فراموش کنند. به باور آنها دست‌کم گرفتن پیچیدگی و تاثیرات درازمدت تحریم‌ها می‌تواند به زیان همه تمام شود و در نگاه آنها مهم‌تر از همه به زیان منافع ملی آمریکا و متحدان آن.

در نظر نویسندگان از منظر سیاست‌های کلی، تحریم بخشی مهم از سیاست یکپارچه ایالات‌متحده است که شامل تهدید به اجرای عملیات نظامی یک‌جانبه و چندجانبه نیز هست و از این‌رو نیز شایستگی بررسی دارد. از آنجا که اهداف تحریم‌ها و بازیگران آن و راهکاری که هر کدام برای رسیدن به اهداف مختار خود اتخاذ می‌کنند متنوع است «بسیار دشوار است پیش‌بینی اینکه کدام راهکار به کدام هدف می‌رسد».

اثرات بلندمدت تحریم‌ها هنوز مشخص نیست و باید براساس تجربه 30‌ساله گذشته و توجه به مسایل استراتژیک، از جمله با توجه به نقش دیگر کشورها، از جمله چین و روسیه بررسی شود.

ما در چند شماره، خلاصه‌ای از این گزارش ارایه خواهیم کرد. از آنجا که این متن تحلیل تحریم‌هایی است که بر کشور ما تحمیل شده، ارایه گزارشی از آن توجیه‌شده می‌نماید.

هرچند در خواندن آن باید این نکته را در نظر داشت که این مطلب از نظرگاه منافع ملی ایالات‌متحده نگاشته شده است و خواننده ایرانی در برخی نکات و پیش‌فرض‌ها با آن همدلی نداشته باشد. عجیب نیست، چه حتی خود نویسندگان این متن نیز تصریح کرده‌اند که «همگی» با «همه» مطالب این گزارش همدلی کامل ندارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.